Son bir haftadır sosyal medya ortamında, bir felsefe koleksiyonu kampanyasına ilişkin, Hollandaca paylaşımlarla karşılaştım. Bu paylaşımlar bana, gayri ihtiyari, Çorum ekolünden Prof. Dr. Mevlüt Uyanık hocanın “Felsefeyi Anadolu’da Yeniden Yurtlandırmak” çağrısını hatırlattı.
Her iki paylaşım da felsefenin insan hayatı için ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.
Gelin, birbirinden habersiz, biri Avrupa’da, diğeri Anadolu’da ortaya çıkan felsefeye davet çağrılarına birlikte göz atalım.
Hollanda merkezli Edudigital’in hazırladığı felsefe koleksiyonu kampanyasının başlığı şöyle: “Altı büyük düşünür, altı farklı düşünce dünyası…”
Bunlar Platon, Aristoteles, Nietzsche, Freud, Lacan ve Jung…
Bu isimler, tahmin edileceği gibi, dünya düşünce tarihine yön vermiş önemli düşünürler arasında yer alıyor. Her bir isim için hazırlanan, 100 dakikada okunabilen 40 sayfalık dijital kitaplarda, karmaşık felsefi kavramlar, sade bir dille okuyuculara anlatılıyor.
Her düşünür, insan zihninde yeni bir kapı aralıyor. İnsanın düşünce biçimini şekillendirirken, dünyaya, insana ve hayata bakışını yeniden sorgulamasına imkân tanıyor. Böylece okuyucuya farklı bir düşünce yolculuğu sunuyor.
Şimdi de Prof. Dr. Mevlüt Uyanık’ın “Felsefeyi Anadolu’da Yeniden Yurtlandırmak” çağrısına değinelim.
Uyanık, öncelikle “Türk Felsefesi”nden, yani Türklerin felsefi düşünce mirasından bahsediyor. Bunun yanında “Türkçe Felsefe” kavramına işaret ediyor. Yani felsefenin Türkçe kavramlarla, Türkçe düşünerek ve Türkçe eserler üreterek geliştirilmesini savunuyor.
Filozof Farabi’nin “İlimlerin Sayımı” adlı metninden hareketle yeni bir kültür okumasına ve bu kültürün güncellenmesine dikkat çekiyor Mevlüt Uyanık.
Türkçe düşünerek Türk felsefesini oluşturmayı öneriyor.
Türk felsefesinin kurucu eserleri arasında da aşağıdaki metinleri öneriyor:
*Orhun Abideleri,
*Kâşgarlı Mahmud’un Dîvânu Lugâti’t-Türk’ü,
*Yusuf Has Hâcib’in Kutadgu Bilig’i,
*Edip Ahmet Yükneki’nin Atabetü’l-Hakâyık’ı,
*Ahmed Yesevi’nin Divan-ı Hikmet’i,
*Dede Korkut Kitabı.
Evet, değerli dostlarım, gerek Avrupa’daki felsefe koleksiyonu kampanyasında gerekse Anadolu’da felsefeyi yeniden yurtlandırma teklifinde “düşünce” öne çıkıyor.
Her iki paylaşım da insanı düşünmeye, sorgulamaya ve kendi zihinsel dünyasını geliştirmeye davet ediyor.
Elbette, geçmişte ortaya konulmuş düşünce eserlerini okumakla veya tekrar etmekle sınırlı kalmamalıyız. Tarihimizden, dilimizden ve medeniyet birikimimizden hareketle yeni sorular sormalı, yeni fikirler üretmeli ve bunları gelecek nesillere aktarmalıyız.
Kanaatimce, Avrupa’da felsefeye yapılan bu davet ile Anadolu’da felsefeyi yeniden yurtlandırma çabası, birbirini tamamlayabilecek iki önemli imkân sunuyor. Önemli olan, düşünceyi hayatımızın merkezine almak ve kendi medeniyet birikimimizden hareketle geleceğe söz söyleyebilmektir. Bu noktada, Avrupa’da kullanılan didaktik yöntemler Anadolu’da da kullanılabilir.
Veyis Güngör
9 Kasım 2026
