Ay’da uzun süre görev yapacak astronotlar için taze sebze üretmeyi amaçlayan üç kurum, ortak bir deneme tesisi için hazırlıklara başladı. DLR’ye göre taraflar niyet belgesini Ağustos 2026’da imzaladı. DLR ve Kanada Uzay Ajansı iş birliğini 29 Eylül’de, NASA ise 30 Eylül’de duyurdu. Euronews, projeyi 10 Kasım’da yeniden gündeme taşıdı.
Lunar Agriculture Module – Ground Test Demonstrator (LAM-GTD) adı verilen proje kapsamında araştırmacılar, bitkilerin gelecekteki bir Ay üssünde öngörülen düşük hava basıncında ve kontrollü bir ortamda nasıl geliştiğini inceleyecek. DLR’nin takvimine göre 2032, Dünya’daki deneme tesisinin yapımına ilişkin karar için öngörülen son tarih.
Sera, astronotların yaşam alanına bağlanacak
Taslakta, dar bir alanda yoğun bitki üretimi için bir sera modülü ve basınç ile havadaki gazların oranını düzenlemek için bir hava kilidi öngörülüyor. Astronotların yaşam alanını temsil edecek bir simülatör de sisteme bağlanacak. Böylece araştırmacılar, sera ile yaşam alanı arasında oksijen, karbondioksit ve suyun nasıl dolaştırılabileceğini test edebilecek.
NASA’ya göre serada yetiştirilen ürünler, uzun görevlerde astronotların paketli erzak ağırlıklı beslenmesine taze sebze ekleyebilir. Bitkilerin karbondioksiti emmesi ve oksijen üretmesi de seranın yaşam destek sistemine katkı sağlamasını mümkün kılabilir. Kanada Uzay Ajansı ise su ve besin maddelerinin yeniden kullanımı, enerji yönetimi ve otomatik bitki yetiştirme sistemleri üzerinde çalışıyor.
Uzay istasyonunda marul, Antarktika’da yaklaşık bir ton sebze
NASA, Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki deneylerde marul, Çin lahanası, turp, domates ve acı biber yetiştirildiğini bildiriyor. DLR ise 2018 ile 2023 arasında Antarktika’daki Neumayer III araştırma istasyonu yakınında işlettiği EDEN ISS serasında, yapay ışık ve besin çözeltileriyle topraksız üretim yaptı. Beş yıllık denemelerde yaklaşık bir ton taze sebze hasat edildi. Ekip, üretimin ne kadar su, elektrik ve personel zamanı gerektirdiğini de ölçtü.
Apollo’nun getirdiği Ay toprağında tohumlar filizlendi
Florida Üniversitesi araştırmacıları, 2022’de Apollo görevlerinin Dünya’ya getirdiği Ay yüzeyi örneklerinde Arabidopsis thaliana adlı bitkiyi laboratuvarda yetiştirdi. Tohumlar filizlendi ancak bitkiler yavaş gelişti ve stres belirtileri gösterdi. Deney, Ay yüzeyini örten ve regolit adı verilen malzemenin bitki yetiştirmede kullanılmasına ilişkin güçlükleri ortaya koydu.
LAM-GTD araştırması, NASA ve ortaklarının Ay’ın güney kutbu yakınında uzun süreli insan varlığı için altyapı geliştirme hedefiyle bağlantılı. Kurumlar, kontrollü tarım ve kaynakların yeniden kullanımı üzerine elde edilecek verilerin gelecekteki insanlı Mars görevlerine hazırlıkta ve Dünya’da taze gıdaya erişimi sınırlı bölgelerde de değerlendirilebileceğini belirtiyor.
