banner814

banner974

banner646

banner1060

banner1100

banner1068

20.06.2022, 15:01

“Adalet bozulursa gökyüzü başınıza çöker”

Piyasa ekonomisi içinde debelenen modern insan ve toplum bir çıkmaz sokağın içinde. Ekonomik insan ‘homo economicus’ maksimum kâr ve şahsi çıkar üzerine programlanmıştır.  Her ne hikmetse, kozmografik insan ‘homo ecologicus’ gölgede kalmıştır. Bu sözleri, Nautilus Kitap Ödülü (Nautilus Book Award) alan ilk Hollandalı bilim adamı Patrick Huntjes dile getiriyor.  

Huntjes yeni yayınlanan ‘Towards a Natural Social Contract’ adlı kitabında, “adaletli ve sürdürülebilir bir toplum için yeni bir toplumsal sözleşmeye ihtiyaç var” diyor. Geçmişte iki defa yanlış yola girildiğine dikkat çeken yazar, “doğanın ayrılmaz bir parçası olmamıza rağmen, aydınlanma çağından itibaren, kendimizi doğanın üstünde görmeye başladık” diyor.

Kitabının yayınlanmasıyla farklı gazetelerin kendisiyle yaptıkları söyleşilerde şu cümleler dikkat çekiyor: “iklim değişikliğinden artan işsizliğe, vatandaş ile siyasetçi arasındaki güvensizliğe uzanan günümüz krizlerini çözmek istiyorsak, bunun altında yatan sistematik krize odaklanmalıyız”.  Maastricht Üniversitesi öğretim görevlisi olan Huntjes, acilen radikal bir değişime ihtiyaç olduğunun altını çiziyor.

“Piyasa ekonomisinin herkese ümit ve refah getirdiği tezine körü körüne inanmak, artık son yıllarda bir balon gibi patlayıp soluyor” diyen Huntjes, sadece dar gelirlilerin değil aynı zamanda orta sınıfın da Pazar sisteminin durma noktasına geldiğini düşündüğünü söylüyor. Sonuç ise korku, belirsizlik ve kutuplaşma. İşte bunun için Huntjes’e göre yeni bir “toplumsal anlaşmaya” ve “değişime” ihtiyaç duyuluyor. 

Huntjes’e göre söz konusu değişim tek taraflı olamaz. Bunun için tüm aktörler sorumluluk almalı. Alışılageldiği üzere, sorumluluk piyasaya bırakılmamalı, sorumluluk hem karar vericilerde hem de vatandaşta ve tüketicide olmalı. Devlet, elinde kullanmadığı vergi ve değişimi ödüllendirici, etkili enstrümanlara sahip. Ancak, toplumda da, özellikle Covid-19 sürecinde geliştirilen agro-ekoloji gibi harika buluşlar var.

Değişim uzun soluklu bir süreç. Roma Kulübü elli yıl önce yapmış olduğu bir planda, sınırsız bir büyümenin mümkün olmadığına dikkat çekmişti. Bu tespit hala geçerli. 2009 krizi aslında bir ikaz olarak algılandı ve yeni ekonomiler için yeni fikirler ortaya çıktı. 2015 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ve 2018 Paris İklim Anlaşması bir rota değişikliğinin kilometre taşlarını oluşturuyor. Bazen de, Putin’in Rus gazını kesmesi gibi, dış etkenler, yeni arayışlara sebep olabiliyor.

İnsanlara, hakim olan yaşam biçiminin gelecek nesiller için zararlı ve tehlikeli olduğu anlatılmalı. Bu noktada, vatandaş, devletten daha fazlasını bekleme hakkına sahip olmalı.

Vatandaş olarak da sorumluluğun şuurunda olunmalı. Öncelikle, nemelazımcılık, vurdumduymazlık terk edilmeli. Güçler birleştirilmeli. Dernekler, kooperatifler, sosyal kuruluşlar, sivil toplum işbirliği yapmalı, gerekli görüldüğü takdirde Shell veya başka bir şirket mahkemeye verilebilmeli. Sağlıklı, sürdürülebilir ve adaletli bir toplum modeli, sadece devletten beklenmemeli.


Bir bilim insanı Patrick Huntjes’in bu görüşleri ya da temennileri, dünyaya yön veren hakimiyetini hissettiren modern Batı ontolojisinin bir yanılgı içinde olduğunu gösteriyor. Aydınlanma çağından itibaren başlayan bir üstünlük taslama ve her şeye hakim olma ukalalığı artık sürdürülebilir bir yol değil diyor Huntjes. Yeni bir yaşam biçimi ve hayat felsefesine  geçilmesini teklif ediyor. Sürdürülebilir ve adil bir paylaşımın tesis edileceği bu yaşam biçiminde insani ve kozmagrafik bir düzen dengesine vurgu yapıyor. Yani insanın fıtratında var olan ‘homo ecologicus’un tekrar hatırlanmasını istiyor. Oysa bu denge, bu düzen Türk Töresi’nde temel ilke olan ‘adalet’ olarak karşımıza çıkar. Değerli düşünürümüz Sait Başer’in Allah-insan-dünya ilişkilerinin anlatıldığı Kutadgu Bilig’den aktardığı üzere, “Gökyüzü yerinde adalet ile durur” ve “Adalet bozulursa gökyüzü başınıza çöker”.

Veyis Güngör
20 Haziran 2022

Yorumlar (1)
Hüseyin Eksen 1 hafta önce
Milletin efendisi Köylümüz ÇAĞI atladı, İNTERNET kullanmayı da, FATURA kesmeyi de BİLİR..!
- Çiftçi, tarlasının başında, FATURASINI KESİP, ürününü dilediği kişi yada firmalara SATABİLMELİDİR.
5957 sayılı hal yasasına göre çiftçi ürününü yalnızca HAL’e, yada hal hükmü verilen bir kaç ZİNCİR MARKETTEN başkasına SATAMAZ.
(Eğer Satarsa; satan, alan ve taşıyan da KAÇAKÇILIK SUÇU işlemiş olur),

bu ikisinin de satın ALMADIĞI mallar, ya ÇÜRÜYÜP dökülür, yada bu ikisinden birinin aracılığıyla SALÇA, meyve suyu veya KONSERVE fabrikalarına YOK PAHASINA satılmaya mecbur kalır.

Dolayısıyla bu YASAK Kaldırılmalı,
MANAV Ahmet efendi malını ARACISIZ, ÜRETENDEN alıp satmalı. Kalite ve ucuzluk da, bu sayede öne çıkar.
banner647
banner872
banner1118
27
parçalı az bulutlu
banner1122
banner1103
banner1124
banner1030
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
banner892
banner916
Günün Karikatürü Tümü
banner928