Bu soruyu net rakamlar vererek cevaplamak mümkün değil. Yapılan farklı araştırma ve istatistiklerden yola çıkarak ortaya bir tablo koymamız gerekirse; önce nüfus, etnik kimlik, doğum yeri ve konuşulan dil arasındaki farkı gözetmemiz gerekiyor.
Son günlerde Enfield üzerinden gündeme gelen “Türkler ikinci büyük toplum” ve “Türkçe ikinci dil” ifadeleri de bu ayrım içinde değerlendirilmeli. Her iki ifadenin belediye verilerinde karşılığı bulunuyor. Ancak hangi tarihin ve hangi sınıflandırmanın esas alındığını belirtmeden kullanıldıklarında, eksik bir tablo ortaya çıkıyor.
Yeni rapor, eski sayım
Londra’nın Enfield Belediyesi’nin 2025/26 İlçe Profili raporundaki etnik köken ve dil bilgileri, 21 Mart 2021’de yapılan nüfus sayımına dayanıyor. Yani raporun güncel olması, ilçedeki Türk nüfusunun yeniden sayıldığı anlamına gelmiyor.
Belediyenin ayrıntılı tablosunda kendisini Türk olarak tanımlayan 17.503, Kıbrıslı Türk olarak tanımlayan 7.652 kişi bulunuyor. İkisini topladığımızda 25.155 kişiye, ilçe nüfusunun yaklaşık yüzde 7,6’sına ulaşıyoruz.
Belediye, bu iki grubu birlikte değerlendirerek, yüzde 31,3’lük Beyaz Britanyalı grubunun ardından ikinci sıraya yerleştiriyor. Dolayısıyla “ikinci büyük toplum” ifadesinin dayanağı var; fakat bu sonuç, Türklerle Kıbrıslı Türklerin birleştirildiği ayrıntılı sınıflandırmaya ait. Türk kategorisi tek başına ele alındığında oran yüzde 5,3.
Türkçenin haritası daha belirgin
Dil konusunda tablo daha açık. Enfield’de üç yaş ve üzerindeki 18.765 kişi, ana dilini Türkçe olarak bildirmiş. Türkçe, belediyenin verdiği yüzde 5,7’lik oranla İngilizceden sonra ikinci sırada.
Enfield aynı zamanda İngiltere ve Galler’de ana dili Türkçe olanların sayıca en fazla bulunduğu belediye bölgesi.
Ardından Haringey geliyor: 9.581 kişi. Hackney’de 8.008, Islington’da 3.560, Waltham Forest’ta ise 3.460 kişi ana dilini Türkçe olarak kaydettirmiş. İlk beş bölgenin tamamının Londra’da olması, toplumun başkentteki yerleşim haritasını kısmen ortaya koyuyor.
Ancak burada da dikkatli olmalıyız. Bu rakamlar, Türk kökenli herkesin toplamı değil. İngiltere’de doğmuş, Türk veya Kıbrıslı Türk kökenli olduğu hâlde ana dilini İngilizce bildirenler bu sayılarda görünmüyor.
Kendisini “Türkiyeli”, “Britanyalı” veya başka bir kimlikle tanımlayanları da düşündüğümüzde, tek bir sütundan toplumun tamamına ulaşamayacağımız anlaşılıyor.
Kuzey Londra’dan dışarıya
Hackney Belediyesi’nin toplum tarihçesi, Kıbrıslı Türklerin yerleşimini 1930’lara, Türkiye’den önemli göç dalgalarını ise 1970 ve 1980’lere götürüyor. Bugünkü dağılım, uzun yıllar içinde oluşmuş bir yerleşimin sonucu.
Enfield’in kuzeyindeki Broxbourne da bu haritada dikkat çekiyor. İlçede 2021’de Türkiye doğumlu 2.025 kişi bulunurken, ana dilini Türkçe bildirenlerin sayısı 1.649, Türk pasaportu taşıyanların sayısı 487 olarak kaydedilmiş.
Aynı yerde üç farklı sayı bulunması bile doğum yeri, dil ve vatandaşlığın birbirinin yerine kullanılamayacağını anlatmaya yetiyor.
Broxbourne’da Türkiye doğumluların nüfus içindeki payının 2011’de yüzde 0,8’den 2021’de yüzde 2’ye yükselmesi de dikkat çekici. Aynı dönemde Enfield’de artış, Haringey ve Hackney’de ise oransal gerileme görülüyor. İnsanların refah seviyesine orantılı olarak yoğun yerleşim yerlerinden sakin bölgere yerleştiğini söylenebilir.
Yine de bu verilerden hareketle herkesin kuzeye taşındığını söyleyemeyiz; bunun için ayrıca göç ve adres değişikliği verilerine bakılması gerekiyor. Nüfus haritasını okurken bu sınırı akılda tutmakta fayda var.
Sayıların ötesindeki toplum
İngiltere genelinde ana dilini Türkçe bildiren 110.651 kişinin 69.641’i Londra’da yaşıyor.
Bu, yaklaşık yüzde 63 demek.
Ankara Anlaşması’yla gelenlerin sayısı ve Richmond çevresindeki yerleşimleri ise ayrıca araştırma konusu... Sözü edilen yaklaşık 40 bin kişinin mevcut istatistiklerle ilişkisi açıklığa kavuşmadan bu rakamı toplama eklemek doğru olmaz.
Elimizdeki tablo, Türkçenin özellikle Kuzey Londra’da güçlü bir yeri olduğunu gösteriyor. Toplumun gerçek büyüklüğünü anlamak içinse rakamların neyi saydığını bilmemiz gerekiyor.
