Tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 reseptör agonistlerinin bırakılması ile kalp ve damar sağlığı arasındaki ilişkiyi inceleyen yeni bir araştırma yayımlandı. The Lancet Regional Health – Europe dergisinde 9 Kasım 2026’da yayımlanan çalışma, tedavinin devamlılığına ilişkin bulguların yanı sıra sonuçların yorumlanmasında dikkat edilmesi gereken sınırlamalara da işaret ediyor.
80 binden fazla hastanın kayıtları incelendi
Araştırmacılar, İtalya Diyabetologlar Birliği’nin veri tabanında bulunan 300’ü aşkın diyabet kliniğinin 2004–2024 dönemine ait elektronik sağlık kayıtlarını değerlendirdi.
Çalışmaya, GLP-1 tedavisine başlayan ve önceden tanı konulmuş kalp-damar hastalığı bulunmayan 80 binden fazla tip 2 diyabet hastası dahil edildi. Tedaviye devam edenler ilaçları ortalama yaklaşık üç yıl, bırakanlar ise bir yılı biraz aşan süre boyunca kullanmıştı.
“İki kat risk” ne anlama geliyor?
Tedaviyi bırakanlarda ölümcül olmayan kalp krizi, ölümcül olmayan inme veya herhangi bir nedenle ölümden oluşan birleşik sonuç daha sık görüldü.
Yıllık olay sıklığı, tedaviyi bırakanlarda her 100 kişi başına yaklaşık dört, devam edenlerde ise yaklaşık iki olarak bildirildi. Bu karşılaştırma, her bir sonucun ayrı ayrı iki kat arttığı anlamına gelmiyor; üç sonucun birlikte değerlendirildiği ölçümü ifade ediyor.
İlacı bırakma nedenleri bilinmiyor
Araştırmanın temel sınırlaması, geçmiş sağlık kayıtlarına dayanan gözlemsel bir çalışma olması. Hastaların neden tedaviyi bıraktığı bilinmiyor.
Glasgow Üniversitesi’nden kardiyometabolik tıp uzmanı Prof. Naveed Sattar, Science Media Centre’a yaptığı değerlendirmede, tedaviyi bırakanların başlangıçtan itibaren farklı sağlık ve yaşam koşullarına sahip olabileceğini belirtti. Sağlığın kötüleşmesi, yan etkiler, tedaviye uyum güçlükleri veya ekonomik koşullar hem ilacın bırakılmasını hem de sonraki sağlık sonuçlarını etkileyebilir.
Dolayısıyla bulgular, ilacı bırakmanın riski doğrudan artırdığını veya hastaları hiç tedaviye başlamamış olmalarından daha yüksek bir riskle karşı karşıya bıraktığını göstermiyor. Bu ayrımı açıklığa kavuşturacak ek araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.
Kilo ve kan şekeri değişimleri tek başına açıklamıyor
Tedavi bırakıldıktan sonra kilo, kan şekeri ve tansiyondaki değişimler sınırlı kaldı. Bu değişimlerin, daha sonra kalp krizi, inme veya ölüm yaşayanlarla yaşamayanlarda benzer olması, gözlenen farkın yalnızca bu göstergelerle açıklanamayabileceğini düşündürüyor.
Tedavinin sürdürülmesini zorlaştıran etkenler
GLP-1 ilaçları, kan şekerinin düzenlenmesine ve iştahın azalmasına yardımcı oluyor. Ancak mide-bağırsak sistemiyle ilgili yan etkiler, beklenen etkinin görülmemesi, maliyet ve nadir yan etkilere ilişkin endişeler tedavinin bırakılmasına yol açabiliyor.
Nature Reviews Endocrinology dergisinde yayımlanan bir derleme de tedavinin kesilmesinden sonra yeniden kilo almanın ve metabolik göstergelerde kötüleşmenin yaygın olduğunu belirtiyor. Bununla birlikte, tedaviyi bırakmanın uzun vadeli ciddi sağlık sonuçlarına ilişkin kanıtların hâlâ sınırlı olduğu vurgulanıyor.
