İngiltere Başbakanı Andy Burnham, ülkesinin Avrupa Birliği ile gelecekteki ilişkileri değerlendirilirken serbest dolaşıma dönüş seçeneğinin de tartışılabileceğini söyledi. The Sunday Times’a konuşan Burnham, göçün Brexit öncesindeki ve sonrasındaki yapısının veriler temelinde karşılaştırılması gerektiğini belirtti.
Açıklamalar, serbest dolaşımın yeniden başlatılmasına ilişkin alınmış bir karar anlamına gelmiyor. Ancak Burnham’ın yaklaşımı, İşçi Partisi’nin mevcut seçim programında dışladığı bir seçeneğin gelecekte yeniden değerlendirilebileceğine işaret ediyor.
“Göçün dengesi değişti”
Burnham, AB üyeliği dönemindeki serbest dolaşımın önemli güçlükler yarattığını kabul etmekle birlikte, o dönemde İngiltere’ye gelenlerin bir bölümünün birkaç yıl çalıştıktan sonra ülkelerine döndüğünü vurguladı.
Başbakan, geçici çalışma ve geri dönüşün daha yaygın olduğu bu hareketliliğin bugünkü göç yapısından farklı olduğunu savundu. Aynı imkânlardan Britanya vatandaşlarının da yararlandığını hatırlatarak konunun olgulara ve kanıtlara dayalı biçimde tartışılmasını istedi.
Brüksel’de kritik zirve: 20 Kasım
Burnham’ın, 20 Kasım’da Brüksel’de yapılması planlanan İngiltere-AB zirvesinde Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve diğer AB yetkilileriyle görüşmesi bekleniyor.
Zirve gündeminde gıda ve tarım ürünleri ticaretindeki engellerin azaltılması, gençlerin karşılıklı hareketliliği ve emisyon ticareti sistemleri arasında işbirliği bulunuyor. Burnham, zirve döneminde Avrupa ile uzun vadeli ilişkiler için farklı seçenekleri kamuoyuna sunmayı hedefliyor.
Avam Kamarası Kütüphanesi’nin değerlendirmesine göre, başlangıçta temmuz ayında yapılması öngörülen zirve, Keir Starmer’ın istifa açıklamasının ardından ertelenmişti. Gençlere yönelik hareketlilik programı üzerindeki görüşmeler ise diğer bazı başlıklara göre daha güç ilerliyor.
Rayner: Seçenekler peşinen dışlanmamalı
Konut Bakanı Angela Rayner, 25 Ekim Pazar günü yaptığı açıklamada Burnham’ın tartışma çağrısını destekledi. Rayner, Avrupa ile görüşmelerde seçeneklerin baştan dışlanmaması gerektiğini belirterek hükümetin İngiltere için daha iyi bir anlaşma aradığını söyledi.
BBC’ye konuşan Rayner, ticaretteki bürokrasinin işletmeleri zorladığını savundu. Daha yakın ilişkilerin gerektireceği karşılıklı tavizlerin kamuoyuyla açıkça tartışılmasını ve ortaya çıkacak yaklaşımın genel seçimde seçmenlere sunulmasını istedi.
Mevcut seçim programı sınır koyuyor
İşçi Partisi’nin 2024 seçim programı, serbest dolaşıma, AB tek pazarına ve gümrük birliğine dönüşü dışlıyor. Burnham’ın bu taahhütlere bağlılığını koruması, kapsamlı bir politika değişikliği için yeni bir seçim yetkisi arayışını gündeme getiriyor.
Başbakan daha önce, İngiltere’nin uzun vadede AB’ye yeniden katılma ihtimali dahil farklı seçenekleri değerlendirmesi gerektiğini söylemişti. Bununla birlikte euroya geçilmesini veya Schengen bölgesine katılmayı önermeyi düşünmediğini belirtti.
Muhalefetten sert tepki
Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch, Brexit seçmenlerinin önemli bir bölümünün serbest dolaşıma karşı çıktığını savunarak Burnham’ı eleştirdi. Reform UK lideri Nigel Farage ise açıklamaları Brexit’e destek veren seçmenlere “ihanet” olarak nitelendirdi.
Liberal Demokrat Parti lider yardımcısı Daisy Cooper, serbest dolaşım ve ticaret engellerinin azaltılmasının ekonomik büyümeye katkı sağlayabileceğini söyleyerek farklı bir tutum aldı. Böylece kasım zirvesi öncesinde tartışma, Brüksel’le yapılacak anlaşmaların yanı sıra İngiltere’nin Brexit sonrası yönelimine ilişkin siyasi bir mücadeleye dönüştü.
