Londra’nın dünyaca ünlü eğlence merkezi Soho, İngiliz pub kültürünün en sıradan alışkanlıklarından biri olan ayakta içki içmenin ruhsat politikalarında nasıl ele alınacağı konusunda sert bir siyasi ve ekonomik tartışmanın merkezine yerleşti.
Westminster Belediyesi, yaz aylarında yürüttüğü kamuoyu istişaresinin ardından West End’deki bar, pub ve gece hayatı işletmelerini kapsayan yeni ruhsat politikasında tartışmalı temel hükümleri korudu.
İstişareye katılanların yüzde 81’i, West End’de belirli türdeki yeni bar ve pub başvurularının istisnai durumlar dışında reddedilmesi yönünde bir karine oluşturan Cumulative Impact Zone (CIZ) yaklaşımına karşı çıktı. Katılımcıların yüzde 84’ü ise önerilen ruhsat politikasının işletmeler açısından olumsuz sonuç doğuracağını söyledi.
“Ayakta içki yasaklandı” demek tam olarak doğru değil
Tartışmanın en dikkat çekici kısmını kamuoyunda “vertical drinking” – dikey/ayakta içki olarak adlandırılan uygulama oluşturuyor.
Ancak yeni düzenlemeyi Soho’daki publarda insanların artık ayakta içki içemeyeceği şeklinde yorumlamak doğru değil. Westminster Belediyesi genel bir “ayakta içme yasağı” getirmiyor.
Politika esas olarak yeni ruhsat başvurularının nasıl değerlendirileceğini belirliyor. Belediyenin metninde, alkol satan işletmelerde aşırı sarhoşluğun önlenmesi amacıyla daha fazla oturma alanının teşvik edilmesi, müşterilerin oturarak içki ve yemek tüketebilmesi ve yüksek hacimli “vertical drinking”e ayrılan açık bar alanlarının azaltılması yaklaşımı korunuyor.
Başka bir ifadeyle, masa servisi ve oturarak hizmet modelini öne çıkaran yeni işletmelerin ruhsat sürecinde daha avantajlı konuma gelebileceği; ağırlıklı olarak kalabalıkların ayakta içki tüketmesine dayanan yeni bar ve pub modellerinin ise daha sıkı incelemeyle karşılaşabileceği belirtiliyor.
Soho’nun ötesine uzanan bölge
Tartışılan West End Cumulative Impact Zone yalnızca Soho’dan ibaret değil. Covent Garden, Leicester Square ile Mayfair ve Fitzrovia’nın bazı bölümleri de uygulamanın kapsamına giriyor.
Westminster’ın mevcut yaklaşımında belirli pub, bar ve eğlence mekânlarının yeni ruhsat başvurularına karşı bir “ret karinesi” bulunuyor. Bununla birlikte bu, hukuken otomatik bir yasak anlamına gelmiyor. İşletmeler, faaliyetlerinin bölgede suç, düzensizlik, gürültü veya diğer ruhsat sorunlarını artırmayacağını ortaya koyarak istisna talep edebiliyor.
Belediyenin kendi ruhsat belgelerinde West End CIZ’nin merkezindeki olay oranının Westminster’ın geri kalanına kıyasla dokuz kata kadar yüksek olduğu belirtiliyor.
Khan: “Nefes kesici bir kibir”
Karara en sert tepki Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan’dan geldi.
Khan, Westminster Belediyesi’ni kamuoyu istişaresinden çıkan sonucu dikkate almamakla suçladı ve yönetimin tavrını “breathtaking arrogance” – “nefes kesici bir kibir” sözleriyle eleştirdi. Belediye Başkanı, Londra’nın merkezindeki konaklama ve eğlence sektörünün bir sorun olarak görülmesinin işletmelere, kent sakinlerine ve ekonomiye zarar verdiğini savundu.
Tartışma yalnızca belediye ile Khan arasında da kalmadı. Westminster’daki İşçi Partili meclis üyeleri de 13 Eylül’de yayımladıkları açıklamada yeni politikanın West End’in gece ekonomisine zarar verebileceğini ileri sürdü. Bu ise muhalefetin siyasi değerlendirmesi; Westminster yönetimi politikanın sektör karşıtı olduğu görüşünü reddediyor.
Westminster: Asıl sorun güvenlik ve ulaşım
Westminster Belediyesi ise tartışmanın yalnızca “ayakta içki” ifadesine indirgenmesine karşı çıkıyor.
Belediye, çok sayıda ruhsatlı işletmenin aynı bölgede yoğunlaşmasının suç ve düzensizlik, kamuya rahatsızlık verilmesi, kamu güvenliği ve çocukların korunması gibi yasal ruhsat hedefleri üzerinde kümülatif etki yaratabileceğini belirtiyor. Ayrıca yoğun gece ekonomisinin polis, ambulans, toplu taşıma, umumi tuvalet, çöp toplama ve sokak temizliği gibi hizmetlere ek yük getirdiğini savunuyor.
