Türkiye ile Birleşik Krallık arasındaki mevcut Serbest Ticaret Anlaşması, Brexit sonrasında ticarette kesinti yaşanmaması amacıyla 1 Ocak 2021’de yürürlüğe girmişti. Ancak mevcut anlaşma esas olarak mal ticaretine odaklanıyor.
Yeni anlaşmanın ise çok daha geniş kapsamlı olması hedeflenenen STA 6. Tur müzakerelerinin yapıldığı Türkiye’nin Londra Büyükelçiliği’nin sosyal medya hesaplarında duyuruldu.
Müzakere masasında hizmet ticareti, yatırımlar, dijital ticaret, telekomünikasyon, finansal ve profesyonel hizmetler, kamu alımları, fikri mülkiyet, gümrük işlemleri, çevre ve sürdürülebilirlik gibi başlıklar bulunuyor.
Özellikle hizmetler ve dijital ekonomi, yeni STA’nın mevcut anlaşmadan en önemli farklılıkları arasında gösteriliyor.
11 fasıl daha önce kapatıldı
Müzakerelerin 15-23 Haziran 2026 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilen 5’inci turunun ardından İngiliz hükümeti, toplam 11 faslın kapatıldığını, ayrıca çeşitli ekler ve bağlantılı konularda anlaşmaya varıldığını açıklamıştı.
Beşinci turda dijital ticaret, telekomünikasyon, yatırım ve hukuki hizmetlerin yanı sıra mal ticaretinde pazara erişim ile sağlık ve bitki sağlığı önlemleri üzerinde çalışıldı.
İngiliz hükümetine göre özellikle hukuki hizmetlerde önemli ilerleme sağlanırken, fikri mülkiyet konusundaki müzakereler de hız kazandı. Taraflar ayrıca mal ticaretinde pazara erişim tekliflerinin hangi yöntemle yapılacağı konusunda uzlaşmaya vardı.
Londra turunda zor başlıklar öne çıkıyor
Süreç ilerledikçe müzakerelerin daha teknik ve ticari açıdan hassas alanlara yoğunlaşması bekleniyor.
Bunların başında tarım ve gıda ürünlerinde pazara erişim, menşe kuralları, hizmet sağlayıcıların karşılıklı pazarlara giriş şartları, yatırım düzenlemeleri ve kamu alımları geliyor.
Türkiye’nin Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği ilişkisi de yeni anlaşmanın bazı bölümlerinde dikkate alınması gereken önemli unsurlardan biri. Özellikle sanayi ürünleri, ürün standartları, menşe kuralları ve tedarik zincirleri açısından Türkiye’nin AB ile mevcut ekonomik entegrasyonu müzakerelerin teknik çerçevesini etkiliyor.
Birleşik Krallık tarafı ise yapılacak anlaşmanın ülkenin gıda güvenliği, çevre ve diğer düzenleyici standartlarını koruması gerektiğini vurguluyor.
Erdoğan-Burnham görüşmesinde “hızlandırma” mesajı
Müzakerelere siyasi düzeyde de destek veriliyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile İngiltere Başbakanı Andy Burnham, 22 Eylül’de New York’ta BM Genel Kurulu kapsamında gerçekleştirdikleri görüşmede iki ülke arasındaki artan ticareti ele aldı.
İngiltere Başbakanlık Ofisi'nin açıklamasına göre iki lider, güncellenmiş Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerinin tamamlanması için çabaların artırılması konusunda mutabık kaldı.
Bu siyasi mesaj, müzakere heyetlerinin önündeki teknik başlıkların daha hızlı sonuçlandırılmasına yönelik beklentileri de artırdı.
Ticaret hacmi 28 milyar sterlini geçti
Yeni anlaşmanın arkasındaki en önemli faktörlerden biri iki ülke arasındaki hızla büyüyen ekonomik ilişki.
Birleşik Krallık hükümetinin verilerine göre Türkiye ile Birleşik Krallık arasındaki toplam mal ve hizmet ticareti, 2025'in sonuna kadarki dört çeyrekte 28,4 milyar sterline ulaştı. Bu rakam bir önceki döneme göre yüzde 4,3'lük artış anlamına geliyor.
Türkiye açısından Birleşik Krallık özellikle otomotiv, hazır giyim, elektrikli makineler, beyaz eşya ve çeşitli sanayi ürünlerinde önemli ihracat pazarlarından biri.
Birleşik Krallık açısından ise Türkiye, yalnızca yaklaşık 85 milyonluk büyük bir pazar olarak değil, Avrupa ile Orta Asya, Kafkasya ve Orta Doğu arasındaki konumu nedeniyle bölgesel ticaret ve yatırım açısından da önemli görülüyor.
Hedef 40 milyar dolarlık ticaret
Ankara ve Londra, ticaret hacmini daha da yukarı taşımayı hedefliyor.
Türkiye Ticaret Bakanlığı, Ocak 2026’da Londra’da yapılan Türkiye-Birleşik Krallık Ortak Ekonomik ve Ticari Komitesi (JETCO) toplantısında iki ülke arasındaki ticaret hacminin 40 milyar dolar seviyesine çıkarılması hedefini açıklamıştı. Toplantıda 2026-2027 dönemini kapsayan JETCO Eylem Planı da kabul edilmişti.
İki ülke ayrıca Yetkilendirilmiş Yükümlülerin Karşılıklı Tanınması Düzenlemesi'ni imzaladı. Düzenleme, güvenilir statüdeki firmaların gümrüklerde daha az fiziki kontrole tabi tutulması ve işlemlerinin hızlandırılması gibi kolaylıklar sağlıyor.
Hizmetler ve dijital ticaret anlaşmanın merkezinde
Yeni STA'nın sonuçlandırılması halinde en dikkat çekici değişikliklerden birinin hizmet ticaretinde yaşanması bekleniyor.
Finans, hukuk, danışmanlık, teknoloji ve diğer profesyonel hizmetlerde karşılıklı pazara erişimin kolaylaştırılması, İngiliz şirketleri açısından Türkiye'de; Türk şirketleri açısından ise Londra ve Birleşik Krallık genelinde yeni fırsatlar yaratabilir.
Dijital ticarette ise elektronik sözleşmeler, dijital işlemler ve sınır ötesi hizmetlerin önündeki idari engellerin azaltılması gibi konular müzakere sürecinin önemli parçalarını oluşturuyor.
Anlaşma henüz tamamlanmış değil
Londra’daki yeni tur, müzakerelerin ilerlediğini gösterse de güncellenmiş STA henüz sonuçlandırılmış veya imzalanmış değil.
Tarafların kalan müzakere başlıklarında uzlaşmasının ardından anlaşma metninin hukuki kontrolden geçirilmesi, imzalanması ve iki ülkedeki gerekli onay süreçlerinin tamamlanması gerekecek.
Yeni anlaşma yürürlüğe girinceye kadar 2021’den bu yana uygulanan mevcut Türkiye-Birleşik Krallık Serbest Ticaret Anlaşması geçerliliğini sürdürecek.
Londra’daki görüşmelerin ardından gözler, tarafların kaç yeni fasılda uzlaşma sağlayacağına ve özellikle hizmetler, yatırımlar, tarımda pazara erişim ve dijital ticaret gibi kritik alanlarda ne ölçüde ilerleme kaydedileceğine çevrildi.
