Britanya’nın en çok okunan yazarlarından, eski Muhafazakâr milletvekili Lord Jeffrey Archer, 5 Ekim Pazartesi günü 86 yaşında hayatını kaybetti.
Yayınevi HarperCollins, Archer’ın evinde, iki yazı çalışması arasındaki sırada “aniden ve huzur içinde” yaşamını yitirdiğini açıkladı. Archer’ın ölümü, 50 yıla yayılan yazarlık kariyerinin son romanı olarak tanıttığı “Adam & Eve”in 6 Ekim’de yayımlanmasından sadece bir gün önce gerçekleşti.
Son güne kadar okurlarıyla birlikteydi
Archer’ın ölümünü daha da çarpıcı hale getiren ayrıntılardan biri, 86 yaşında olmasına rağmen son günlerine kadar aktif biçimde çalışmasıydı.
Ölümünden yalnızca bir gün önce Londra’daki Leicester Square Theatre’da yayıncı ve televizyoncu Gyles Brandreth ile kapalı gişe düzenlenen etkinliğe katılan Archer, yüzlerce okuyucuyla buluşarak kitap imzaladı.
Brandreth, Archer’ın etkinlikte son derece enerjik olduğunu, izleyicilerle şakalaştığını ve büyük ilgi gördüğünü belirtti. Archer’ın 10 Ekim’de Cheltenham Literature Festival’da da “Adam & Eve” üzerine konuşması planlanıyordu.
Son romanı bugün raflarda: “Adam & Eve”
Archer’ın son romanı “Adam & Eve”, planlandığı gibi bugün, 6 Ekim 2026’da HarperCollins tarafından yayımlandı.
Birinci Dünya Savaşı’nın sona erdiği 11 Kasım 1918’de doğan iki çocuğun yaşamlarını merkezine alan roman, Archer’ın dünya çapındaki başarısının temelini oluşturan “Kane and Abel”ı hatırlatan bir kurgu üzerine inşa edildi.
İki çocuk aynı gün doğuyor ancak tamamen farklı dünyalara gözlerini açıyor: Adam bir çobanın oğlu, Eve ise bir kontun kızı. Bir savaşın sona erdiği gün başlayan iki hayatın yollarının kesişmesi, daha sonra başka bir savaşın kaderine kadar uzanan bir hikâyeye dönüşüyor.
Archer, kitabı son romanı olarak nitelendirmişti.
300 milyondan fazla kitap sattı
Jeffrey Archer’ın edebiyat dünyasındaki ticari başarısı, çağdaş Britanyalı yazarlar arasında dikkat çekici boyutlara ulaştı.
1976’da yayımlanan ilk romanı “Not a Penny More, Not a Penny Less” ile büyük çıkış yakalayan Archer’ın asıl uluslararası başarısı ise 1979 tarihli “Kane and Abel” oldu.
Farklı sosyal çevrelerde aynı gün doğan iki erkeğin yaşam boyu süren rekabetini konu alan romanın dünya çapında yaklaşık 34 milyon kopya sattığı tahmin ediliyor.
Archer’ın kitaplarının toplam satışı ise 300 milyonun üzerine çıktı. Eserleri 119 ülkede okuyucuyla buluştu ve onlarca dile çevrildi. Archer ayrıca beş yıldan uzun süre New York Times çok satanlar listelerinde yer aldı.
“The Clifton Chronicles”, “A Matter of Honour”, “The Prodigal Daughter”, “As the Crow Flies” ve “The Fourth Estate” gibi eserleri de dünya çapında geniş okuyucu kitlesine ulaştı.
Editöründen: “Hikâye anlatmanın ustasıydı”
HarperCollins UK CEO’su ve Archer’ın editörü Kate Elton, ölüm haberinin ardından yaptığı açıklamada yazarla çalışmayı yayıncılık hayatının en büyük ayrıcalıklarından biri olarak nitelendirdi.
Elton, Archer’ın bir “hikâye anlatma ustası” olduğunu belirterek, son derece disiplinli çalıştığını, metinlerindeki her kelimeyi mümkün olduğunca kusursuz hale getirmek amacıyla taslaklarını defalarca yeniden yazdığını söyledi.
Elton ayrıca Archer’ın yayıncılığı bireysel değil bir ekip işi olarak gördüğünü vurguladı.
Edebiyattan önce siyaset
Archer’ın yaşamı yalnızca kitaplarından ibaret değildi. Britanya siyasetinde de hızlı ve tartışmalı bir kariyere sahipti.
Henüz 29 yaşındayken, 1969’da Muhafazakâr Parti’den Louth milletvekili seçilerek Avam Kamarası’na girdi.
