Avrupa Birliği’nde sınırların kaldırılması projesinin sembolü haline gelen Schengen Bölgesi, bu kez iki üye ülke arasındaki siyasi restleşmenin ortasında kaldı.
İspanya hükümeti, İtalya’nın İspanya’dan gelen yolculara yönelik sınır kontrollerini sürdürme kararına karşılık olarak Roma’dan gelen yolcular için yeni kontroller başlattı. Madrid’in kararı, cumartesiyi pazara bağlayan gece yarısından itibaren yürürlüğe girerken uygulamanın 7 Eylül 2026’ya kadar devam etmesi bekleniyor.
Madrid yönetimi, kararın İtalya’nın “süregelen düzensiz göç baskısı” gerekçesiyle aldığı önlemlere karşı orantılı ve karşılıklı bir tedbir olduğunu savunuyor.
Kriz Ceuta’daki göç dalgasıyla başladı
İki ülke arasındaki gerilimin merkezinde, İspanya’nın Kuzey Afrika’daki toprağı Ceuta’da yaşanan olağanüstü göç hareketi bulunuyor.
Temmuz sonunda Fas’tan Ceuta’ya yaklaşık 72 bin kişinin yöneldiği kitlesel göç girişimi, Avrupa genelinde büyük yankı uyandırdı. İspanyol makamlarının müdahalesi sonrasında göçmenlerin büyük bölümü Fas’a geri dönerken, krizin ardından İtalya başta olmak üzere bazı AB ülkeleri Madrid’in göç politikasını sert biçimde eleştirdi.
İtalya, 1 Ağustos’ta İspanya’dan gelen AB dışı ülke vatandaşlarına yönelik Schengen kapsamındaki serbest geçiş uygulamasını geçici olarak askıya aldığını duyurdu.
Roma yönetimi, kararını güvenlik ve yeni düzensiz göç hareketleri ihtimaliyle gerekçelendirdi.
İtalya ayrıca Ceuta’ya 15 Ağustos’ta yeni bir kitlesel girişim düzenlenebileceğine ilişkin uyarıları gerekçe göstererek uygulamayı en azından bu tarihe kadar sürdürmekte kararlı olduğunu açıkladı.
Madrid’den Roma’ya ültimatom
İspanya ise İtalya'nın kararını sert biçimde eleştirdi.
Madrid, Roma'nın uygulamasının “haksız, Avrupa Birliği'nin çıkarlarına aykırı ve İspanyol halkına karşı ayrımcı” olduğunu savunarak kontrollerin kaldırılması için İtalya’ya pazar gününe kadar süre verdi.
İspanyol hükümeti, İtalya'nın geri adım atmaması halinde İspanyol vatandaşlarının çıkarlarını korumak için “orantılı tedbirler” alınacağını açıklamıştı.
Roma'nın cuma günü ültimatomu reddetmesi üzerine Madrid misilleme kararını uygulamaya koydu.
İtalya hükümeti ise “ültimatom veya dayatmaları” kabul etmeyeceğini açıklayarak mevcut kontrollerin en az 15 Ağustos'a kadar devam edeceğini bildirdi.
İspanya’ya gelen İtalyan yolcular da kontrolden geçecek
Yeni uygulama kapsamında İtalya'dan İspanya'ya uçak veya gemiyle gelen yolcuların pasaport, vatandaşlık ve vize durumlarının kontrol edilmesi öngörülüyor.
Bu durum, normal koşullarda Schengen içinde sınır kontrolüyle karşılaşmadan seyahat eden yolcular açısından önemli bir değişiklik anlamına geliyor.
Madrid'in uygulaması yalnızca İtalyan vatandaşlarını değil, İtalya üzerinden İspanya'ya gelen diğer ülke vatandaşlarını da kapsayacak şekilde tasarlandı.
Dolayısıyla İtalya'dan İspanya'ya aktarmalı seyahat eden AB dışı ülke vatandaşlarının da ek kontrollerle karşılaşması mümkün olacak.
Schengen’in temel ilkesi yara alıyor
İspanya ile İtalya arasında doğrudan kara sınırı bulunmaması, krizin niteliğini daha da dikkat çekici hale getiriyor.
İki ülke arasındaki seyahatlerin büyük bölümü hava ve deniz yoluyla gerçekleştirildiği için, normalde Schengen sistemi sayesinde yolcuların iç sınır kontrollerinden geçmeden seyahat edebilmesi gerekiyor.
Ancak Schengen kuralları, ciddi kamu düzeni veya iç güvenlik tehdidi halinde üye devletlere geçici olarak iç sınır kontrollerini yeniden uygulama imkânı tanıyor. Avrupa Komisyonu da bunun istisnai ve geçici bir tedbir olması ve tehdidin gerektirdiğinden daha uzun sürmemesi gerektiğini belirtiyor.
Bu nedenle Madrid ile Roma arasındaki tartışmanın önümüzdeki günlerde yalnızca siyasi değil, hukuki bir boyut kazanması da bekleniyor.
İspanya-İtalya krizi yalnız değil
Schengen'de sınır kontrollerinin yeniden gündeme gelmesi İspanya ile İtalya arasındaki krizle başlamış değil.
Avrupa Komisyonu'nun güncel bildirimlerine göre 2026 yazında çok sayıda Schengen ülkesi çeşitli gerekçelerle iç sınırlarında geçici kontroller uyguluyor.
Almanya, düzensiz göç ve insan kaçakçılığı gerekçesiyle kara sınırlarının tamamında kontrollerini 15 Eylül'e kadar sürdürme kararı aldı.
