İtalya Başbakanı Giorgia Meloni hükümeti, göç, entegrasyon ve dini semboller konusunda Avrupa’da yıllardır süren tartışmalara yeni bir boyut kazandıran eğitim kararnamesini 24 Eylül’de Bakanlar Kurulu’ndan geçirdi.
Düzenlemeye göre burka ve nikab gibi yüzü tanınmayacak biçimde örten giysiler İtalyan okullarında yasaklanıyor. Yasağa uymayanlara 200 ile 1.000 euro arasında para cezası öngörülüyor; öğrenci reşit değilse yaptırım ebeveynlere uygulanabilecek.
SINIFLARDA YÜZDE 30 SINIRI
Kararnamenin en fazla tartışılan ikinci ayağı ise sınıfların öğrenci yapısıyla ilgili.
Hükümetin açıkladığı yüzde 30 sınırı, yalnızca “İtalyan vatandaşı olmayan bütün öğrencilerin en fazla yüzde 30 olması” şeklinde uygulanmayacak. Öğrencinin İtalyanca bilgisi, İtalya’da doğup doğmadığı ve ülkedeki eğitim sisteminde ne kadar süre eğitim aldığı gibi ölçütler devreye girecek.
İlkokullarda düzenleme, İtalyan vatandaşı olmayan, İtalya'da doğmamış veya en az iki yıl okul öncesi eğitim almamış çocukları kapsıyor. Orta ve lise düzeyinde ise öğrencinin İtalyan eğitim sisteminde başarıyla geçirdiği eğitim süresi dikkate alınıyor. ANSA’ya göre ülkede yabancı öğrenci oranının yüzde 30’u geçtiği yaklaşık 34 bin sınıf bulunuyor.
Eğitim Bakanı Giuseppe Valditara, uygulamanın temel amacının vatandaşlıktan ziyade dil ve eğitim düzeyi olduğunu savunuyor. Hükümet ayrıca İtalyanca bilmeyen öğrencilerin ebeveynlerine ücretsiz dil kursuna katılma zorunluluğu getiriyor; yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde yine 200 ila 1.000 euro arasında ceza gündeme gelebilecek.
MELONI: “BÖLMEYEN, ENTEGRASYONU SAĞLAYAN ARAÇLAR”
Başbakan Meloni kararı, farklı kökenlerden gelen öğrencilerin aynı eğitim sistemi içinde bütünleşmesini sağlamaya yönelik bir adım olarak savundu.
Meloni, yüzde 30 sınırı, İtalyanca öğrenilmesine yönelik yeni araçlar ve burka ile nikab yasağını, “bölmeyen, gerçek entegrasyona yardımcı olan” önlemler olarak tanımladı. Başbakana göre amaç, hükümetin ifadesiyle “getto sınıfların” oluşmasını önlemek ve öğrencilerin eğitim hayatına daha eşit koşullarda başlamasını sağlamak.
Muhalefet partileri, sendikalar ve bazı hak örgütleri ise düzenlemenin çocukları kökenlerine göre ayrıştırabileceğini ve hükümetin 2027’de yapılması beklenen genel seçimler öncesinde göç ve kimlik politikalarında daha sert bir çizgiye yöneldiğini savunuyor. Hükümet bu değerlendirmeyi reddediyor ve düzenlemenin temel hedefinin dil yoluyla entegrasyon olduğunu belirtiyor.
FRANSA AVRUPA'DAKİ EN GENİŞ YASAKLARDAN BİRİNİ UYGULUYOR
İtalya’nın kararı Avrupa açısından bir ilk değil.
Fransa, 2010’da kabul edilen ve 2011’de yürürlüğe giren düzenlemeyle kamusal alanda yüzün gizlenmesini yasaklayan ilk Avrupa ülkelerinden biri oldu.
Yasak yalnızca okulları veya kamu kurumlarını değil; sokakları, mağazaları, restoranları, toplu taşımayı, istasyonları, havaalanlarını, hastaneleri ve halka açık diğer alanları kapsıyor.
Dolayısıyla burka ve nikab da yasağın kapsamına giriyor. Ancak yüzü görünür bırakan başörtüsü bu düzenleme kapsamında yasak değil. Fransa’da kurala aykırı biçimde kamusal alanda yüzünü kapatan kişiye 150 euro para cezası uygulanabiliyor.
