Kosova, ülkeyi yeni bir erken seçime götürebilecek siyasi krizi son dakikada varılan anlaşmayla şimdilik aşmayı başardı.
120 üyeli Kosova Meclisi’nde yapılan oylamada Justina Shiroka Pula 81 milletvekilinin desteğini alarak ülkenin yeni Cumhurbaşkanı seçildi. Cumhurbaşkanının ilk turda seçilebilmesi için gereken üçte iki çoğunluk 80 oydu.
Pula böylece Atifete Jahjaga ve Vjosa Osmani’nin ardından Kosova Cumhurbaşkanlığı görevine gelen üçüncü kadın oldu.
GECE YARISINA DAKİKALAR KALA UZLAŞMA
Seçimin önünü açan gelişme, Başbakan Albin Kurti’nin liderliğindeki Vetëvendosje (Kendin Karar Al) Hareketi ile ana muhalefetteki Kosova Demokratik Partisi (PDK) arasında sağlanan son dakika uzlaşması oldu.
PDK lideri Bedri Hamza, Cumhurbaşkanlığı için Shiroka Pula’nın ismini kabul etti. PDK, anayasal prosedürün gerektirdiği ikinci aday olarak milletvekili Eliza Hoxha’yı gösterdi.
Uzlaşmanın diğer ayağını ise Lahey merkezli Kosova Özel Daireleri ve Özel Savcılık Ofisi’ne ilişkin yasal düzenleme oluşturdu.
Meclis, Cumhurbaşkanlığı oylamasından hemen önce Özel Daireler’e ilişkin yasa değişikliklerini 88 oyla kabul etti. Ardından Cumhurbaşkanlığı seçimine geçildi.
YENİ BİR ERKEN SEÇİMİN ÖNÜNE GEÇİLDİ
Kosova Anayasa Mahkemesi’nin belirlediği takvime göre yeni Cumhurbaşkanının seçilmesi için süre 6 Ekim’de sona eriyordu.
Meclis’in Cumhurbaşkanını seçememesi halinde parlamentonun feshedilmesi ve ülkenin yeniden erken seçime gitmesi gündeme gelecekti.
Bu nedenle 81 oyla gerçekleşen seçim yalnızca yeni devlet başkanını belirlemekle kalmadı, Kosova’nın kısa süre içerisinde bir kez daha sandığa gitmesi ihtimalini de şimdilik ortadan kaldırdı.
ANCAK “GECE YARISI” TARTIŞMASI BAŞLADI
Siyasi kriz çözülmüş görünürken bu kez seçim saatine ilişkin anayasal bir tartışma ortaya çıktı.
Cumhurbaşkanlığı için oy verme işlemi 6 Ekim gecesi başladı ancak sonuçların açıklanması gece yarısından sonraya kaldı.
Hukukçu Arianit Koci, Anayasa Mahkemesi’nin daha önce verdiği kararda Cumhurbaşkanı seçme prosedürünün 6 Ekim’e kadar tamamlanması gerektiğini belirttiğini savunarak konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı.
Koci, sürenin aşılması halinde Meclis’in feshedilmesinin gündeme gelmesi gerektiği görüşünde.
Buna karşılık Kosova Anayasa Mahkemesi’nin eski Başkanı Enver Hasani, sürecin zamanında başlatılmasının esas olduğunu ve oy sayımı ile sonuçların gece yarısından sonra açıklanmasının seçimi anayasaya aykırı hale getirmediğini savundu.
Kosova Demokratik Enstitüsü’nden Eugen Cakolli ise Cumhurbaşkanlığı seçiminin hukuken tartışmaya açılabilmesi için en az 10 milletvekilinin Anayasa Mahkemesi’ne başvurması gerektiğini belirtti.
Bu nedenle Koci’nin bireysel bildiriminin tek başına Cumhurbaşkanlığı seçimini askıya almadığı ifade ediliyor.
İBRAHİM ASLAN: YENİ BİR DÖNEMİN KAPISI AÇILABİLİR
Kosova’daki gelişmeleri değerlendiren gazeteci İbrahim Aslan, ana muhalefetle gece saatlerinde varılan uzlaşmanın ardından Justina Shiroka Pula’nın Cumhurbaşkanı seçilmesinin ülkede yeni bir dönemin kapısını aralayabileceğini belirtti.
Pula’yı öğrencilik yıllarından tanıdığını belirten Aslan, yeni Cumhurbaşkanının akademik ve siyasi geçmişine dikkat çekti.
Aslan, Cumhurbaşkanlığı seçiminin siyasi krizi şimdilik hafiflettiğini ancak ülkedeki gerilimin tamamen sona erdiğini söylemek için henüz erken olduğu değerlendirmesinde bulundu.
AKADEMİSYENLİKTEN CUMHURBAŞKANLIĞINA
1953 yılında Priştine’de doğan 73 yaşındaki Justina Shiroka Pula ekonomist, akademisyen ve siyasetçi.
