ABD, İngiltere’nin Gloucestershire bölgesindeki RAF Fairford hava üssünde konuşlandırdığı bombardıman uçaklarını ABD’deki ana üslerine geri gönderdi.
Pentagon ve ABD Avrupa Komutanlığı, operasyonel güvenlik nedeniyle uçakların hareketlerinin gerçek zamanlı olarak açıklanmadığını belirterek, RAF Fairford’da konuşlandırılmış ABD bombardıman uçaklarının tamamının ABD’deki üslerine yeniden konuşlandırıldığını doğruladı.
RAF Fairford’da yaklaşık 12 B-1B Lancer bombardıman uçağının bulunduğu ve uçakların 4 Ekim boyunca İngiltere’den ayrıldığı bildirildi. Üs, İran’a yönelik ABD askeri operasyonlarında kullanılan önemli noktalardan biri haline gelmişti.
Pentagon açıklamasında uçakların geri gönderilmesinin 27 Eylül’de yaşanan güvenlik olayı nedeniyle gerçekleştirildiği doğrudan belirtilmedi. Ancak kararın, üs çevresindeki olayın ardından yürütülen terör soruşturması ve olası İran bağlantısının tartışıldığı bir dönemde gelmesi dikkat çekti.
Downing Street: RAF Fairford güvenli
ABD'nin kararının ardından İngiltere hükümetinden de açıklama geldi.
Başbakanlık Ofisi’ne (10 Downing Street) 5 Ekim Pazartesi günü RAF Fairford’un güvenli olup olmadığı soruldu.
Başbakanlık Sözcüsü, “Evet” yanıtını verdi.
Sözcü, ABD’nin bombardıman uçaklarını geri çekme kararı konusunda ise başka ülkelerin askeri kararları hakkında yorum yapmayacaklarını söyledi. Böylece İngiliz hükümeti, ABD’nin beklenmedik yeniden konuşlandırma kararına rağmen RAF Fairford’da mevcut güvenlik önlemlerinin yeterli olduğu mesajını verdi.
Üç şüpheli minibüs alarma geçirdi
Olay 27 Eylül’ün ilk saatlerinde başladı.
Gloucestershire Polisi’nin resmi açıklamasına göre, saat 00.45 sıralarında RAF Fairford yönünde ilerleyen üç şüpheli araç ihbar edildi.
Silahlı polis ekiplerinin müdahalesinin ardından Whelford bölgesinde beş erkek gözaltına alındı. Araçların çevresinde 400 metrelik güvenlik çemberi oluşturulurken, İngiliz ordusunun bomba imha ekipleri inceleme yaptı.
Tedbir amacıyla bölgedeki yaklaşık 85 hanenin tahliye edilmesi istendi. Soruşturmayı daha sonra İngiltere Terörle Mücadele Polisi devraldı.
İncelemelerde minibüslerde patlayıcı düzeneğe rastlanmadı. Ancak polis araçlarda bir miktar benzin bulunduğunu açıkladı.
Altıncı şüpheli Londra’da yakalandı
İlk operasyonda gözaltına alınan beş İngiliz vatandaşının ardından soruşturma Londra’ya uzandı.
25 yaşındaki İngiliz-İran çifte vatandaşı bir kişi 1 Ekim’de Westminster’da, 2006 Terörizm Yasası'nın 5'inci maddesi kapsamında terör eylemi hazırlığı şüphesiyle gözaltına alındı.
Böylece soruşturma kapsamında gözaltına alınanların sayısı altıya yükseldi.
İlk beş şüphelinin ardından altıncı şüpheli de kefaletle serbest bırakıldı. Ancak soruşturma devam ediyor. İngiltere Terörle Mücadele Polisi, olayın son derece karmaşık olduğunu ve olası bir yabancı devlet bağlantısı dahil bütün ihtimallerin araştırıldığını bildirdi.
