İngiltere Kraliyet Ailesi, kamuoyunun uzun yıllardır merak ettiği mali tabloya ilişkin önemli bir adım attı. Buckingham Sarayı tarafından yayımlanan 2024-2025 mali yılı raporunda, Kral III. Charles'ın kişisel gelirleri ve sermaye kazançları üzerinden 12,9 milyon sterlin vergi ödediği açıklandı. Böylece Charles, modern dönemde kişisel vergi ödemesini kamuoyuna açıklayan ilk İngiliz hükümdarı olurken, ödediği vergi miktarıyla Birleşik Krallık'ın en yüksek vergi ödeyen isimleri arasına girdi.
Rapora göre Galler Prensi William da aynı mali yılda 7,76 milyon sterlin gelir vergisi ödedi. Charles'ın 2022 yılında tahta çıkmasından bu yana gönüllü olarak ödediği toplam vergi tutarı ise 30 milyon sterlini aştı.
Vergi Ödemek Zorunda Değiller
İngiltere'deki anayasal düzenlemeye göre ne hükümdarın ne de Galler Prensi'nin gelir vergisi ödeme zorunluluğu bulunuyor.
Kraliyet üyelerinin gönüllü vergi ödeme uygulaması, 1992 yılında Windsor Kalesi'nde çıkan büyük yangının ardından oluşan kamuoyu tepkisi üzerine 1993 yılında dönemin Kraliçesi II. Elizabeth tarafından başlatılmıştı. O dönemde Veliaht Prens olan Charles da aynı uygulamayı benimsemiş ve bugüne kadar sürdürmüştü.
Gelir Kaynağı Lancaster Dükalığı
Kral Charles'ın kişisel gelirlerinin büyük bölümü, yaklaşık 687 milyon sterlin değerindeki Lancaster Dükalığı'nın sağladığı gelirlerden oluşuyor. Dükalık, 2024-2025 döneminde yaklaşık 25 milyon sterlinin üzerinde net gelir elde etti. Bunun yanı sıra Balmoral ve Sandringham malikâneleri ile kişisel yatırımlar da kralın özel gelir kaynakları arasında yer alıyor.
Prens William ise gelirinin büyük kısmını yaklaşık 1,2 milyar sterlin değerindeki Cornwall Dükalığı'ndan elde ediyor. Söz konusu mülk portföyü, geçtiğimiz mali yılda 21 milyon sterlinden fazla gelir sağladı.
"Vergi Miktarı Yetmez, Hesaplar Açıklansın"
Kraliyet'in vergi açıklaması kamuoyunda yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi.
Vergi uzmanı Dan Neidle, yalnızca ödenen vergi rakamlarının paylaşılmasının gerçek anlamda şeffaflık olmadığını belirterek, kralın toplam gelirleri, vergi matrahı, gider kalemleri ve sahip olduğu mal varlığına ilişkin ayrıntılı mali tabloların da kamuoyuna açıklanması gerektiğini savundu. Neidle, "Rakamları biliyoruz ama bu rakamların nasıl oluştuğunu bilmiyoruz." değerlendirmesinde bulundu.
Cumhuriyet yanlısı Republic grubunun yöneticisi Graham Smith ise açıklamanın zamanlamasına dikkat çekerek, bunun kraliyet ailesine ayrılan kamu kaynaklarına yönelik eleştirileri gölgede bırakmayı amaçladığını öne sürdü.
Sarayın Kamu Kaynağı Artıyor
Vergi açıklamasının yapıldığı mali raporda dikkat çeken bir diğer unsur ise Kraliyet Ailesi'nin resmi faaliyetlerini finanse eden "Sovereign Grant" (Kraliyet Ödeneği) oldu.
Buckingham Sarayı'nın kapsamlı renovasyon çalışmaları nedeniyle son yıllarda artan kamu desteğinin, 2027-2028 döneminde yaklaşık 100 milyon sterlin seviyesinde devam etmesi öngörülüyor. Bu ödenek; resmi ziyaretler, personel giderleri, tarihi sarayların bakımı ve devlet törenlerinin finansmanında kullanılıyor.
Şeffaflık Adımı mı, Yeni Bir Tartışmanın Başlangıcı mı?
Kraliyet çevreleri, vergi bilgilerinin ilk kez ayrıntılı şekilde açıklanmasını "şeffaflık ve hesap verebilirlik adına tarihi bir adım" olarak değerlendirirken, eleştirmenler bunun yeterli olmadığını savunuyor.
Özellikle kralın toplam serveti, özel yatırımlarından elde ettiği gelirler ve vergi hesaplamalarının ayrıntılarının gizli tutulması, monarşinin mali yapısına ilişkin tartışmaların önümüzdeki dönemde de devam edeceğine işaret ediyor. Açıklanan vergi rakamları, İngiliz kamuoyunda yalnızca kralın ne kadar vergi ödediğini değil, monarşinin kamu kaynaklarından ne ölçüde yararlandığını da yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.