Fransa'nın düzenlemesi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne de taşındı. AİHM, 2014 tarihli S.A.S. v. France kararında yasağın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne aykırı olmadığı sonucuna vardı.
BELÇİKA, DANİMARKA, AVUSTURYA VE BULGARİSTAN
Belçika da 2011’den bu yana kamusal alanlarda kişinin tanınmasını engelleyecek biçimde yüzün kapatılmasına yönelik ülke çapında kısıtlama uygulayan Avrupa ülkeleri arasında.
Bulgaristan 2016’da kamusal alanlarda yüzü tamamen örten giysilere yönelik yasak getirdi.
Avusturya ise 2017’de yürürlüğe giren “Anti-Face-Veiling Act” ile kamusal alanda yüzün gizlenmesini yasakladı. Ülkede dini kıyafetlerin okullardaki kullanımına ilişkin ayrıca düzenlemeler ve siyasi tartışmalar da bulunuyor.
Danimarka 2018’de yüzü tamamen örten giysilere yönelik ülke çapındaki yasağı kabul etti. Düzenleme Ağustos 2018’de yürürlüğe girdi ve yalnızca dini giysileri değil, kişinin yüzünün tanınmasını engelleyen diğer örtüleri de kapsayacak şekilde hazırlandı.
HOLLANDA'DA YASAK KISMİ
Hollanda'nın uygulaması ise Fransa veya Danimarka'dan farklı.
Ülkede 1 Ağustos 2019'dan beri kısmi yüz kapatma yasağı uygulanıyor. Burka ve nikab dahil kişinin tanınmasını engelleyen yüz örtüleri; okullarda ve üniversitelerde, hastane ve diğer sağlık kuruluşlarında, kamu binalarında ve toplu taşıma araçlarında yasak.
Ancak Hollanda'da sokakta yüzü kapatan giysi giymeye yönelik Fransa'daki gibi genel bir ülke çapı yasağı bulunmuyor.
İSVİÇRE DE 2025'TE YASAĞA GEÇTİ
Avrupa'daki en önemli son değişikliklerden biri İsviçre'de yaşandı.
2021'de yapılan referandumda seçmenlerin kabul ettiği düzenleme, 1 Ocak 2025'te yürürlüğe girdi. Buna göre kamusal alanlarda yüzün kapatılması ülke genelinde yasaklandı.
İhlaller için 1.000 İsviçre frangına kadar para cezası uygulanabiliyor. Sağlık, güvenlik, hava koşulları, geleneksel etkinlikler ve ibadethaneler gibi durumlar için istisnalar bulunuyor.
AVRUPA'DA TEK BİR MODEL YOK
İtalya'daki son karar, Avrupa'nın burka ve nikab konusunda ortak ve tek tip bir politika izlemediğini bir kez daha ortaya koyuyor.
Bir grup ülke, meseleyi kişinin kamusal alanda tanınabilir olması, güvenlik ve toplumsal iletişim üzerinden ele alarak bütün yüz kapatma biçimlerini kapsayan genel yasaklar uyguluyor. Bazı ülkeler ise düzenlemeyi okullar, kamu kurumları, hastaneler ve toplu taşıma gibi belirli alanlarla sınırlandırıyor.
Tartışmanın diğer tarafında ise din ve vicdan özgürlüğü, bireysel tercih ve ayrımcılık kaygıları bulunuyor. Yasaklara karşı çıkan insan hakları örgütleri ve siyasi gruplar, genel yasakların özellikle Müslüman kadınları hedef alan sonuçlar doğurabileceğini savunuyor.
İtalya'nın yaklaşımını farklılaştıran nokta ise yüzü kapatan giysilere yönelik okul yasağının, İtalyanca yeterliliği ve sınıflardaki öğrenci dağılımını düzenleyen yüzde 30 sınırıyla aynı paket içinde hayata geçirilmesi.
Böylece Avrupa'da yıllardır “güvenlik, dini özgürlük ve kadın hakları” ekseninde yürütülen burka ve nikab tartışmasına İtalya, doğrudan eğitim ve göçmen entegrasyonu boyutunu da eklemiş oldu.
