Avrupa Birliği kurumları, yaklaşık 13 yıldır müzakere edilen hava yolu yolcu hakları reformunda uzlaşmaya vardı. Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyi arasında sağlanan siyasi anlaşma, hava yolu şirketleri ile yolcular arasındaki en tartışmalı konulardan biri olan kabin bagajı ücretlerine yeni kurallar getiriyor.
Düzenlemeye göre yolcular, koltuk altına sığabilecek kişisel eşyalarının yanı sıra belirli ölçülerdeki bir el bagajını da ek ücret ödemeden kabine alabilecek. Parlamento müzakerelerinde öne çıkan ölçüler yaklaşık 55x40x20 santimetre ve 7 kilogramlık kabin bagajı olurken, nihai teknik ayrıntıların uygulama aşamasında netleştirilmesi bekleniyor.
Yeni sistemle birlikte hava yolu şirketleri, yalnızca kişisel eşya ile seyahat eden yolculara daha düşük fiyatlı bilet seçenekleri sunabilecek. Böylece bilet fiyatlarında daha fazla şeffaflık sağlanması hedefleniyor.
Gecikme tazminatında geri adım atılmadı
Müzakerelerin en kritik başlıklarından biri olan uçuş gecikmelerinde tazminat hakkı konusunda yolcuların lehine karar çıktı.
Bazı üye ülkeler ve hava yolu şirketleri, tazminat için gereken gecikme süresinin 4 ila 6 saate çıkarılmasını savunuyordu. Ancak Avrupa Parlamentosu'nun ısrarı sonucunda mevcut uygulama korundu.
Buna göre yolcular, varış noktasına üç saat veya daha fazla gecikmeyle ulaşmaları halinde uçuş mesafesine bağlı olarak 250 ila 600 avro arasında tazminat talep etmeye devam edecek. Böylece 2004 yılından beri yürürlükte olan temel koruma mekanizması büyük ölçüde muhafaza edilmiş oldu.
Ailelere ve engelli yolculara ek koruma
Anlaşma yalnızca bagaj ve tazminat düzenlemeleriyle sınırlı değil.
Yeni kurallar kapsamında çocukların ebeveynlerinden ayrı oturtulmasının önüne geçilecek. Ailelerin ve hareket kabiliyeti kısıtlı yolcuların refakatçileriyle yan yana oturabilmesi için ek ücret alınamayacak.
Ayrıca engelli bireyler, hamile yolcular ve refakatsiz seyahat eden çocuklar için daha güçlü koruma hükümleri getirilecek.
Uçuş iptallerinde yeni yükümlülükler
Düzenleme, uçuş iptalleri ve aktarma kaçırma durumlarında da hava yolu şirketlerine yeni sorumluluklar yüklüyor.
Hava yolu şirketleri, yolcuları hakları konusunda daha hızlı bilgilendirmek zorunda olacak. Uçuş aksaklıklarında alternatif ulaşım sağlanamazsa yolcular kendi ulaşım çözümlerini oluşturabilecek ve belirli sınırlar dahilinde masraflarını geri talep edebilecek.
Uzun beklemelerde ise yemek, içecek, iletişim hizmetleri ve gerektiğinde konaklama sağlanması yükümlülüğü açık şekilde tanımlanıyor.
Düşük maliyetli şirketlerin bagaj gelirleri etkilenebilir
Uzmanlar, yeni düzenlemenin özellikle düşük maliyetli hava yolu şirketlerinin iş modelini etkileyebileceğini belirtiyor. Son yıllarda birçok şirket, düşük bilet fiyatlarını bagaj, koltuk seçimi ve ek hizmet ücretleriyle telafi ediyordu.
Yeni kurallarla birlikte kabin bagajının bilet fiyatına dahil edilmesi, özellikle Avrupa iç hat ve kısa mesafeli uçuşlarda ücret politikalarının yeniden şekillenmesine yol açabilir.
Ne zaman yürürlüğe girecek?
AB kurumları arasında siyasi uzlaşı sağlanmış olsa da düzenlemenin yürürlüğe girmesi için son hukuki ve teknik onay süreçlerinin tamamlanması gerekiyor. Nihai metnin kabul edilmesinin ardından kuralların 2027 yılı içinde uygulanmaya başlanması bekleniyor.
Yeni çerçeve, Avrupa'da milyonlarca yolcunun daha şeffaf fiyatlandırma, ücretsiz kabin bagajı ve güçlü tazminat haklarından yararlanmasını sağlayacak önemli bir reform olarak değerlendiriliyor.
