Fransa’da istenmeyen ticari telefon aramalarına karşı yıllardır süren mücadelede yeni bir dönem başladı. 11 Ağustos 2026 itibarıyla şirketlerin tüketicileri önceden izin almadan ticari amaçla telefonla araması yasaklandı. Düzenleme, daha önce belirli sektörlerle sınırlı olan yasakları genişleterek, kuralı artık tüm sektörler için geçerli hale getirdi.
Yeni sistemle birlikte Fransa, tüketicinin “istemediğini belirtmesini” esas alan eski opt-out modelinden, şirketin arama yapmadan önce izin almasını gerektiren opt-in modeline geçti. Böylece artık tüketicinin telefon numarasını bir “aranmama listesine” kaydettirmesi gerekmiyor; şirketin arama yapabilmesi için önceden izin alınmış olması gerekiyor.
Arama için önceden açık rıza şartı
Yeni kurallara göre bir şirket, tüketiciyi ticari amaçla ancak iki temel durumda telefonla arayabilecek.
Bunlardan ilki, tüketicinin şirketle halihazırda devam eden bir sözleşmesinin bulunması. Şirket bu kapsamda mevcut müşterisine sözleşmesiyle bağlantılı tamamlayıcı ürün veya hizmetler ya da mevcut hizmetin geliştirilmesine yönelik teklifler sunabilecek.
İkinci istisna ise tüketicinin önceden açık biçimde ticari aramalara izin vermiş olması. Verilen onayın özgür, belirli, bilgilendirilmiş ve açık bir irade beyanına dayanması gerekiyor. Tüketici verdiği izni daha sonra geri çekebiliyor.
Üstelik şirketlerin bu izni aldıklarını kanıtlayabilmeleri gerekiyor. Fransız ekonomi ve tüketici otoritelerine göre işletmeler, tüketicinin onayına ilişkin kanıtları en az üç yıl boyunca saklamak zorunda. Verilen onay ise en fazla bir yıl geçerli olabiliyor.
Bloctel dönemi sona erdi
Düzenlemenin en önemli sonuçlarından biri de Fransa'nın uzun süredir kullandığı Bloctel sisteminin sona ermesi oldu.
Eski sistemde tüketiciler telefon numaralarını Bloctel'e kaydettirerek ticari aramaları reddedebiliyordu. Ancak tüketici kuruluşları, bazı çağrı merkezlerinin bu sistemi ihlal ettiğinden ve istenmeyen aramaların devam ettiğinden şikâyet ediyordu.
Yeni modelde ise tüketicinin ayrıca bir listeye kayıt yaptırmasına gerek kalmıyor. Ticari arama başlangıçta yasak kabul ediliyor ve şirketin arama yapabilmesi için önceden izin göstermesi gerekiyor. Bloctel'in 11 Ağustos itibarıyla kapatılması da bu değişimin doğrudan sonucu oldu.
İhlal eden şirketlere ağır cezalar
Yeni düzenleme yalnızca tüketicinin korunmasını değil, kurallara uymayan şirketlerin ciddi biçimde cezalandırılmasını da öngörüyor.
İzinsiz ticari arama yapan kişiler için 75 bin avroya, şirketler için ise 375 bin avroya kadar para cezası uygulanabiliyor. Ayrıca yasaklara aykırı gerçekleştirilen bir telefon görüşmesinin ardından imzalanan tüketici sözleşmesi de geçersiz sayılabiliyor.
Tüketiciler, kurallara aykırı aramaları Fransız hükümetinin SignalConso platformu üzerinden bildirebiliyor.
Bazı alanlarda daha da sıkı yasak
Fransa, bazı sektörlerde ise yeni düzenlemeden bağımsız olarak daha sert kurallar uyguluyor.
Enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji amacıyla konutlara yönelik çalışmalar, konutların yaşlılık veya engellilik nedeniyle uyarlanması ve Compte Personnel de Formation (CPF) gibi alanlarda telefonla pazarlama faaliyetleri zaten tamamen yasak kapsamındaydı. Yeni sistem bu sektörlerdeki daha sıkı korumayı da sürdürüyor.
Gazete, dergi ve süreli yayın aboneliklerinin pazarlanmasına ilişkin bazı özel istisnalar da yeni düzenlemede korunuyor.
Tüketici örgütlerinden “küçük devrim” yorumu
Tüketici haklarını savunan Que Choisir Ensemble, düzenlemeyi tüketiciler açısından önemli bir kazanım olarak değerlendirdi.
Grup, insanların evlerinde veya özel yaşamlarında otomatik olarak “potansiyel müşteri” kabul edilmesine son verilmesi gerektiğini savunurken, huzur ve sükûnetin de bir tüketici hakkı olarak görülmesi gerektiğine dikkat çekti.
Grubun Başkanı Marie-Amandine Stévenin, mücadelenin yalnızca telefon görüşmeleriyle sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek, çevrim içi ortamların ve sokakların da yoğun tüketim çağrılarıyla dolu olduğunu vurguladı.
Çağrı merkezleri için yeni dönem
Düzenleme yalnızca tüketicileri değil, Fransa'daki ve Fransa pazarına hizmet veren çağrı merkezi sektörünü de yakından ilgilendiriyor.
Özellikle Fransız şirketlerinin yoğun biçimde dış kaynak kullandığı ülkelerde çağrı merkezi sektörünün yeni düzenlemeden etkilenebileceği belirtiliyor. Fas, bu açıdan en fazla etkilenecek ülkelerden biri olarak öne çıkıyor. Fas hükümeti, Fransız pazarına yönelik çağrı merkezi faaliyetlerinde on binlerce istihdamın risk altında olabileceği uyarısında bulundu.
Sektör temsilcileri ise geleneksel telefonla satışın öneminin azalmasına rağmen çağrı merkezlerinin müşteri hizmetleri, teknik destek ve diğer hizmet alanlarına yönelerek faaliyetlerini sürdürebileceğini belirtiyor.
Fransa Avrupa’da daha sert modeli seçti
Fransa'nın yeni sistemi, Avrupa'da istenmeyen pazarlama aramalarını sınırlayan en katı modellerden biri haline geliyor.
Almanya'da 2009'dan bu yana benzer şekilde önceden rıza şartı bulunurken, Hollanda da telefonla pazarlama kurallarını sıkılaştırıyor. ABD, Kanada ve İngiltere gibi ülkelerde ise daha çok tüketicinin istemediği aramaları engelleyebildiği opt-out sistemleri kullanılıyor.
Fransa'nın attığı adımın bu nedenle yalnızca telefonla pazarlamaya ilişkin bir düzenleme değil, tüketici ile şirket arasındaki ilişkinin başlangıç noktasını değiştiren bir model olduğu değerlendiriliyor.
Yeni dönemde temel yaklaşım artık şu: Tüketici “beni aramayın” demek zorunda olmayacak; şirket “beni aramanıza izin veriyorum” şeklindeki önceden verilmiş onayı göstermek zorunda olacak.
