İngiltere’de Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) bünyesinde, teşhisi güç kanserlerin daha erken belirlenmesine yardımcı olabilecek kan testlerini değerlendirmek üzere geniş kapsamlı bir klinik araştırma başlatıldı.
Hükümetin ve Birmingham Üniversitesinin 4 Kasım 2026’da duyurduğu STRIDE-RCT, aile hekimlerine başvuran hastalardan hangilerinin kanser şüphesiyle ileri incelemeye yönlendirilmesi gerektiğini daha erken belirlemeyi amaçlıyor. Araştırmada testlerin, doktorların klinik değerlendirmesine ne ölçüde katkı sağladığı incelenecek.
45 yaş ve üzerindeki hastalara katılım imkânı
Çalışmaya, araştırmaya katılan aile hekimliği merkezlerine sürekli karın şişkinliği veya karın bölgesinde rahatsızlık gibi belirtilerle başvuran 45 yaş ve üzerindeki hastaların alınması planlanıyor.
Bu katılım koşulları, araştırmanın belirti gösteren hastaların değerlendirilmesine odaklandığını ortaya koyuyor. Uygulama, henüz toplumun tamamına sunulan rutin bir kanser taraması niteliği taşımıyor.
Tek bir test yerine farklı teknolojiler değerlendirilecek
Birmingham Üniversitesinin yürüttüğü STRIDE-RCT, farklı kan testlerinin değerlendirileceği bir platform araştırması olarak tasarlandı. Testlerin çoğunda, rutin kan tahlilleriyle birlikte bir veya iki tüp kan alınması öngörülüyor.
Kandaki proteinlerin ölçülmesi ve yapay zekâ destekli analizler gibi yöntemlerle, birden fazla kanser türüne ilişkin biyolojik işaretler aranacak. Testlerin, bu işaretlerin vücudun hangi bölgesinden kaynaklanabileceğine ilişkin bilgi sağlayıp sağlayamadığı da değerlendirilecek.
Hangi kanserler araştırma kapsamında?
Hükümetin açıklamasına göre çalışma şu kanserleri kapsayacak:
- Pankreas, karaciğer, safra kanalı ve safra kesesi kanserleri.
- Bağırsak, ince bağırsak, mide ve yemek borusu kanserleri.
- Yumurtalık ve rahim içi tabakası, yani endometrium kanserleri.
- Böbrek, mesane ve prostat kanserleri.
Pozitif sonuç, kesin kanser teşhisi anlamına gelmeyecek
Araştırmada elde edilen pozitif bir sonuç, tek başına hastanın kanser olduğu anlamına gelmeyecek. Sonuçlar, aile hekiminin hastayı acil ileri incelemeye sevk edip etmeyeceğine ilişkin kararını desteklemek için kullanılacak.
Testlerin NHS genelinde yaygınlaştırılması konusunda karar verilmeden önce, klinik uygulamadaki yararlarının araştırmayla ortaya konulması bekleniyor. Dolayısıyla erken teşhis açısından umut veren teknolojilerin etkinliği henüz bu çalışmayla kanıtlanmış değil.
10 Kasım’da yeni katılım açıklaması
Araştırmayla ilgili son gelişmelerden biri, ABD merkezli Mercy BioAnalytics’in 10 Kasım 2026 tarihli duyurusu oldu. Şirket, STRIDE-RCT’ye test sağlayacak ilk dört kuruluş arasında seçildiğini açıkladı.
Şirketin açıklamasına göre teknoloji, kanda dolaşan ve kaynaklandıkları hücrelere ilişkin biyolojik işaretler taşıyan hücre dışı vezikülleri ve parçacıkları inceliyor. Araştırmada, bu yaklaşımın ileri inceleme gerektiren hastaların daha hızlı belirlenmesine ve sağlık kaynaklarının daha verimli kullanılmasına katkısı değerlendirilecek. Açıklama, şirketin araştırmaya katılımını bildiriyor; STRIDE-RCT’den elde edilmiş başarı sonuçları içermiyor.
Erken teşhis neden önemli?
Hükümetin paylaştığı verilere göre İngiltere’de her yıl yaklaşık 71 bin kişiye pankreas, mide, karaciğer, yumurtalık veya bağırsak kanseri teşhisi konuluyor; bu hastalıklar yılda yaklaşık 35 bin ölüme yol açıyor. Bu rakamlar, araştırmanın kapsadığı bütün kanserlerin toplamını ifade etmiyor.
Bağırsak kanserinde birinci evrede teşhis edilen yaklaşık her 10 hastadan dokuzu en az beş yıl yaşarken, dördüncü evrede bu oran yaklaşık her 10 hastadan bire düşüyor. Pancreatic Cancer UK ise pankreas kanseri tanısı alanların yaklaşık yarısının ilk üç ay içinde hayatını kaybettiğine dikkat çekiyor.
Farklı bölgelerden hastalar dahil edilecek
Araştırma, şehir merkezleri, kırsal bölgeler, kıyı yerleşimleri ve sosyoekonomik açıdan dezavantajlı toplulukları kapsayacak. Böylece testlerin farklı hasta gruplarında ve aile hekimliği koşullarında nasıl çalıştığının değerlendirilmesi hedefleniyor. Finansman, Office for Life Sciences tarafından Ulusal Sağlık ve Bakım Araştırmaları Enstitüsü (NIHR) aracılığıyla sağlanacak.
Birmingham Üniversitesinin proje kaydında çalışma dönemi 1 Kasım 2026–31 Ekim 2031 olarak belirtiliyor. Bu takvim araştırmanın kayıtlı süresini gösteriyor; testlerin ülke çapında kullanıma sunulacağı kesin bir tarih anlamına gelmiyor.
