Soğuk, yağmurlu ve karanlık bir 10 Kasım sabahı Amsterdam Noord’dayız. Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü saygıyla anmak için toplandık. Toplandığımız yer, Amsterdam Noord’daki Atatürk Sokağı ve Atatürk Anıtı’nın önü. Yani 1960’lı yıllarda Amsterdam’a gelen Türk işçilerinin kaldıkları Atatürk Kampı’nın bulunduğu yer.
Saat 09.00’u gösterdiğinde, yıllar önce burada ikamet eden Türk işçilerinin çocukları ellerinde şemsiyelerle anıtın önünde toplandılar. Dernek ve vakıf temsilcileri ile bir grup konsolosluk çalışanı, saat 09.05’te bir dakikalık saygı duruşunda bulundular.
Daha sonra İstiklal Marşı söylendi. Devamında 10 Kasım ve Gazi Mustafa Kemal Atatürk hakkında konuşmalar yapıldı. Türk bayrakları, Atatürk posterleri ve rengârenk çiçeklerin yer aldığı Atatürk Anıtı’nda tarihî ve anlamlı bir program gerçekleştirildi.
Program sona erdi ve hava hafifçe aydınlanmaya başladı. Katılımcılar da birbirlerinin farkına varınca merhabalaşmalar ve ayaküstü sohbetler başlamıştı. Dağılmak üzereydik ki, soğuktan saçlarını kapüşonuyla kapatmış bir bayan ve beraberindekiler bana doğru hızla gelmeye başladılar. Yanıma yaklaşınca, birisinin Den Haag’dan tanıdığım bir öğretmen olduğunu fark ettim.
“Merhaba hocam, nasılsınız?” diyecektim ki o benden önce davrandı ve adeta yakama yapışarak: “Ooo Veyis Bey, siz de mi buradasınız, yüzünüzü gören cennetlik…?” dedi.
Konuşmasına hiç durmadan şöyle devam etti: “Nerelerdesiniz? Kaç zamandır toplantılarda ve programlarda sizi göremiyoruz. Artık eskiden yaptığınız, gayet seviyeli programları da yapmaz oldunuz. Sorumluluktan kaçamazsınız!
Haftada iki defa köşe yazısı yazmanız, televizyonlara çıkıp konuşmanız, uluslararası toplantılara katılmanız ve kitap yayınlamanız yetmez. Sizi aramızda daha sık görmek istiyoruz!” diye devam etti.
Bir an neye uğradığımı anlayamadım. Şaşırdım. Etrafımızda insanlar vardı. Öğretmenin söylediklerini duydular. Sabah sabah, hem de Atatürk’ü anma programında böyle bir tabloyla karşılaşacağım hiç aklıma gelmemişti.
Zira, yakama yapışan, Hollanda’daki Türkçe öğretmenlerinden biri olup toplum için yıllarca canla başla çalışan, programlar yapan sosyal demokrat bir öğretmendi.
Söylediklerine cevap vermeye çalıştım. “Efendim, artık toplumda yeni aktörler var. Türkevi olarak on yıllarca yaptıklarımızı, Yunus Emre Enstitüsü, Maarif Vakfı ve YTB’nin desteklediği kuruluşlar yapıyorlar. Yani hareketlilik ve kültür diplomasisi bir şekilde devam ediyor.” dedim.
“Türkçe dersler organize ediliyor, Türk Dünyası ile ilgili konserler, sergiler ve söyleşiler yapılıyor. Hem de bütün bunlar daha profesyonel bir şekilde gerçekleştiriliyor.” Dediysem de, hoca hanım ısrarla Türkevi’nin de bir şeyler yapmasını tekrarladı durdu.
Sabahın erken saatlerinde yaşanan bu diyalogdan sonra, bir grup katılımcıyla yakındaki
Van der Valk Hotel’in lobisine geçtik. Sıcak kahvelerimizi yudumlarken, biraz önce yaşanan diyaloğu aşağıdaki şekilde yorumlamaya çalıştık.
Toplum statik değil, dinamiktir. Adeta sürekli değişen ve canlı olan bir varlıktır. Hollanda’daki Türk toplumu da bu değişimden nasibini almaktadır.
Örneğin bu değişimi; on, on beş yıl önce toplantılara katılanlarla şimdiki etkinlere katılanları incelediğimizde görmekteyiz.
Diğer taraftan, Büyükelçiliğin ve Konsoloslukların organize ettikleri programlar, kutlamalar, anma törenleri ve resepsiyonlar, günümüzde farklı insan profillerini ağırlıyor.
Beş on kişiyi saymazsak, karşımızda düne göre çok farklı bir Türk toplumu sosyolojisi var. Gençlerin ve kadınların görünürlükleri dikkat çekiyor.
Değişim kaçınılmazdır. Ancak değişen toplumun içinde, geçmişin tecrübelerini bugünün dinamizmiyle buluşturmak da hepimizin sorumluluğudur.
Veyis Güngör
11 Kasım 2026
