Türkiye ile İngiltere arasında üst düzey diplomasi trafiği Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için dünya liderlerinin bir araya geldiği New York’ta yoğunlaştı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 22 Eylül’de BM Genel Merkezi’nde İngiltere Başbakanı Andy Burnham ile görüştü. Basına kapalı gerçekleşen görüşme, Burnham’ın temmuz ayında başbakanlık görevini üstlenmesinden bu yana iki lider arasındaki ilk yüz yüze görüşme oldu.
Ticaret ve savunma sanayii öne çıktı
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’nın açıklamasına göre Erdoğan, Türkiye ile İngiltere arasındaki ilişkilerin birçok alanda güçlenmeye devam ettiğini söyledi.
Erdoğan, özellikle savunma sanayii ve ticaret alanlarında atılacak yeni adımlarla iki ülke arasındaki işbirliğinin daha ileri bir seviyeye taşınabileceğini belirtti.
Londra’dan yapılan açıklama ise görüşmenin ekonomik boyutuna ilişkin daha ayrıntılı bilgiler verdi.
Başbakan Burnham, Türkiye ile İngiltere arasındaki ticaretin büyümekte olduğuna dikkat çekerken, iki lider mevcut Serbest Ticaret Anlaşması’nın kapsamını genişletecek müzakerelerin sonuçlandırılması için çabaların artırılması konusunda mutabık kaldı. Burnham ayrıca kasım ayında düzenlenecek COP31 zirvesine katılmayı beklediğini ifade etti.
Gazze ve Batı Şeria gündemde
Görüşmenin önemli başlıklarından biri İsrail-Filistin çatışması ve Batı Şeria’daki gelişmeler oldu.
Türkiye tarafından yapılan açıklamaya göre Erdoğan, İsrail’in Gazze ve Batı Şeria’daki politikalarına karşı uluslararası toplumun baskısının önem taşıdığını vurguladı.
İngiltere Başbakanlık Ofisi’nin açıklamasında ise Burnham’ın, Türkiye’nin İngiltere tarafından Batı Şeria’daki yasadışı yerleşimlere karşı alınan son önlemlere verdiği destek nedeniyle Erdoğan’a teşekkür ettiği belirtildi.
Burnham, iki devletli çözümü savunmanın bunu destekleyecek somut adımlarla birlikte yürütülmesi gerektiği görüşünü dile getirdi.
Ukrayna ve Karadeniz güvenliği
İki lider Ukrayna’daki savaş ve Karadeniz’in güvenliği konusunda da görüş alışverişinde bulundu.
Erdoğan, savaşta tarafların birbirlerine kesin üstünlük sağlayamadığı bir tablonun ortaya çıktığını belirtirken, Karadeniz’de Türk veya diğer ülkelere ait ticaret gemilerinin hedef alınmasının durumu daha da karmaşık hale getirdiğini söyledi.
İngiliz hükümetinin açıklamasına göre Erdoğan ve Burnham, Rusya ile Ukrayna arasında kış aylarını kapsayacak bir enerji ateşkesine ihtiyaç bulunduğu konusunda görüş birliğine vardı. Burnham ayrıca Erdoğan’a bölgede barış sağlanmasına yönelik girişimleri nedeniyle teşekkür etti.
Erdoğan’dan Kıbrıs mesajı
Görüşmede Türkiye-İngiltere ilişkileri açısından özel önem taşıyan Kıbrıs meselesi de gündeme geldi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kıbrıs Türk halkının Ada’daki egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsünün tanınmadığı hiçbir çözüm formülünün sonuç vermeyeceğini İngiltere Başbakanı Burnham’a iletti.
İngiltere, Türkiye ve Yunanistan ile birlikte 1960 düzenlemeleri çerçevesinde Kıbrıs’ın üç garantör ülkesinden biri olması nedeniyle Londra-Ankara temaslarında Kıbrıs konusu ayrı bir önem taşıyor.
İran ve Hürmüz de konuşuldu
Türk tarafının açıklamasına göre Erdoğan, Orta Doğu’daki gerilimin İran boyutuna da değindi.
Cumhurbaşkanı, İran çevresindeki gerilimin yükseldiğine işaret ederken, Hürmüz konusunda bir mutabakat sağlanmasının yeniden müzakere ortamının oluşmasına katkıda bulunabileceğini ifade etti.
Görüşmede Erdoğan’a Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün ve Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç eşlik etti.
Fidan-Miliband görüşmesi
Türkiye ile İngiltere arasındaki temaslar liderler düzeyiyle sınırlı kalmadı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband ile 22 Eylül’de New York’ta bir araya geldi.
Görüşme, BM 81. Genel Kurulu’nun yüksek düzeyli haftası kapsamında gerçekleştirildi. Türk Dışişleri Bakanlığı görüşmeyi doğrularken, ele alınan konulara ilişkin ayrıntılı bir açıklama yayımlanmadı.
Fidan-Miliband görüşmesinin, Erdoğan-Burnham temasının gerçekleştirildiği aynı diplomatik ortamda yapılması, Ankara ile Londra arasındaki temasların hem liderler hem de dışişleri bakanları düzeyinde eş zamanlı yürütüldüğünü ortaya koydu.
Ankara-Londra hattında yeni dönem
Erdoğan-Burnham görüşmesi, İngiltere’de temmuz ayında gerçekleşen başbakanlık değişiminin ardından iki ülke ilişkileri açısından da önem taşıyor. Burnham’ın göreve gelmesinden sonra liderler ilk kez yüz yüze görüşürken, açıklanan gündemin ekonomik ilişkilerden savunma sanayiine, Gazze’den Ukrayna’ya ve Kıbrıs’a kadar geniş bir alanı kapsaması dikkat çekti.
İngiltere Başbakanlık Ofisi’nin açıklamasına göre iki lider, temaslarını sürdürme konusunda da mutabık kaldı ve Antalya’da yeniden bir araya gelmeyi beklediklerini belirtti.
New York’taki görüşmeler böylece Ankara-Londra hattında yalnızca mevcut bölgesel krizlerin ele alındığı bir diplomatik temas değil, aynı zamanda ticaret ve ikili işbirliğinin geliştirilmesine yönelik yeni dönemin gündeminin ortaya konulduğu bir buluşma niteliği taşıdı.