Burnham: İran bağlantısına ilişkin güçlü göstergeler var
Başbakan Andy Burnham da soruşturmanın İran bağlantısına ilişkin değerlendirmede bulundu.
Burnham, olayda İran’ın rolü bulunabileceğine ilişkin “güçlü göstergeler” olduğunu söyledi. Bununla birlikte İngiliz makamları soruşturmanın devam ettiğini ve kesin sonuca ulaşılmadığını vurguluyor.
İran’ın Londra Büyükelçiliği ise Tahran'ın olayla bağlantılı olduğu yönündeki iddiaları reddetti.
Dolayısıyla şu aşamada İran bağlantısı İngiliz makamlarınca soruşturulan ihtimallerden biri olmayı sürdürüyor; soruşturmanın nihai sonucu açıklanmış değil.
Trump kefalet kararına tepki gösterdi
ABD Başkanı Donald Trump ise İngiliz makamlarının şüphelileri kefaletle serbest bırakmasını eleştirdi.
Trump, ilk beş kişinin kefaletle serbest bırakılmasının ardından gazetecilere yaptığı açıklamada karardan duyduğu rahatsızlığı dile getirerek, İngiliz makamlarının bunu yapmaması gerektiğini söyledi.
Trump ayrıca şüphelilerin yakından takip edileceğini varsaydığını belirtti.
ABD yönetiminin olayın olası dış bağlantılarını yakından takip ettiği belirtilirken, Washington ile Londra arasında RAF Fairford’un güvenliği konusunda temasların sürdüğü bildiriliyor.
Fairford İran operasyonlarının önemli merkezlerinden biri
RAF Fairford’un önemi yalnızca İngiltere’nin savunmasıyla sınırlı değil.
Gloucestershire’daki üs, ABD Hava Kuvvetleri'nin Avrupa’daki uzun menzilli bombardıman operasyonlarında kullandığı stratejik tesislerden biri.
İngiltere'nin eski Başbakanı Keir Starmer döneminde Washington’a RAF Fairford dahil İngiliz üslerini İran’a karşı “belirli ve sınırlı” savunma operasyonlarında kullanma izni verilmişti. Daha sonraki dönemde B-1 ve diğer ABD bombardıman uçaklarının Fairford’dan İran operasyonlarına katıldığı bildirildi.
Son dönemde yaklaşık 12 B-1B Lancer’ın Fairford’da konuşlandırıldığı belirtiliyordu.
ABD’nin uçakları geri göndermesine rağmen Pentagon, Amerikan stratejik bombardıman gücünün operasyon kabiliyetinin devam ettiğini vurguladı. B-1, B-2 ve B-52 uçaklarının gerektiğinde ABD ana karasından kalkarak dünyanın farklı bölgelerinde uzun menzilli operasyon gerçekleştirebildiğine dikkat çekildi.
Çekilme geçici mi, kalıcı mı?
Şimdilik yanıtı verilmeyen en önemli soru, bombardıman uçaklarının RAF Fairford’a ne zaman döneceği.
Pentagon, yeniden konuşlandırmanın ne kadar süreceği veya uçakların İngiltere’ye tekrar gönderilip gönderilmeyeceği konusunda bir takvim açıklamadı.
Bu nedenle gelişmeyi “ABD, RAF Fairford’u terk etti” şeklinde değerlendirmek için henüz yeterli veri bulunmuyor. RAF Fairford, ABD'nin Avrupa’daki bombardıman operasyonları açısından kullanılabilir bir üs olmayı sürdürüyor.
Ancak yaklaşık 12 B-1B'nin kısa süre içinde ABD’ye dönmesi, üssün çevresinde yaşanan güvenlik alarmı ve İngiliz terörle mücadele birimlerinin olası yabancı devlet bağlantısını araştırması nedeniyle dikkat çekici bir askeri gelişme olarak değerlendiriliyor.
İngiltere hükümeti ise Washington’ın kararına rağmen net bir mesaj verdi: RAF Fairford güvenli ve faaliyette.
