İngiltere’de milyonlarca emekliyi doğrudan ilgilendiren devlet emekliliği sisteminde önemli bir değişikliğe hazırlanılıyor.
Başbakan Andy Burnham, Liverpool’da düzenlenen İşçi Partisi Konferansı’nda yaptığı konuşmada, mevcut State Pension Triple Lock sisteminin bu parlamento dönemi boyunca korunacağını, ancak Nisan 2030’dan itibaren yeniden düzenleneceğini duyurdu.
TRIPLE LOCK NASIL ÇALIŞIYOR?
2011 yılında uygulamaya konulan Triple Lock sistemi, devlet emekliliğinin her yıl şu üç göstergeden en yüksek olanına göre artırılmasını garanti ediyor:
- Ortalama ücretlerdeki artış,
- Enflasyon,
- Yüzde 2,5.
Böylece özellikle ücretlerin veya enflasyonun hızla yükseldiği dönemlerde emeklilerin gelirlerinin korunması amaçlanıyor.
Burnham hükümeti mevcut sistemi Nisan 2030’a kadar koruma sözü verdi. Hükümete göre bu süre içerisinde State Pension ödemeleri toplamda 2 bin sterlinden fazla artmış olacak.
2030’DAN SONRA NE DEĞİŞECEK?
Yeni sistem kamuoyunda “double lock – ikili garanti” olarak tanımlansa da hükümetin açıkladığı model bundan biraz daha kapsamlı.
Nisan 2030’dan itibaren devlet emekliliği her yıl enflasyon veya yüzde 2,5’ten hangisi daha yüksekse en az o oranda artırılacak.
Mevcut sistemdeki yıllık ortalama ücret artışı ise doğrudan üçüncü ölçüt olmaktan çıkarılacak.
Ancak emekli maaşları ile çalışanların kazançları arasındaki bağ tamamen koparılmayacak. Hükümet, State Pension'ın uzun vadede ortalama kazançlar karşısındaki değerini koruyacak ek bir mekanizma oluşturulacağını açıkladı. Böylece ücretlerin uzun süre emekli maaşlarından daha hızlı yükselmesi durumunda devlet emekliliğinde ek artış yapılabilecek.
Başbakanlık, yeni sistem altında hiçbir emeklinin devlet emekliliğinin nominal olarak düşmeyeceğini de vurguladı.
DEĞİŞİKLİK YASASI 2030 BEKLENMEDEN ÇIKARILACAK
Hükümetin son açıklamasına göre değişiklik 2030’da başlayacak olmasına rağmen gerekli yasa mevcut parlamento döneminde çıkarılacak.
Dolayısıyla milletvekillerinin Triple Lock reformunu gelecek genel seçimden önce oylaması bekleniyor. Mevcut üçlü garanti ise yeni sistemin başlayacağı Nisan 2030’a kadar yürürlükte kalacak.
TASARRUF NATIONAL CARE SERVICE’E AKTARILACAK
Burnham’ın planındaki en önemli bağlantı sosyal bakım sistemiyle kuruluyor.
Hükümet, Triple Lock sistemindeki değişiklik sayesinde devlet emekliliği harcamalarının 2030’ların sonuna gelindiğinde yılda yaklaşık 15 milyar sterlin azalacağını, tasarrufun 2050 itibarıyla yıllık yaklaşık 50 milyar sterline ulaşabileceğini hesaplıyor.
Bu kaynakların yeni kurulacak National Care Service – Ulusal Bakım Hizmeti için kullanılması planlanıyor.
Burnham’ın açıkladığı modele göre sistem, NHS benzeri ulusal bir yapı oluşturmayı ve yaşlılara kişisel bakım hizmetlerini ödeme güçlerine göre değil, ihtiyaçlarına göre ücretsiz sağlamayı hedefliyor.
National Care Service’in gelecek parlamento döneminde aşamalı biçimde kurulması öngörülüyor. Hizmetin kapsamının, finansman kaynakları ve bakım sektöründeki iş gücü kapasitesi geliştikçe genişletilmesi planlanıyor.
BARONESS CASEY 2027’DE RAPOR SUNACAK
Yeni bakım sisteminin nasıl kurulacağına ilişkin ayrıntılar henüz tamamlanmış değil.
Baroness Louise Casey başkanlığındaki bağımsız komisyon, National Care Service’in hangi aşamalarla oluşturulabileceğini ve finansman modelini inceleyecek.
Komisyonun kapsamlı raporunun 2027 yazında açıklanması bekleniyor. Hükümet ayrıca sistemin borçlanmayla finanse edilmeyeceğini belirtiyor.
EMEKLİLİK VE SOSYAL BAKIM TEK PAKETTE
Burnham böylece İngiltere’de uzun yıllardır ayrı ayrı tartışılan iki büyük konuyu — devlet emekliliğinin sürdürülebilirliği ile sosyal bakımın finansmanını — aynı reform paketinde birleştirmiş oldu.
Başbakan, sosyal bakım sisteminin mevcut haliyle devam etmesinin NHS üzerindeki baskıyı da artırdığını savunuyor. Özellikle hastanede tedavisi tamamlanan ancak evde veya bakım kurumlarında yeterli destek bulunamadığı için taburcu edilemeyen hastaların sağlık sistemi üzerinde ciddi maliyet oluşturduğu belirtiliyor.
Plan siyasi tartışmayı da beraberinde getirdi. Triple Lock uzun yıllardır emeklilerin gelirlerinin korunmasında önemli bir güvence olarak görülürken, reformun destekçileri mevcut sistemin yaşlanan nüfus nedeniyle kamu maliyesi üzerindeki yükünün giderek arttığını savunuyor. Eleştiriler ise özellikle yalnızca devlet emekliliğine veya düşük ek gelire sahip emeklilerin gelecekteki gelir artışlarının sınırlanabileceği üzerinde yoğunlaşıyor.
Hükümet ise yeni yaklaşımı yalnızca emeklilik harcamalarında tasarruf olarak değil, yaşlıların hayatlarının ilerleyen dönemlerinde karşı karşıya kalabilecekleri yüksek bakım giderlerini ortadan kaldırmayı hedefleyen daha geniş bir sosyal güvence değişimi olarak sunuyor.
Buna göre İngiltere’de emeklilik politikasındaki temel değişiklik Nisan 2030’da başlayacak; ancak bu değişikliğin yasal zemini mevcut parlamento döneminde oluşturulacak.