Fransa, güvenlik tehditleri, düzensiz göç ve kaçakçılık gerekçeleriyle İspanya, İtalya, Almanya, Belçika, Lüksemburg ve İsviçre dahil olmak üzere iç sınırlarında kontroller uyguluyor.
Hollanda, düzensiz göç, iltica başvuruları ve göçmen kaçakçılığı gerekçesiyle Belçika ve Almanya sınırlarının yanı sıra Schengen içi hava sınırlarında kontrollerini 30 Eylül'e kadar sürdürüyor.
Avusturya ise Balkan güzergâhındaki göç baskısı ve güvenlik gerekçeleriyle Çekya, Macaristan, Slovenya ve Slovakya sınırlarında kontroller uyguluyor.
İsveç de organize suç ve güvenlik tehditlerini gerekçe göstererek tüm iç sınırlarında geçici kontroller yürütüyor.
Bu tablo, Avrupa'da Schengen'in “istisna” olarak tasarlanan iç sınır kontrollerinin giderek daha sık kullanılan bir güvenlik aracına dönüştüğünü gösteriyor.
Göç krizi Schengen’i zorluyor
AB'nin temel hedeflerinden biri olan serbest dolaşım, son yıllarda özellikle düzensiz göç, terör tehdidi, organize suç ve güvenlik endişeleri nedeniyle ciddi baskı altında.
Avrupa Komisyonu'nun kurallarına göre iç sınır kontrolleri ancak son çare olarak ve belirli bir tehdide karşı gerekli olduğu ölçüde uygulanabiliyor. Ancak üye ülkelerin art arda kontrol sürelerini uzatması, sistemin geleceği konusunda soru işaretlerini artırıyor.
İspanya-İtalya krizi ise bu tartışmayı yeni bir aşamaya taşıyor.
Çünkü bu kez sınır kontrollerinin arkasında yalnızca güvenlik gerekçeleri değil, iki AB hükümeti arasındaki siyasi anlaşmazlık ve farklı göç politikaları da bulunuyor.
Roma-Madrid çekişmesinin arkasında farklı göç politikaları
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni liderliğindeki sağ hükümet, düzensiz göçle mücadelede Avrupa'nın daha sert bir çizgi izlemesini savunuyor.
Başbakan Pedro Sánchez liderliğindeki İspanya ise özellikle göçmenlerin düzenli statüye geçirilmesi ve iş gücü piyasasına kazandırılması konusunda daha farklı bir politika izliyor.
Bu politika farklılığı, Ceuta krizinin ardından iki başkent arasındaki gerilimi daha da büyüttü.
İtalya, İspanya üzerinden diğer Avrupa ülkelerine düzensiz göçmen geçişi yaşanabileceğinden endişe ederken Madrid, Roma'nın aldığı kararın gerçeklerle bağdaşmadığını ve Ceuta'daki göçmenlerin İtalya'ya ulaşacağı varsayımının temelsiz olduğunu savunuyor.
AB şimdi zor bir sınavla karşı karşıya
Avrupa Komisyonu açısından en kritik soru, iki üye ülkenin karşılıklı sınır kontrollerinin ne kadar süre devam edeceği.
İtalya'nın 15 Ağustos'a kadar geri adım atmaması, İspanya'nın ise kontrollerini 7 Eylül'e kadar sürdürme kararı alması, krizin en az birkaç hafta daha devam edeceğine işaret ediyor.
Daha büyük tehlike ise başka ülkelerin de benzer yöntemlere başvurması.
Nitekim Komisyonun mevcut bildirimleri, Almanya, Fransa, Hollanda, Avusturya, İtalya ve İsveç gibi ülkelerin farklı gerekçelerle Schengen içindeki kontrollerini sürdürdüğünü gösteriyor.
Bu nedenle İspanya-İtalya restleşmesi, yalnızca iki ülkenin diplomatik krizi değil; “Schengen ne kadar sınırsız kalabilir?” sorusunun yeni ve çok daha sert bir testi olarak değerlendiriliyor.
Yeni Avrupa sınırı: Kontrolsüz Schengen dönemi sona mı eriyor?
Schengen'in iç sınırlarının yeniden görünür hale gelmesi, Avrupa'nın göç ve güvenlik politikalarında yaşanan dönüşümün en somut göstergelerinden biri.
Üstelik AB, bir yandan iç sınırlardaki kontrollerle uğraşırken diğer yandan dış sınırlarını teknolojik olarak güçlendiriyor. Giriş-Çıkış Sistemi (EES) 10 Nisan 2026'da tam olarak devreye girdi ve AB dışı ülke vatandaşlarının Schengen dış sınırlarından giriş-çıkışlarında biyometrik kayıt ve dijital kontroller kullanılmaya başlandı.
Böylece Avrupa'da bir tarafta dış sınırlar daha sıkı ve dijital hale gelirken, diğer tarafta üye ülkelerin kendi aralarındaki sınır kontrollerini yeniden devreye sokması dikkat çekiyor.
İspanya ile İtalya arasındaki kriz bu nedenle yalnızca Madrid ve Roma'nın sorunu değil.
Kriz derinleşirse, göç konusunda farklı politikalar izleyen AB ülkelerinin birbirlerine karşı Schengen'in istisnai mekanizmalarını kullanması, Avrupa'nın yıllardır inşa ettiği sınırları kaldırılmış ortak seyahat alanının geleceği açısından önemli bir emsal oluşturabilir.