Priştine Üniversitesi Ekonomi Fakültesi’nden mezun olan Pula, lisansüstü eğitimini Zagreb’de tamamladı ve daha sonra doktora yaptı.
Uzun yıllar Priştine Üniversitesi’nde akademisyen olarak görev yapan Pula, bölüm başkanlığı görevinde de bulundu.
2008-2011 yılları arasında Hashim Thaçi hükümetinde Enerji ve Madencilik Bakanlığı yapan Pula, 2011-2014 döneminde PDK milletvekili olarak Kosova Meclisi’nde görev aldı.
Aralık 2025’te ise Kosova Bilim ve Sanat Akademisi’nin başına seçilen ilk kadın oldu.
UÇK DAVALARI KOSOVA SİYASETİNİN MERKEZİNDE
Kosova’daki siyasi krizin arka planında Lahey’de faaliyet gösteren Kosova Özel Daireleri’nin eski Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK) yöneticileri hakkında verdiği kararlar da bulunuyor.
Eski Kosova Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi ile eski UÇK yöneticileri Kadri Veseli, Rexhep Selimi ve Jakup Krasniqi hakkında verilen mahkûmiyet kararları ülkede geniş çaplı protestolara yol açtı.
Dört eski UÇK yöneticisine verilen cezaların toplamı 81 yılı buldu.
Kosova’da birçok kişi UÇK’yı, 1998-1999 savaşında Sırp güçlerine karşı bağımsızlık mücadelesinin sembolü olarak görüyor. Bu nedenle Lahey’deki mahkemenin kararları ülke içerisinde sert tepkilere neden oldu.
PROTESTOLARDA POLİSLE ÇATIŞMA
Yaklaşık üç haftadır devam eden gösteriler son günlerde daha da sertleşti.
5 Ekim’de Priştine’de hükümet ve Meclis binalarının çevresindeki gösterilerde protestocularla polis arasında çatışmalar yaşandı.
Polis göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullanırken, göstericiler taş ve havai fişeklerle karşılık verdi. Reuters’a göre olaylarda en az 17 kişi yaralandı, üç kişi gözaltına alındı.
Meclis’te kabul edilen son düzenlemeler, Özel Daireler’in yetkileri ve mahkûm edilen kişilere uygulanacak hukuki süreç üzerinde önemli değişiklikler öngörüyor.
Bu düzenleme, Cumhurbaşkanlığı konusunda PDK ile Vetëvendosje arasında varılan uzlaşmanın da temel unsurlarından biri oldu.
ASLAN: PROTESTOLAR SONA ERMEYEBİLİR
İbrahim Aslan’a göre Cumhurbaşkanının seçilmiş olması Kosova sokaklarındaki siyasi hareketliliğin sona ereceği anlamına gelmiyor.
Aslan, UÇK’nın eski komutanlarına destek amacıyla başlayan protestoların ilerleyen dönemde hükümete yönelik daha geniş siyasi gösterilere dönüşebileceği değerlendirmesinde bulundu.
Bu açıdan Kosova’nın önünde iki önemli başlık bulunuyor: Cumhurbaşkanlığı seçiminin anayasal açıdan tartışılıp tartışılmayacağı ve Lahey’deki Özel Daireler konusunda kabul edilen yeni yasanın nasıl uygulanacağı.
PULA GÖREVİ RESMEN DEVRALDI
Justina Shiroka Pula, Meclis’teki seçimin ardından bugün Priştine’de düzenlenen törenle Cumhurbaşkanlığı görevini resmen devraldı.
Törene Başbakan Albin Kurti, eski cumhurbaşkanları, siyasi parti liderleri, bakanlar, büyükelçiler ve diğer üst düzey yetkililer katıldı.
Avrupa Birliği’nin Kosova temsilcisi Dirk Schuebel ile İngiltere’nin Kosova Büyükelçisi Jonathan Hargreaves dahil olmak üzere uluslararası temsilciler Pula’yı kutladı.
Yeni Cumhurbaşkanı ise seçilmesinin ardından yaptığı konuşmada bütün Kosova vatandaşlarının Cumhurbaşkanı olacağını ve ülkenin bağımsızlığını koruyacağını vurguladı.
“KOSOVALILARI NE UMUT NE DE ONLAR UMUDU TERK EDER”
Gazeteci İbrahim Aslan ise siyasi kriz, Lahey davaları ve sokak gösterilerine rağmen Kosova toplumunun geleceğe ilişkin beklentisini koruduğuna dikkat çekerek değerlendirmesini şu ifadeyle özetledi:
“Kosovalıları ne umut ne de onlar umudu terk eder.”
Pula’nın seçilmesi Kosova’yı yeni bir erken seçimden şimdilik kurtarmış olsa da, Cumhurbaşkanlığı seçiminin zamanlamasına ilişkin anayasal tartışma ve UÇK davalarının yarattığı toplumsal gerilim, ülkenin yeni döneminin de siyasi açıdan hareketli geçeceğinin işaretlerini veriyor.
