İngiltere’nin Gloucestershire bölgesindeki RAF Fairford hava üssünün yakınlarında yaşanan güvenlik alarmı, ülkenin terörle mücadele birimlerinin yürüttüğü geniş çaplı bir soruşturmaya dönüştü.
Metropolitan Police bünyesindeki Counter Terrorism Policing'in açıklamasına göre olay, 27 Eylül Pazar günü saat 00.45 sıralarında, RAF Fairford yönünde ilerlediği bildirilen üç şüpheli araçla ilgili ihbar üzerine başladı.
Silahlı polis ekipleri Whelford bölgesine sevk edildi ve beş erkek, ilk olarak Explosives Act kapsamındaki suçlardan şüphelenilerek gözaltına alındı. Beş kişi daha sonra ayrıca Terrorism Act'in 5. maddesi kapsamında “terör eylemi hazırlamak” şüphesiyle gözaltına alındı. Pazartesi günü itibarıyla beş şüphelinin sorgulanmasına devam ediliyor.
Araçlardaki materyaller inceleniyor
Olay yerindeki üç büyük beyaz minibüsün çevresinde 400 metrelik güvenlik kordonu oluşturuldu. İngiliz ordusunun patlayıcı imha uzmanları araçları uzaktan kumandalı robotlarla incelemeye aldı.
The Guardian'ın güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberine göre araçlarda bulunan materyallere ilişkin ilk değerlendirme, bunların el yapımı patlayıcı düzeneklerle uyumlu olabileceği yönünde. Ancak düzeneklerin çalışır durumda olup olmadığının belirlenmesi için incelemeler sürüyor. Polis ise henüz ele geçirilen maddelerin niteliği ve miktarı hakkında ayrıntılı resmî açıklama yapmadı.
Bu nedenle olayın bu aşamasında “üç minibüste kesin olarak kullanılmaya hazır bombalar bulunduğu” sonucuna varmak yerine, patlayıcı şüphesi taşıyan materyallerin incelendiğini belirtmek daha doğru.
İran bağlantısı araştırılıyor
Soruşturmanın en dikkat çekici boyutlarından biri ise İran bağlantısı ihtimali.
Reuters, Sky News ve İngiliz basınındaki diğer kaynaklara göre terörle mücadele ekipleri, olayın İran'la bağlantılı olup olmadığını soruşturmanın olası senaryolarından biri olarak inceliyor. Ancak şu ana kadar şüphelilerin İran hükümeti, İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) veya İran bağlantılı herhangi bir yapıyla ilişkisi olduğuna dair kamuoyuna açıklanmış kanıt bulunmuyor.
İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting de pazartesi sabahı BBC'ye yaptığı açıklamada soruşturmanın hassasiyetine dikkat çekerek bu aşamada spekülasyon yapılmaması gerektiğini söyledi.
Streeting, kamuoyunun mümkün olan en kısa zamanda bilgilendirileceğini belirterek, polis ve güvenlik birimlerine soruşturmayı yürütmeleri için zaman tanınmasını istedi.
RAF Fairford neden kritik önemde?
Olayın İran bağlantısı ihtimalinin özellikle araştırılmasının en önemli nedenlerinden biri, RAF Fairford'ın son aylarda üstlendiği askerî rol.
Gloucestershire'daki üs, uzun yıllardır ABD Hava Kuvvetleri tarafından Avrupa'daki uzun menzilli bombardıman operasyonları için kullanılıyor. Yaklaşık 3 kilometrelik pisti, B-1B ve B-52 gibi ağır bombardıman uçaklarının operasyonlarına imkân sağlıyor.
İran'la devam eden çatışma sırasında ABD bombardıman uçakları da RAF Fairford'dan yararlandı. İngiltere'nin önceki Başbakanı Keir Starmer döneminde Washington'a, İran'ın füze kapasitesine karşı belirli “savunma amaçlı” operasyonlarda İngiliz üslerini kullanma izni verilmişti.
İran daha önce üsle ilgili uyarıda bulunmuştu
RAF Fairford'ın soruşturmanın İran boyutunda öne çıkmasının bir başka nedeni de İran Devrim Muhafızları'nın temmuz ayında yaptığı açıklama.
