Belçika’da kamusal eğitim kurumlarında “tarafsızlık” ile çalışanların din ve inanç özgürlüğünün sınırları konusundaki tartışmayı yeniden gündeme taşıyan dikkat çekici bir karar alındı.
Doğu Flandre yönetimi, Assenede’de özel gereksinimli çocuklara eğitim veren Kiempunt Campus Assenede okulunda çalışan öğretmen Hadija Amajoud’un görevine son verdi.
Amajoud’un işten çıkarılmasının gerekçesi öğretmenlik performansı değil, ders sırasında başörtüsünü çıkarmayı reddetmesi oldu. Belçika medyasındaki bilgilere göre Amajoud’un öğretmenlik performansıyla ilgili olumsuz bir değerlendirme bulunmuyordu.
Başörtülü olarak işe alınmıştı
Tartışmanın en önemli noktalarından biri, başörtüsü yasağının Amajoud’un göreve başlamasından sonra getirilmiş olması.
Amajoud, 1 Eylül 2022’de Doğu Flandre yönetimine bağlı eğitim sisteminde çalışmaya başladı. İşe girdiği tarihte de başörtüsü takıyordu.
1 Ocak 2024’te kadrolu öğretmen statüsüne geçirilen Amajoud’un, Hollandacayı iyi konuştuğu ve mesleki performansıyla ilgili herhangi bir olumsuz değerlendirme bulunmadığı belirtiliyor.
Ancak Doğu Flandre yönetimi 27 Haziran 2024’te personel yönetmeliğini değiştirdi. Düzenlemeye, 1 Eylül 2024’ten itibaren öğretmenlerin görünür dini veya dünya görüşüne ilişkin işaret ve semboller kullanmasını yasaklayan hüküm eklendi.
Din veya dünya görüşü derslerini veren öğretmenler ise bu düzenlemenin dışında bırakıldı.
Öğrencilere de benzer yasak getirildi
Tartışma yalnızca öğretmenlerle sınırlı değil.
Doğu Flandre yönetimi daha sonra eyalete bağlı Kiempunt ve Richtpunt okullarında öğrencileri de kapsayan bir “tarafsızlık” düzenlemesi hazırladı.
Eyalet yönetimi, uygulamanın amacını öğrencilerin kendi kişiliklerini ve tercihlerini geliştirebilecekleri “tarafsız bir öğrenme ve yaşam ortamı” oluşturmak olarak açıklıyor. Buna göre siyasi veya dini inancı ifade eden kıyafet, sembol ve işaretlere izin verilmiyor; dünya görüşü ve din dersleri bunun dışında tutuluyor.
Dolayısıyla uygulama yalnızca İslami başörtüsünü değil, yönetmeliğin kapsamına giren diğer görünür dini ve siyasi sembolleri de hedefliyor.
İnsan Hakları Enstitüsü ayrımcılık tespit etmişti
Amajoud dosyasını daha da dikkat çekici hale getiren gelişmelerden biri ise Flaman İnsan Hakları Enstitüsü’nün (Vlaams Mensenrechteninstituut – VMRI) daha önce yaptığı değerlendirme oldu.
Enstitü, dosyada ayrımcılık ve taciz bulunduğu sonucuna vardı. Yeni yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki dönem açısından doğrudan, sonraki dönem açısından ise dolaylı ayrımcılık değerlendirmesi yaptı.
Ancak konu mahkemeye taşındığında farklı bir sonuç çıktı.
Doğu Flandre İlk Derece Mahkemesi, Mayıs 2026’da Amajoud’un yönetmeliğe karşı yaptığı başvuruyu reddetti. Böylece mahkeme, öğretmenin söz konusu düzenlemeyi acilen durdurma talebini kabul etmedi.
Disiplin kurulunun ardından işten çıkarıldı
Anlaşmazlığın çözülememesi üzerine Amajoud hakkında yeni bir disiplin süreci başlatıldı.
Öğretmen 3 Eylül 2026’da Doğu Flandre disiplin kurulu önüne çıktı. Aynı gün Gent’te Amajoud’a destek amacıyla protesto gösterisi de düzenlendi.
Disiplin sürecinin sonunda eyalet yönetimi öğretmenin görevine son verme kararı aldı.
Amajoud kararın ardından yaptığı açıklamada yalnızca işini değil, gelirini, iş güvencesini ve kadrolu statüsünü de kaybettiğini belirterek, yıllar içinde oluşturduğu mesleki düzenin ortadan kalktığını söyledi.
“Mesele yalnızca benim başörtüm değil”
Amajoud ise tartışmanın kişisel durumunun ötesinde temel bir hak meselesi olduğunu savunuyor.
Öğretmen, dini kimliğini ifade etmesinin mesleki profesyonelliğiyle çelişmediğini belirterek, konunun din ve inancı ifade etme özgürlüğünün sınırlarıyla ilgili olduğunu söylüyor. Ayrıca Belçika’da öğretmen açığının tartışıldığı bir dönemde mesleki performansı konusunda sorun bulunmayan bir öğretmenin görevden çıkarılmasını sorguluyor.
Doğu Flandre yönetimi ise farklı bir görüşte. Eyalet yönetimi, okullarda tarafsız bir ortam sağlamak amacıyla demokratik süreç sonunda kabul edilen personel yönetmeliğinin uygulanması gerektiğini savunuyor.
Sendika Brüksel’de karara itiraz edecek
Dosya işten çıkarma kararıyla kapanmış değil.
Flaman sosyalist kamu çalışanları sendikası ACOD, Amajoud’un görevden çıkarılmasına karşı Brüksel’deki Temyiz Kurulu’na (Kamer van Beroep) başvuracağını açıkladı.
Sendika temsilcisi Kristof Bruyland, hukuki ve idari itiraz yollarını kullanacaklarını belirtti.
Belçika basınındaki haberlere göre Hadija Amajoud’un, Flandre’de açık biçimde başörtüsü takmaya devam ettiği gerekçesiyle işten çıkarılan ilk öğretmen olduğu düşünülüyor.
Bu nedenle dava, yalnızca bir öğretmenin işten çıkarılması açısından değil, Belçika’da kamu okullarındaki tarafsızlık ilkesi ile din ve inanç özgürlüğü arasındaki sınırın nasıl çizileceği açısından da yakından izleniyor.
