İngiltere'de uçak bileti satın alan milyonlarca yolcuyu ilgilendiren yeni tüketici hakları düzenlemesinin ayrıntıları açıklandı.
Ulaştırma Bakanlığı'nın (Department for Transport) 2 Ekim 2026'da güncellediği açıklamaya göre, yeni kurallar kapsamında havayolu şirketlerinin 14 yaşından küçük çocukları bir ebeveynin veya beraber seyahat ettikleri yetişkinin yanında ücretsiz olarak oturtması zorunlu hale gelecek.
Böylece ailelerin çocuklarının yanında oturabilmek için ayrıca koltuk seçme ücreti ödemek zorunda bırakılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Aileye gidiş-dönüşte 104 sterline varan maliyet
Hükümetin verdiği rakamlar, düzenlemenin aile bütçesi açısından önemini de ortaya koyuyor.
Mevcut uygulamalarda bir ebeveyn ile çocuğunun yan yana oturmasının garanti edilmesi için alınan koltuk ücretleri, gidiş-dönüş yolculuğunda 104 sterline kadar çıkabiliyor.
Yeni kural, bütün yolcular için ücretli koltuk seçimini kaldırmayacak. Havayolları pencere kenarı, koridor, ekstra diz mesafesi veya diğer isteğe bağlı koltuk tercihleri için ücret almaya devam edebilecek. Ancak 14 yaşından küçük bir çocuğun ebeveyni veya beraberindeki yetişkinle oturabilmesi, ayrıca satın alınması gereken bir hizmet olmaktan çıkarılacak.
Biletteki basit isim hatasını düzeltmek de ücretsiz olacak
Düzenlemenin ikinci önemli ayağını uçak biletlerindeki isim hataları oluşturuyor.
Hükümet, yolculara rezervasyon sırasında yapılan basit isim ve yazım hatalarını ücretsiz düzeltme konusunda daha fazla hak tanınacağını açıkladı.
Bugün bazı havayollarında küçük bir yazım veya idari düzeltmenin maliyeti 40 sterline kadar çıkabiliyor. Yeni sistem, bu tür basit düzeltmeler nedeniyle yolcuların ek ücret ödemesini engellemeyi amaçlıyor.
Ancak düzenleme, uçak biletinin ücretsiz olarak başka bir kişinin adına devredilebileceği anlamına gelmiyor. Hükümetin açıkladığı plan “simple name errors”, yani rezervasyon sırasında yapılmış basit isim hatalarının düzeltilmesine odaklanıyor. Bilet sahibinin tamamen değiştirilmesi farklı bir işlem olmaya devam edecek.
Düzenleme henüz yürürlükte değil
Yolcular açısından en önemli ayrıntılardan biri de yeni hakların henüz yürürlüğe girmemiş olması.
Düzenlemeler, Parlamento'da görüşülmekte olan Civil Aviation (Consumer Protection and Regulatory Reform) Bill kapsamında oluşturulacak yeni yasal yetkilere dayanıyor. Tasarı, hükümete havayolu yolcularının hakları ile havayolları ve havalimanlarının yükümlülüklerini daha ayrıntılı biçimde düzenleme yetkisi verecek.
Hükümetin ilk açıklamasında uygulamanın başlangıç tarihine ilişkin bir ifade bulunuyordu. Ancak GOV.UK sayfasının güncelleme kaydına göre, 2 Ekim'de bu tarih “bir hatayı düzeltmek amacıyla” metinden çıkarıldı. Dolayısıyla şu aşamada kesin bir yürürlük tarihi verilmiş değil.
İngiliz basınında hükümetin değişiklikleri 2027 yaz tatili dönemi başlamadan önce hayata geçirmeyi hedeflediği bildiriliyor. Ancak bunun gerçekleşmesi yasama sürecine bağlı olacak.
Ryanair'in ailelerden aldığı ücret zaten inceleme altında
Ailelerin yan yana oturması için alınan ücretler İngiltere'de bir süredir düzenleyici kurumların gündeminde.
Rekabet ve Piyasalar Kurumu (CMA), haziran ayında Ryanair'in çocuklarıyla seyahat eden yetişkinlerden zorunlu koltuk ücreti almasına ilişkin soruşturma başlatmıştı.
