Takip edenler bilir veya duymuş olmalısınız... 6 Eylül Pazar günü Almanya‘nın Saksonya-Anhalt Eyaleti’nde bölgesel seçim yapıldı. Aşırı sağcı, populist Almanya için Alternatif Partisi yaklaşık yüzde 43,7 oranında oy aldı. 2013’te Avro krizinin ardından kurulan parti 2021'deki seçimde aldığı oy oranını iki katından fazla artırdı.
* * *
Burası Almanya’nın 16 eyaletinden biri... Yüzölçümü bakımından 8. sırada... Yaklaşık 2,1 milyon nüfusuyla 10. sırada... Saksonya-Anhalt, 1946‘da Sovyet işgal yetkilileri tarafından kurulmuş, 1952 yılında feshedilmiş ve Almanya’nın birleştiği gün olan 3 Ekim 1990 tarihinde yeniden kuruldu. Milli gelir açısından da arkalarda 15. sırada...
* * *
Tarihsel açıdan Saksonya-Anhalt, orta çağdaki Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun doğuş alanı ve kalbi olarak kabul edilir. Eyalet turizminde ve tarihi kaynaklarda burası için sıklıkla "Alman Tarihinin Kalbi" (Heartland of German History) ifadesi kullanılır. Resmi verilere göre, bu eyalette 6-7 bin Türk/Türk kökenli yaşıyor...
* * *
Almanya’da iktidardaki koalisyonun büyük ortağı Hıristiyan Demokratlar‘ın bölgesel seçimde oy oranı yüzde 17,2’ye inerek yarıya indi. Küçük ortak Sosyal Demokratlar ise yüzde 9,3'lük bir oy oranına zar zor ulaştı. Yeşiller yüzde 8,9, Sol Parti yüzde 8,6 ve 2024’de Sol Parti’den kopanların kurduğu BSW oluşumu yüzde 5,3 oranında oy aldılar...
* * *
Federal Almanya Cumhuriyeti'nin kuruluşundan bu yana ilk kez, aşırı sağcı bir parti bir eyalette iktidarı ele geçirmenin ve bir eyalet başbakanı atamanın eşiğine geldi. Ancak 84 sandalyeli mecliste mutlak çoğunluğa ulaşamadılar. 39 vekil çıkardılar. Bence bu rakamlar derin gerçekliğin soğukkanlı bir tasviri...
* * *
Saksonya-Anhalt Eyaleti’nin 2,1 milyon nüfusuyla nüfusun sadece yüzde 2,5'ini temsil ettiğini işaret etmek hata olur. Yaklaşık 1,5 milyon seçmen sandığa gitmiş. Bunların da yarısına yakını böylesine radikal, yabancı düşmanı bir partiye oy vermiş. 20 yıldır eyaleti yöneten Hıristiyan Demokratlar çökmüş. Bu yerel bir anormallik değil:
* * *
Pazar günkü seçim sonucu önemli. Çünkü Almanya'nın federal sisteminde, eyalet gücü ulusal gücün ön koşuludur. Eyalet düzeyindeki seçimlerde üst üste alınan yenilgiler, ulusal gücü zayıflatabilir. Çünkü eyalet düzeyinde iktidarda olan parti veya partiler, eğitim, kültür ve iç güvenlik konularında geniş yetkilere sahip oluyor...
* * *
Tabii bu sonuç sadece Almanya’da değil Avrupa'da şok dalgaları yarattı; Yüzlerce haber ve makale bu konuyu ele alıyor... İsveç'te önümüzdeki hafta sonu seçim var. Yılın ilerleyen aylarında İtalya, İspanya ve Polonya'da da parlamento seçimleri yapılacak Fransa'da önümüzdeki baharda kritik bir cumhurbaşkanlığı seçimi gerçekleşecek.
* * *
Şimdi Almanya şu soruyla karşı karşıya... Saksonya-Anhalt'ta yaşananlar ve yaşanacaklarla nasıl başa çıkılacak? İstihbarat birimlerince "kesin aşırı sağcı, aşırılıkçı" olarak resmen sınıflandırılan bir parti veya onun eyalet kolunun iktidara gelme ihtimalinin endişe verici bir sinyal olduğunu inkar etmek mümkün değil?
* * *
Bence başlangıç aşamasında en önemli şey analizin netliğidir. Sonucun yarattığı şok derin. Derin çünkü öncelikle ülke genelindeki eğilimin de açıkça bu yöne işaret etmesi söz konusu... 2018'de Hıristiyan Demokratların liderliğine aday olan Şansölye Merz, kendisini bu partinin oy oranını yarıya indirebilecek siyasetçi olarak tanıtmıştı.
* * *
Şansölye aşırı sağın yükselişini durduramadı. Sekiz yıl sonra, aşırı sağ ülke genelinde oyların yaklaşık yüzde 28'ini alırken, Federal Almanya Cumhuriyeti'nin siyasi omurgasını oluşturan en köklü iki büyük kitle partisiden biri Hıristiyan Demokratlar yüzde 20'yi zar zor geçiyor. Diğeri parti Sosyal Demokratlar geleneksel tabanını kaybetti, sürekli eriyor...
* * *
Ders çok açık: Yabancı düşmanı, populist parti şimdilik eyalet hükümete liderlik etmese veya mutlak çoğunluğa sahip olmasa da, bu yükselişi gelecekte onlarsız istikrarlı bir koalisyon kurmayı neredeyse imkansız hale getirebilir. Şansölye Merz, ‘Her şeyin eskisi gibi devam etmesine asla izin veremeyiz" dedi. Soru şu; Yabancı düşmanı bir partinin yükselişini sağlayan siyasi dinamizme nasıl son verecek? Dünyanın gözü Almanya’nın üzerinde...
