Brezilya’da 4 Ekim Pazar günü yapılan genel seçimlerde hiçbir cumhurbaşkanı adayı geçerli oyların yüzde 50’sinden fazlasını alamayınca yarış ikinci tura kaldı.
Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi (TSE) verilerine göre oyların yüzde 99,99’u sayıldığında, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Senatör Flávio Bolsonaro, Liberal Parti (PL) adına yüzde 47,03 oy alarak seçimin ilk turunu birinci tamamladı.
Bolsonaro’nun aldığı oy sayısı yaklaşık 56,1 milyon olarak kayıtlara geçti.
İşçi Partisi’nin (PT) adayı ve mevcut Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva ise yüzde 45,16, yaklaşık 53,87 milyon oy aldı.
İki aday arasındaki fark böylece yaklaşık 2,23 milyon oy oldu.
Anketlerin aksine Bolsonaro önde çıktı
İlk turun en dikkat çekici sonucu Flávio Bolsonaro’nun performansı oldu.
Seçim öncesindeki bazı kamuoyu araştırmaları Lula’nın ilk turu yaklaşık üç puan önde tamamlayabileceğine işaret ederken, sandıktan bunun tersi çıktı. Bolsonaro yaklaşık iki puanlık farkla Lula’nın önünde yer aldı.
Reuters’a göre seçim kampanyasında hayat pahalılığı, suç ve güvenlik endişeleri, yolsuzluk tartışmaları ve ülkenin ekonomik görünümü seçmen davranışını etkileyen başlıca konular arasında yer aldı.
Üçüncü sırada yazar ve psikiyatrist Augusto Cury yer aldı. Cury yaklaşık 3,45 milyon oyla yüzde 2,89 seviyesine ulaştı. Renan Santos ise yaklaşık 2,68 milyon oy ve yüzde 2,25 oy aldı.
Bu sonuçlar, ikinci turda diğer adaylara giden milyonlarca oyun hangi tarafa yöneleceğini kritik hale getirdi.
Brezilya haritası ikiye bölündü
Seçim sonuçları Brezilya’daki güçlü bölgesel siyasi ayrışmayı da ortaya çıkardı.
Flávio Bolsonaro 14 eyalet ile Federal Bölge’de Lula’nın önünde yer alırken, Lula 12 eyalette ilk sırayı aldı.
Bolsonaro; Güneydoğu, Güney, Orta-Batı ve Kuzey bölgelerinde güçlü performans gösterirken Lula’nın geleneksel kalesi olan Kuzeydoğu’da mevcut Cumhurbaşkanı üstünlüğünü büyük ölçüde korudu.
Ülkenin en büyük seçim bölgesi São Paulo’da Bolsonaro yüzde 51,93, Lula yüzde 38,20 aldı. Rio de Janeiro’da da Bolsonaro yüzde 53,01 ile Lula’nın yüzde 39,41 oyunun önüne geçti.
Siyasi açıdan kritik eyaletlerden Minas Gerais’te de Bolsonaro’nun yüzde 48,2’ye karşı Lula’nın yüzde 43,3 oyuyla önde çıkması ikinci tur öncesinde dikkat çeken sonuçlardan biri oldu.
İlk turun genel tablosunda Bolsonaro 14 eyalet ve Federal Bölgeyi, Lula ise 12 eyaleti kazandı.
Lula: Yeni bir kampanya başlıyor
İlk turdan ikinci sırada çıkan Lula, sonuçların ardından destekçilerine yaptığı konuşmada ilk turda kazanabileceğine inandığını kabul etti.
Lula, ikinci tur için mücadeleyi sürdüreceğinin mesajını vererek 5 Ekim’den itibaren yeni bir kampanya başlatacaklarını söyledi ve seçmenlere hükümet döneminde yaptıklarını anlatacağını belirtti.
Lula, 25 Ekim’de kazanması halinde Brezilya tarihinde daha önce görülmemiş şekilde dördüncü kez, ancak ardışık olmayan dönemlerde devlet başkanlığı görevine seçilmiş olacak.
Bolsonaro: Brezilya değişim istiyor
Flávio Bolsonaro cephesi ise sonucu büyük bir siyasi başarı olarak değerlendirdi.
Bolsonaro, Brasília’da yaptığı açıklamada seçim sonucunu “değişim” talebinin göstergesi olarak yorumladı ve İşçi Partisi döneminin sona ermekte olduğunu savundu.
Flávio Bolsonaro’nun performansı, babası Jair Bolsonaro’nun 2022’de Lula karşısında kaybetmesinden dört yıl sonra Bolsonaro hareketinin Brezilya siyasetindeki gücünü koruduğunu gösterdi.
