İrlandalılar inkar ediyor ama işte belgesi!

İrlanda’da 1845’teki kıtlık sırasında Osmanlı’nın bu bölgeye yardım edip etmediği tartışması yeniden alevlendi. Bir grup tarihçi Abdülmecit’in emriyle Osmanlı donanmasının Boyne Nehri’nden hareket ederek Drogheda’ya yardım ulaştırdığını kabul ediyor. Hatta bu tarihten sonra Drogheda kentinin resmi sembolü olarak ay yıldızı kullandığı da kabul ediliyor, şehrin takımının logosunda da ay-yıldız yer alıyor. 2004’te dönemin dışişleri bakanı Abdullah Gül, İrlanda’ya yardıma giden herhangi bir geminin izine arşivlerde rastlanmadığını açıklamıştı. Fakat daha sonra Drogheda’dan gönderilen bir belge bulunmuştu. Belge, Abdülmecid’e teşekkür için yazılmıştı. Fakat geçen hafta Irish Daily Mail gazetesi Osmanlı’nın İrlanda’ya yardım göndermediğini öne sürdü. Makalede, ay-yıldızın Osmanlı’nın yardımı nedeniyle benimsenmediği “Ay-yıldız simgesinin geçmişi ilk haçlı seferine kadar gidiyor. 1210’da Kral John bu sembolü kullanmaya başladı” cümlesiyle belirtildi. Gazete, nehir üzerinden gemilerle yardım gönderildiği iddialarını ise “O dönemde Boyne Nehri’ne köprü yapılması gündemdeydi. İddialara göre, köprüyü düzgün yapabilmek için yöre halkı yün balyalarını nehre atarak su akışını durdurdu, nehri kuruttu. 1855’e kadar nehir kurumuştu” diyerek yalanladı.

BÜYÜKELÇİ TANER BAYTOK’UN BULDUĞU BELGE

Sultan Abdülmecid’in İrlanda’da yaşanan  büyükz kıtlık sırasında yardım yaptığı ile ilgili ilk açıklamayı 1995 yılında eski Dublin Büyükelçisi Taner baytok açıklamıştı. Büyükelçi Baytok, Osmanlı arşivlerinde bulunan ve Osmanlı İmparatorluğu’nun İrlandalılara yaptığı yardımı gösteren belgeye dayandırmıştı.
Bu belge üzerine yardım zamanı belediye binası olan ve halen otel olarak kullanılan Drogheda’daki binaya “Şükran Plaketi” çakılmıştı.

EUROVİZYON EDİTÖRÜ MUSTAFA KÖKER DAHA ÖNCE YAZMIŞTI

Türkiye’nin o zamanki Dublin Büyükelçisi Taner Baytok’un gayretleriyle ortaya çıkarılan tarihi belgede, Sultan 1. Abdülmecid’in, İrlanda halkına 10 bin sterlin yardım yapma kararı aldığı, ancak İngiltere Kraliçesi Victoria’nın karşı çıkması sebebiyle bu yardımın sadece bin sterlinle sınırlı tutulduğu belirtiliyor.

Tarihi kaynaklara göre, Sultan Abdülmecid’in İstanbul’dan 4 bin kilometre uzaktaki İrlanda halkına istediği miktarda para yardımı yapması engellendiği gibi,  gönderdiği 5 gemilik tahıl yardımı da Dublin limanına sokulmamış. Bu nedenle de tahıl yüklü Osmanlı gemileri bir başka liman şehri olan Drogneda’ya boşaltılmış.
İşte bu yardım anısına Drogheda Belediyesi tarafından yaptırılan şükran plaketi, 157 sene önce Türk gemicilerin misafir edildiği ve  şu anda Westcourt oteli olarak hizmet veren o zamanki belediye sarayının duvarına asılmıştı.
Büyükelçi Taner Baytok, Sultan Abdülmecid’in yardımı ile ilgili  bilgileri, 1957 yılında  yayınlanan The Threshold dergisinde yeralan Thomas P.O’Neill’in  makalesinden nakletti. Baytok, makalede Sultanın kıtlık ve açlık fonuna 10 bin sterlin yardım teklifi yapma isteğinin anlatıldığını belirterek, “Kraliçe Victoria’nın  İstanbul’daki İngiliz Büyükelçisi vasıtasıyla, Sultan Abdülmecid bağış miktarını bin sterline indirmiştir. Padişah ile ilgili olarak anlatılan bir başka eski hikaye ise  William O’Nill Daunt’un günlüğünün 18 Ocak 1953 tarihli sayfasında kayıtlıdır. Daunt, bunu o zaman Padişah’ın oğlunun doktoru olan McCarthy’den duyduğunu, zamanın İstanbul Büyükelçisinin ise Lord Cowley olduğunu belirtmektedir” diyor.
Sultan Abdülmecid’in gönderdiği gemilerin Dublin limanına sokulmaması  üzerine yüklerini gece gizlice  Drogheda limanına boşalttıkları aynı kaynaklarca doğrulanıyor. İstanbul Topkapı arşivinde yeralan, İrlanda asilzadelerinin gönderdiği  tarihi belge ise, para yardımını teyid eden şu bilgileri içeriyor:
“Aşağıda imzası bulunan biz İrlanda asilzadeleri, beyefendileri ve sakinleri, Majesteleri tarafından acı çeken ve kederli İrlanda halkına gösterilen cömert hayırseverliğe ve ilgiye en derin şükran ve minnetlerimizi saygıyla takdim  eder ve onlar adına Majesteleri tarafından İrlanda hakının ihtiyaçlarını karşılamak ve acısını dindirmek üzere cömertçe yapılan 1000 poundluk bağış  için  teşekkürlerimizi sunarız.”
Bu tarihi olayın en önemli yönünü, Osmanlı İmparatorluğunun, zamanın tüm siyasi, coğrafik ve teknik güçlüklerine rağmen Türk halkı adına İrlandalı’lara göstermiş olduğu içten dostluk ve dayanışma hisleri içinde bulunması oluşturuyor.    
Yıllar sonra ziyaret ettiğimiz Drogheda şehrinin en hareketli caddesi üzerindeki Westcourt otelinin ön cephesinde “Osmanlıya şükran plaketi”halen duruyor, İrlanda ve Türkiye halkları arasındaki dayanışmanın önemini anlatan mesajın yanısıra Türk bayrağıyla birlikte.

Taner Baytok tarihi belgeye daha sonra yazdığı kitapta da yer vermişti.