IRGC, Amerikan bombardıman uçaklarının RAF Fairford'ı kullandığının farkında olduğunu açıklamış ve İran topraklarına yönelik saldırılarda kullanılan üslerin kendi güçleri açısından hedef olarak değerlendirilebileceği uyarısında bulunmuştu.
Bu açıklama, pazar günkü olayın ardından yeniden gündeme geldi. Bununla birlikte İngiliz makamları, söz konusu İran açıklaması ile gözaltına alınan beş kişi arasında şu aşamada doğrudan bağlantı kurmuş değil.
İhbar yerel bir sakinden geldi
Olayın ortaya çıkışına ilişkin yeni ayrıntılar da dikkat çekiyor.
İngiliz basınına konuşan bölgede yaşayan bir kadın, gece saatlerinde eve dönerken yolu kapatan üç minibüs ile kapüşonlu ve yüzleri kapalı bir grup erkek gördüğünü anlattı. Şüphelilerin kendisini fark ettikten sonra farklı yönlere kaçtıklarını söyleyen kadın, bunun üzerine acil yardım hattını aradığını belirtti.
Polis kısa süre sonra bölgeye silahlı ekipler gönderdi.
Olayın önceden planlanmış bir polis operasyonu olup olmadığı konusunda ise farklı açıklamalar bulunuyor. Press Association'a aktarılan bilgilere göre müdahale istihbarata dayalı önceden planlanmış bir operasyon değildi. Ancak Savunma Bakanı Streeting, ihbarı yapan kişinin güvenlik birimlerinin olaydan habersiz olduğu yönündeki eleştirisine karşı, onun yalnızca “tablonun bir bölümünü” gördüğünü söyledi.
85 hane tahliye edildi
Olayın ardından RAF Fairford yakınındaki Whelford köyünde yaklaşık 85 haneye tahliye çağrısı yapıldı.
Bölge sakinleri geçici olarak Cirencester'daki bir merkeze götürülürken, araçların çevresinde oluşturulan 400 metrelik güvenlik kordonu nedeniyle bazı sakinlerin pazartesi günü de evlerine dönemediği bildirildi.
Polis, olayın kontrol altına alındığını ve mevcut bilgiler ışığında başka kişilerin aranmadığını belirtiyor.
Trump: “Büyük zarar vermek istiyorlardı”
ABD Başkanı Donald Trump da olayla ilgili açıklama yaptı. Trump, şüphelilerin üste “büyük zarar vermeyi” amaçladığını ileri sürdü ve ABD ile İngiltere arasındaki işbirliğini övdü.
Trump ayrıca şüphelilerin bir süredir takip edildiğini söyledi. Ancak bu açıklama, İngiliz kaynakların operasyonun önceden istihbarata dayalı olmadığı yönündeki bilgileriyle tam olarak örtüşmüyor. İngiliz makamları da Trump'ın iddiasını kamuoyu önünde doğrulamış değil.
Şüphelilerin kimlikleri açıklanmadı
Soruşturmanın en önemli bilinmeyenlerinden biri gözaltındaki beş kişinin kimlikleri.
28 Eylül Pazartesi öğle saatleri itibarıyla İngiliz polisi şüphelilerin isimlerini, yaşlarını, milliyetlerini veya olası örgütsel bağlantılarını kamuoyuna açıklamadı. Motif konusunda da resmî bir sonuca ulaşılmış değil.
Dolayısıyla İran bağlantısı, soruşturmanın önemli başlıklarından biri olmakla birlikte henüz kanıtlanmış bir bağlantı değil.
Terörle mücadele ekiplerinin önündeki temel sorular; araçlarda bulunan materyallerin tam olarak ne olduğu, şüphelilerin RAF Fairford'ı hedefleyip hedeflemediği, olası saldırının hangi aşamada bulunduğu ve olayın herhangi bir yabancı devlet ya da örgütle bağlantısının olup olmadığı.
Bu soruların yanıtları, RAF Fairford olayının İngiltere açısından münferit bir terör girişimi mi yoksa daha geniş çaplı bir dış bağlantılı güvenlik operasyonunun parçası mı olduğunun belirlenmesinde kritik önem taşıyacak.