Belediye Başkan Yardımcısı Tim Barnes ise sorunun önemli bir bölümünü yetersiz polis ve gece ulaşımı kapasitesine bağladı. Westminster yönetimi, gece otobüslerinin genişletilmesini, perşembe geceleri de 24 saat metro hizmeti verilmesini ve taksi ile özel kiralık araç seçeneklerinin geliştirilmesini istiyor.
Belediye ayrıca bundan sonra ruhsat politikasını her yıl haziran ayında gözden geçirme ve sektörün geliştirilmesine yönelik fikirler üretmek üzere bir uzman danışma grubu oluşturma sözü verdi.
Ruhsat başvurularındaki yüzde 3,5 dikkat çekiyor
Tartışmanın işletmeler açısından önemini gösteren rakamlardan biri de Westminster’daki ruhsat kararları.
2023 ile 2026 arasında bir licensing sub-committee önüne gitmek zorunda kalan başvuruların yalnızca yüzde 3,5’i başvuruda talep edildiği şekliyle kabul edildi.
Bu rakam bütün ruhsat başvurularının yüzde 96,5’inin reddedildiği anlamına gelmiyor; yalnızca alt komite önüne giden, yani genellikle itiraz veya anlaşmazlık bulunan dosyaları kapsıyor.
Kavganın ikinci perdesi: Khan’ın yeni yetkileri
Tartışmayı önümüzdeki aylarda daha önemli hale getirebilecek gelişme ise Londra Belediye Başkanı’nın yeni ruhsat yetkileri.
English Devolution and Community Empowerment Act 2026 kapsamında Londra Belediye Başkanı ve Greater London Authority’ye yeni stratejik ruhsat yetkileri verildi. Yetkilerin ilk bölümü 29 Haziran 2026’da yürürlüğe girdi. GLA artık ruhsat süreçlerinde “Responsible Authority” olarak resmi görüş ve itiraz sunabiliyor; Londra’daki belediyeler de kendi ruhsat politikalarını yenilerken Belediye Başkanı’na danışmak zorunda.
En önemli değişiklik ise “call-in” yetkisi olacak.
Bu sistem tam olarak işler hale geldiğinde Belediye Başkanı, Londra açısından “stratejik önem” taşıyan bazı ruhsat kararlarını yerel belediye kararını verdikten sonra incelemeye alıp yeniden karara bağlayabilecek. Ancak burada önemli bir ayrıntı var: 16 Eylül 2026 itibarıyla bu yetkinin ayrıntılı işleyişini ve hangi başvuruların stratejik sayılacağını belirleyecek ikincil mevzuat henüz tamamlanmış değil. Dolayısıyla Khan bugün Westminster’ın genel ruhsat politikasını tek taraflı biçimde ortadan kaldırabilecek sınırsız bir yetkiye sahip değil.
Soho tartışması Londra geneline yayılabilir
Soho’daki anlaşmazlık böylece tek tek publarda insanların ayakta mı yoksa oturarak mı içki içeceğinin çok ötesine geçmiş durumda.
Bir tarafta Westminster Belediyesi, Avrupa’nın en yoğun gece hayatı bölgelerinden birinde suç, gürültü, kalabalık ve kamu güvenliği üzerindeki baskının kontrol altında tutulması gerektiğini savunuyor. Diğer tarafta Khan, sektör temsilcileri ve belediyedeki muhalefet, aşırı kısıtlayıcı ruhsat sisteminin yeni işletmelerin açılmasını engelleyerek Londra’nın gece ekonomisini zayıflatabileceğini ileri sürüyor.
Tartışmanın ekonomik boyutu da büyük. City Hall verilerine göre Londra’nın konaklama ve ağırlama sektörü yılda 46 milyar sterlinden fazla ekonomik faaliyet yaratıyor ve başkentteki her 10 işten yaklaşık birini oluşturuyor. Gece ekonomisinin büyüklüğü ise yaklaşık 21 milyar sterlin olarak hesaplanıyor.
Bu nedenle Soho’daki “vertical drinking” kavgası, önümüzdeki dönemde yerel belediyelerin ruhsat ve kamu güvenliği yetkileri ile Londra Belediye Başkanı’nın gece ekonomisini büyütme politikası arasındaki ilk önemli güç mücadelelerinden biri haline gelebilir. Khan’ın “call-in” yetkisinin ayrıntılarını belirleyecek ikincil mevzuat yürürlüğe girdiğinde, benzer ruhsat anlaşmazlıklarında güç dengesi önemli ölçüde değişebilir.
