Takip edenler bilir veya duymuşsunuzdur... İsveç’ten bahsediyorum… Geçen Pazar seçim yapıldı... Riksdag denilen 349 sandalyeli İsveç Meclisi’ndeki vekiller seçildi. İsveç’in nüfusu 10,6 milyon... Bunun 8,5 milyonu seçmen... Yaklaşık 100-115 bin Türk/Türk kökenli yaşıyor...
* * *
İsveç denince kuzeyin uzun kışları, ormanlar, göller, sade bir hayat ve güçlü bir refah devleti akla gelir genelde... Volvo, Scania, Ericsson, Atlas Copco, IKEA, H&M gibi tanınmış firmalar da... Veya dijital müzik ve podcast akış platformu Spotify da...
* * *
İsveç yalnızca bunlardan ibaret değil tabii... Bir zamanlar Avrupa'nın sosyal demokrasi vitrini olarak gösteriliyordu... Ama son yıllarda ciddi bir siyasal ve toplumsal dönüşümden geçiyor. Yabancı düşmanı aşırı sağ popülizm ülke siyasetinde önemli aktörlerinden biri...
* * *
Yabancı aleyhtarı aşırı sağcı İsveç Demokratları (Sverigedemokraterna – SD) Partisi kökleri neo-Nazi hareketine dayanan bir parti… 1988’de Neo Nazi hayranları tarafından kurulan ve onlarca yıl ana akım siyasetin yanına bile yanaşamadığı bir hareketti…
* * *
Ama 2010’da yüzde 5,7 oy alarak 20 sandalye ile ilk kez meclise girmişti. 2022‘de ise yüzde 20,5 oyla ikinci parti olmuştu. Böylece yalnızca sokakta görülen küçük bir hareket değil, her beş seçmenden birinin oyunu alarak ulusal siyasetin parçası olmuştu.
* * *
Seçim sonrası doğrudan hükümete dahil olacak kendi bakanlıklarına sahip olmayı hayal ediyorlardı. Özgüven patlaması yaşıyorlardı. Ancak Pazar günü oy oranı yüzde 17,6’ya geriledi. Mecliste ikinci partiydi, üçüncü sıraya indi.
* * *
Analistlere göre, yabancı düşmanı, popülistler bu seçimde ilk kez oy kullanan genç seçmenlerin oyunu alamadılar... Özellikle gençler arasında sağa kayma, en azından şimdilik durmuş gibi görünüyor. Ancak, geleneksel tabanlarında pek bir şey değişmediği söyleniyor.
* * *
Bunun kesin nedenleri ve bu eğilimin sürdürülebilir olup olmayacağı henüz belli değil deniyor, araştırılacağı söyleniyor – ama en azından sonuç şimdilik bir rahatlama sağladı... Her şeye rağmen de aşırı sağdan hafif bir uzaklaşma yaşandığına işaret ediliyor...
* * *
Türklerle ile İsveç ilişkileri derin… İsveç Kralı 12. Karl, (Demirbaş Şarl) 18. Yüzyıl’da Rusya'ya karşı savaş kaybedince Osmanlılara sığınıp beş yıl yaşamış... Ülkesine dönerken köfteyi götürmüş… IKEA ile popüler olan İsveç köftesi, aslında Türk köftesi…
* * *
Türkiye ile ikili ticaret hacmi yaklaşık 3,66 milyar dolar... Türkiye’ye her yıl 400 bin İsveçli turist geliyor... 1737’de Ticaret Anlaşması, 1739’da ‘Barış, Birlik ve Dostluk İttifakı‘ imzalanmış. Bu 31 Mayıs 1924 tarihinde imzalanan Dostluk Anlaşması‘yla devam etmiş.
* * *
İsveç siyasetine, farklı partilerin ittifak kurduğu bir siyasi tablo hakim... Sol Blok: Sosyal Demokratlar, Sol Parti, Yeşiller Partisi ve Merkez Parti... Sağ Blok: Ilımlı Muhafazakar Parti, İsveç Demokratları, Hristiyan Demokratlar ve Liberaller... Beraber hareket ediyorlar...
* * *
Seçime 4'er partiden oluşan iki ana blok ile bunların dışındakilerle toplam 14 parti katılmış. Yüzde 4 barajını iki ana bloku oluşturan sekiz parti aşmış... Kesin olmayan sonuçlara göre de sol blok 176, sağ blok 173 sandalye kazanmış. Yurt dışı oylar bekleniyor...
* * *
Sosyal Demokrat lider Magdalena Andersson, dört yıllık muhalefetten sonra başbakanlığa geri dönmeyi umuyor: Sosyal demokratlar yüzde 28,1 oy ve 100 sandalye ile yine birinci parti ama 1911'den bu yana en kötü sonucu almışlar, yedi sandalye kaybetmişler...
* * *
Seçim sonucu kesinleşmeden hükümet değişikliği konusunda kesin konuşmak mümkün değil. Şimdilik ortaya çıkan tablo ise açık: Eski başbakan Magdalena Andersson ve muhalefet bloku seçimin ilk sonuçlarına göre önde. Gözler şimdi seçim sonucunun kesinleşmesinde...