Sağ yalnızca başkanlık yarışında değil Kongre’de de güçlendi
4 Ekim seçimlerinin en önemli sonuçlarından biri de Kongre’de ortaya çıktı.
Reuters’ın seçim sonuçlarına dayanan değerlendirmesine göre Bolsonaro çizgisindeki sağ partiler özellikle Senato’da önemli kazanımlar elde etti.
Liberal Parti, seçim öncesinde 15 olan senatör sayısını 28’e çıkaracak. Parti 4 Ekim seçimlerinde tek başına 19 senatör seçtirdi.
PT ise yeni dönemde dokuz senatörle ikinci büyük parti konumunda olacak.
Temsilciler Meclisi’nde de PL’nin en büyük parti olması bekleniyor. Reuters’ın TSE verilerine dayanan ilk projeksiyonuna göre PL’nin 513 sandalyeli Temsilciler Meclisi’nde yaklaşık 121 milletvekilliğine, PT-PCdoB-PV federasyonunun ise yaklaşık 78 sandalyeye ulaşması bekleniyor. Meclis sonuçlarının nispi temsil hesaplamaları nedeniyle kesinleşme süreci devam ediyor.
Bu tablo, Lula’nın ikinci turu kazanması halinde bile daha güçlü bir sağ muhalefetle karşı karşıya kalabileceğine işaret ediyor.
Bolsonaro ailesinden Senato zaferleri
Seçimde Bolsonaro ailesinin diğer üyeleri de önemli başarılar elde etti.
Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun eşi Michelle Bolsonaro, Federal Bölge’den senatör seçildi. Oğlu Carlos Bolsonaro ise Santa Catarina’dan Senato’ya girmeyi başardı.
Bu sonuçlarla Bolsonaro ailesinin Brezilya siyasetindeki etkisinin Jair Bolsonaro’nun aktif başkanlık yarışının dışında kalmasına rağmen devam ettiği görüldü.
20 eyalette vali ilk turda belli oldu
Brezilyalı seçmenler yalnızca devlet başkanını değil, eyalet valileri ile Kongre ve eyalet meclisi üyelerini de belirlemek için oy kullandı.
Valilik seçimlerinde 20 eyalette sonuç ilk turda kesinleşirken, yedi eyalette seçim ikinci tura kaldı. Bu sayı, Brezilya’nın yeniden demokratikleşmesinden bu yana ilk turda sonuçlanan en yüksek eyalet valiliği sayısı olarak kayıtlara geçti.
São Paulo’da Tarcísio de Freitas yüzde 62,65 oyla yeniden vali seçildi.
158,7 milyon seçmen sandığa çağrıldı
TSE verilerine göre seçimlerde toplam 158 milyon 745 bin 463 kişi oy kullanma hakkına sahipti. Bu sayı 2022 seçimlerine kıyasla yaklaşık 2,3 milyonluk artış anlamına geliyor.
Seçime katılım yaklaşık yüzde 78,9 düzeyinde gerçekleşirken, sandığa gitmeyenlerin oranı yüzde 21,08 oldu. Bu da 33 milyondan fazla seçmenin ilk turda oy kullanmadığı anlamına geliyor.
İkinci tur açısından bu seçmenlerin sandığa gidip gitmeyeceği de sonucu etkileyebilecek önemli faktörlerden biri olacak.
Gözler 25 Ekim’de: Yaklaşık iki puanlık fark kapanabilir mi?
İlk turun ardından Brezilya artık üç haftalık son derece sert bir ikinci tur kampanyasına giriyor.
Flávio Bolsonaro yüzde 47,03, Lula yüzde 45,16.
Aradaki fark yalnızca 1,87 puan.
Bu nedenle ikinci turun kaderini yalnızca iki adayın mevcut seçmenlerini koruması değil; ilk turda diğer adaylara oy veren seçmenler ile sandığa gitmeyen milyonlarca Brezilyalının tercihi belirleyecek.
Bir tarafta Lula, İşçi Partisi’nin özellikle Kuzeydoğu’daki geleneksel tabanını koruyarak büyük şehirlerde ve merkez seçmende kaybettiği desteği geri kazanmaya çalışacak.
Diğer tarafta Flávio Bolsonaro, ilk turda elde ettiği beklenenden güçlü sonucu ikinci turda çoğunluğa dönüştürmeyi hedefleyecek.
Brezilya’nın yeni devlet başkanını belirleyecek ikinci tur 25 Ekim 2026 Pazar günü yapılacak.
İlk turun ortaya çıkardığı tablo ise şimdiden açık: Latin Amerika’nın en büyük ülkesi, başkanlık yarışında birbirine çok yakın iki siyasi blok arasında keskin biçimde bölünmüş durumda.
