Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, ikinci Birleşik Krallık–AB Zirvesi’nde bir araya geldi. Zirvenin sonunda yayımlanan ortak bildiri, Mayıs 2025’te Londra’da kurulan stratejik ortaklığı somut anlaşmalara taşıdı. Liderler ayrıca düzensiz göç, savunma ve Ukrayna’ya destek alanlarında daha yakın iş birliği kararı aldı.
Downing Street, paketin 2040’a gelindiğinde Birleşik Krallık’ın gayrisafi yurt içi hasılasını yüzde 0,5’e kadar artırabileceğini, bunun da yılda yaklaşık 17 milyar sterline karşılık geldiğini açıkladı. Burnham, Brüksel’deki konuşmasında anlaşmanın işletmelerin maliyetlerini azaltacağını ve gençlere yeni fırsatlar açacağını söyledi.
Gıda ticaretinde sertifika ve sınır kontrolleri azalacak
Taraflar, gıda, hayvan ve bitki sağlığı kurallarını kapsayan ortak bir alan oluşturulması konusunda müzakereleri tamamladı. Mart 2028’de uygulanması hedeflenen anlaşma kapsamında, Büyük Britanya ile AB arasında taşınan birçok tarım ve gıda ürünü için ihracat sağlık sertifikaları kaldırılacak, sınırdaki fiziki kontroller azalacak. Birleşik Krallık, anlaşmanın kapsadığı alanlarda AB’nin gıda, hayvan ve bitki sağlığı kurallarına uyum sağlayacak.

Londra’ya göre taze sosis ve hamburger köftesi, Galler midyesi ve İskoçya tohumluk patatesi gibi ürünler yeniden AB pazarına girebilecek. Düzenleme, Windsor Çerçevesi ile birlikte Büyük Britanya’dan Kuzey İrlanda’ya gönderilen gıda ve bitkilerde de evrak ve kontrol yükünü önemli ölçüde azaltacak. Britanya hükümeti, gıda anlaşmasının 2040 itibarıyla ekonomiye yıllık 5,1 milyar sterline kadar katkı sağlayabileceğini hesaplıyor.
Karbon piyasaları için hedef 1 Ocak 2028
Brüksel’de tamamlanan ikinci anlaşma, Birleşik Krallık ile AB’nin emisyon ticaret sistemlerini (ETS) birbirine bağlayacak. Böylece bir sistemde alınan emisyon izinleri diğerinde de kullanılabilecek. Avrupa Komisyonu, iki taraftaki onay süreçlerinin tamamlanması koşuluyla bağlantının 1 Ocak 2028’de devreye girmesini öngörüyor.
Bağlantı, tarafların birbirlerini Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’ndan (CBAM) muaf tutmasına zemin hazırlayacak. Avrupa Komisyonu karşılıklı muafiyeti ileride atılabilecek bir adım olarak tanımlıyor. Downing Street ise muafiyetin, çelik ve alüminyum dâhil yaklaşık 6,5 milyar sterlin değerindeki Britanya ihracatını kapsayabileceğini ve karbon piyasalarının bağlanmasının 2040 itibarıyla ekonomiye yıllık 3,8 milyar sterline kadar katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
Gençlere üç yıla kadar çalışma ve eğitim imkânı
Gençlik Deneyimi Programı (YES), 18–31 yaşındaki Birleşik Krallık ve AB vatandaşlarının karşı tarafta üç yıla kadar yaşamasına, çalışmasına, eğitim görmesine veya gönüllü faaliyetlere katılmasına imkân tanıyacak. Reuters’ın aktardığına göre yıllık kontenjan her iki taraf için ayrı ayrı 100 bin kişi olacak. Vizeye tabi programda önceden iş teklifi, dil yeterliliği veya asgari maaş şartı aranmayacak.
Ortak bildiride, anlaşmanın en geç 2028’de uygulanması ve gençlerin programdan en geç Ocak 2030’da yararlanabilmesi hedefleniyor. Üniversite öğrenim ücretleri için görüşmeler sürecek. Taraflar, karşılıklı öğrenci ücretlerine ilişkin müzakereleri zirveden sonraki altı ay içinde sonuçlandırmayı taahhüt etti. Birleşik Krallık’ın Erasmus+ programına 2027’de katılımı ise ayrı bir takvime bağlı. Kurumların başvurabileceği Erasmus+ fon çağrısı 18 Kasım’da açıldı.

Manş Denizi’nde düzensiz göçe karşı ortak çalışma
Londra ve Brüksel, düzensiz göç konusunda düzenli görüşmeler yürütmek üzere yeni bir mekanizma kuracak. AB’nin Manş Denizi Eylem Planı kapsamında göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti ağlarına karşı bilgi paylaşımını ve operasyonel iş birliğini artırmayı, göç güzergâhlarındaki ülkelerle daha yakın çalışmayı hedefliyorlar.
Savunma ve güvenlik alanında ise Rusya’nın yaptırımları aşmak için kullandığı “gölge filo”ya karşı koordinasyon, deniz altyapısının korunması ve siber tehditlere karşı iş birliği öne çıktı. Birleşik Krallık’ın AB’nin sivil kriz yönetimi misyonlarına katılımını düzenleyecek çerçeve anlaşmanın müzakereleri de tamamlandı. Liderler, Ukrayna askerlerinin eğitimine desteğin sürdürülmesini ve Birleşik Krallık’ın AB’nin Ukrayna destek kredisine katılımını memnuniyetle karşıladı.
Elektrik piyasası görüşmeleri sürecek
Birleşik Krallık’ın AB iç elektrik piyasasına katılımı konusunda ilerleme kaydedildi. Ortak bildiriye göre olası bir anlaşma, AB’nin ekonomik ve sosyal uyum hedeflerine mali katkıya ilişkin ayrı bir anlaşmayla bağlantılı olacak. Liderler ayrıca yapay zekâ, kritik teknolojiler ve çevrimiçi güvenlik gibi alanları kapsayacak dijital ortaklığı 2027’nin başında başlatmayı hedefliyor.
Brüksel’de açıklanan paket, Brexit sonrasında yürürlükte olan Çekilme Anlaşması ile Ticaret ve İşbirliği Anlaşması üzerine kuruluyor. Britanya hükümeti, mevcut parlamento dönemi için AB üyeliğine, tek pazara, gümrük birliğine ve genel serbest dolaşıma dönüşü kapsam dışında tutuyor. Zirvenin ardından sıradaki adımlar, üç anlaşmanın uygulama takvimini hayata geçirmek ve öğrenci ücretleri ile elektrik piyasası görüşmelerini sonuçlandırmak olacak.