Ancak mali sorunlar nedeniyle 1974’te parlamentodan ayrıldı. Yaşadığı ekonomik sıkıntıların ardından yazarlığa ağırlık vermesi, Archer’ın hayatındaki en önemli dönüm noktalarından biri oldu.
Kitaplarının büyük ticari başarı kazanmasıyla servetini yeniden oluşturdu ve daha sonra siyasete geri döndü.
1985-1986 döneminde Margaret Thatcher liderliğindeki Muhafazakâr Parti’nin Genel Başkan Yardımcılığı (Deputy Chairman) görevini üstlendi. 1992’de ise ömür boyu üyelik kapsamında Lordlar Kamarası’na atandı.
Londra Belediye Başkanlığı hayali skandalla sona erdi
Archer, 1999’da Muhafazakâr Parti’nin Londra Belediye Başkanlığı için seçtiği aday oldu.
Ancak yıllar önce açtığı bir hakaret davasında yalan söylediğine ilişkin iddiaların yeniden gündeme gelmesi üzerine adaylıktan çekilmek zorunda kaldı.
Söz konusu dava Archer’ın siyasi yaşamını tamamen değiştirecekti.
Archer, Daily Star gazetesine karşı açtığı 1987 tarihli hakaret davasını kazanmış ve 500 bin sterlin tazminat elde etmişti. Ancak daha sonraki soruşturmalarda davada sunduğu anlatımın doğru olmadığı ve yalan beyanda bulunduğu ortaya çıktı.
Dört yıl hapis cezasına çarptırıldı
2001 yılında Old Bailey’de görülen davada Archer, yalan yere tanıklık ve adaletin işleyişini engellemekten suçlu bulundu.
Mahkeme kendisini dört yıl hapis cezasına çarptırdı.
Archer cezasının yaklaşık iki yılını cezaevinde geçirdikten sonra 2003 yılında tahliye edildi.
Cezaevi deneyimini bile yazarlık malzemesine dönüştüren Archer, daha sonra “A Prison Diary” adı altında hapishane günlüklarını yayımladı.
Siyasi kariyerini fiilen sona erdiren mahkûmiyetine rağmen yazarlık kariyeri devam etti ve kitapları uluslararası ölçekte yüksek satış rakamlarına ulaşmayı sürdürdü.
Lordlar Kamarası’ndan 2024’te ayrıldı
Archer, mahkûmiyetinden sonra aktif parti siyasetinden büyük ölçüde uzaklaşsa da Lordlar Kamarası üyeliğini sürdürdü.
1992’de başlayan Lordlar Kamarası üyeliğinden 2024 yılında emekliye ayrıldı.
Böylece Britanya kamuoyunda onlarca yıl boyunca hem siyaset hem edebiyat hem de skandallarla gündemde kalan Archer’ın parlamentodaki dönemi de sona ermiş oldu.
60 yıllık evlilik
Jeffrey Archer, 1966 yılında Mary Weeden ile evlendi. Daha sonra bilim insanı ve akademisyen olarak tanınan Dame Mary Archer ile evliliğinin 60’ıncı yılını bu yıl kutlamıştı.
Archer’ın eşi Mary ile William ve James adlı iki oğlu ve beş torunu bulunuyor.
Hayatı romanları kadar inişli çıkışlıydı
Jeffrey Archer’ın yaşam öyküsü, Britanya’nın yakın dönem kültür ve siyaset tarihinde alışılmadık bir yere sahip.
Genç yaşta parlamentoya girdi, mali sıkıntılar nedeniyle siyasetten ayrıldı; roman yazarak milyonlar kazandı, Muhafazakâr Parti yönetimine kadar yükseldi, Lord unvanı aldı, Londra Belediye Başkanlığına aday oldu ve ardından geçmişte söylediği yalanlar nedeniyle cezaevine girdi.
Ancak siyasi itibarının ağır darbe aldığı dönemlerde bile kitapları milyonlarca kişi tarafından okunmaya devam etti.
Beş on yıla yayılan yazarlık kariyerinin sonunda kitaplarının toplam satışı 300 milyon adedi aşarken, Archer ölümünden saatler öncesine kadar okuyucularıyla buluşmayı ve yazmayı sürdürdü.
Ve kendi romanlarının finalini andıran bir tesadüfle, Jeffrey Archer son romanının yayımlanmasından yalnızca bir gün önce hayatını kaybetti.
“Adam & Eve” ise yazarının ölümünün ertesi günü, planlandığı tarihte dünya çapında okuyucuyla buluştu.