CMA, şirketin çocukla seyahat eden tüketicilerden çocuğun yanında oturabilmeleri için zorunlu ücret talep etmesinin tüketici hukukuna aykırı olup olmadığını ve bu ücretin internet sitesinde toplam fiyatın gösteriliş biçimiyle ilgili kurallara uygun şekilde sunulup sunulmadığını inceliyor.
Soruşturma halen devam ediyor ve CMA şu ana kadar Ryanair'in yasayı ihlal ettiği yönünde herhangi bir nihai karar vermiş değil. Kurumun son güncellemesine göre incelemenin ilk aşamasının Aralık 2026'ya kadar sürmesi planlanıyor.
“Gizli ücretlere” karşı daha geniş mücadele
Yeni havayolu düzenlemesi, İngiltere'de tüketicilerin satın alma işleminin ilerleyen aşamalarında karşılarına çıkan zorunlu ek ücretlere karşı yürütülen daha geniş politikanın da parçası.
Mevcut tüketici kuralları kapsamında satıcıların kaçınılmaz ücretleri başlangıçta gösterilen toplam fiyata dahil etmeleri gerekiyor. CMA, müşterinin kaçınamayacağı ücretlerin satın alma işleminin ilerleyen aşamalarında eklenmesini ifade eden “drip pricing” uygulamasının hukuka aykırı olabileceğini belirtiyor.
Mevcut hükümet rehberine göre havayolları koltuk seçimi ve bagaj gibi isteğe bağlı hizmetler için ücret almaya devam edebiliyor; ancak bu ücretlerin rezervasyonun başından itibaren açık biçimde belirtilmesi gerekiyor.
Uçakta olay çıkaran yolcular için ortak bilgi sistemi
Hükümetin açıkladığı paket yalnızca ücretlerle sınırlı değil.
Ulaştırma Bakanlığı, havayolları ve sendikalarla birlikte uçaklarda sürekli veya ciddi biçimde sorun çıkaran yolcular hakkında bilgi paylaşımına imkân verecek yeni bir sistem üzerinde de çalışıldığını açıkladı.
Resmi verilere göre 2025 yılında havayolları tarafından 1.000'den fazla ciddi “disruptive passenger” vakası kaydedildi. Bunlar arasında uçuş sırasında çıkan ve uçağın başka bir havalimanına yönlendirilmesine neden olan kavga vakaları da bulunuyor.
Planlanan sistemle, sürekli sorun çıkaran yolcuların daha kolay belirlenmesi ve bir havayolunun uyguladığı uçuş yasağının başka şirketler açısından da değerlendirilmesine imkân sağlanması hedefleniyor.
Havayollarını denetleme yetkisi güçlendirilecek
Civil Aviation Bill'in daha geniş kapsamı ise yolcular açısından önemli başka değişiklikler de içeriyor.
Tasarı, Civil Aviation Authority'ye (CAA) daha güçlü yaptırım yetkileri verilmesini öngörüyor. Uçuş iptallerinde gerekli tazminatları ödemeyen, aksaklık sırasında yolculara gereken desteği sağlamayan veya engelli yolculara yönelik yükümlülüklerini yerine getirmeyen havayolları ve havalimanlarına karşı daha etkili yaptırımlar uygulanabilecek.
Böylece hükümetin son açıkladığı aile koltuğu ve isim düzeltme düzenlemeleri, yalnızca iki ek ücretin kaldırılmasından ibaret olmayacak. Parlamento sürecinin tamamlanması halinde İngiltere'deki havayolu yolcu haklarının daha geniş çaplı yeniden düzenlenmesinin bir parçasını oluşturacak.
Yolcular açısından ne değişecek?
Plan yasalaşıp uygulamaya girdiğinde, 14 yaşından küçük bir çocukla aynı rezervasyonda seyahat eden ebeveyn veya beraberindeki yetişkin, çocuğun yanında oturabilmek için ayrıca ücret ödemeyecek. Rezervasyondaki basit isim ve yazım yanlışları da ücretsiz düzeltilebilecek.
Ancak yolcuların bugün yapacakları rezervasyonlarda bu hakların otomatik olarak geçerli olduğunu varsaymamaları gerekiyor. GOV.UK'nin 2 Ekim tarihli düzeltmesinin ardından uygulamanın kesin başlangıç tarihi henüz açıklanmış değil.
