Avrupa Birliği’nde çocukların sosyal medya kullanımına yönelik daha sert düzenlemeler gündeme geliyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Danimarka’nın başkenti Copenhagen’da düzenlenen “Avrupa Yapay Zekâ ve Çocuklar Zirvesi”nde yaptığı açıklamada, AB genelinde çocuklara yönelik sosyal medya yasağının bu yaz gündeme gelebileceğini söyledi. Brüksel’in hazırladığı olası düzenleme, çocukların çevrim içi platformlara erişim yaşını sınırlandırabilecek ve tüm üye ülkelerde ortak kurallar getirebilecek.
“Çocuklar Meta Değil, İnsan”
Von der Leyen konuşmasında, sosyal medya şirketlerinin iş modellerini doğrudan hedef aldı. Özellikle sonsuz kaydırma, otomatik oynatma ve bildirim sistemlerinin çocukları platformlara bağımlı hale getirdiğini savunan AB Komisyonu Başkanı, “Çocuklar bir meta değildir. Hiçbir teknoloji şirketi onların dikkatini ticari ürüne dönüştüremez” ifadelerini kullandı.
Komisyon Başkanı ayrıca, TikTok, Instagram, Facebook ve X gibi platformların çocuk güvenliği konusunda yeterince önlem almadığını belirtti. Avrupa Komisyonu’nun özellikle TikTok’un “bağımlılık yaratan tasarım özellikleri” hakkında soruşturmalarını sürdürdüğü bildirildi.
Fransa, İspanya ve Yunanistan Baskıyı Artırdı
AB içinde son aylarda çocukların sosyal medya kullanımına yaş sınırı getirilmesi yönündeki siyasi baskı hızla büyüdü. France, Spain, Greece ve Denmark başta olmak üzere birçok ülke, çocukların çevrim içi ortamda daha güçlü korunması gerektiğini savunuyor. Bazı hükümetler, 15 ya da 16 yaş altındaki kullanıcıların sosyal medya hesap açmasını yasaklayacak ulusal düzenlemeler üzerinde çalışıyor.
Ancak Brüksel, tek pazar içinde farklı ulusal kuralların oluşmasının teknoloji şirketleri açısından karmaşa yaratacağını düşünüyor. Bu nedenle Avrupa Komisyonu, tüm AB ülkelerinde geçerli ortak bir sistem oluşturmayı hedefliyor.
Uzman Paneli Temmuzda Rapor Sunacak
Von der Leyen, AB’nin çocuk güvenliği konusunda çalışan özel bir uzman paneli kurduğunu ve panelin temmuz ayında tavsiye raporunu sunacağını açıkladı. Raporda, sosyal medya için AB çapında minimum yaş sınırı ve zorunlu yaş doğrulama sistemleri gibi seçeneklerin değerlendirileceği belirtiliyor.
Komisyonun ayrıca “gizlilik odaklı” bir yaş doğrulama uygulaması geliştirdiği ve sistemin teknik olarak kullanıma hazır olduğu ifade edildi. Bu uygulamanın, kullanıcıların yaşını doğrularken kişisel verileri minimum seviyede paylaşacağı savunuluyor.
Avustralya Modeli Örnek Alınıyor
AB’de tartışılan modelin, Australia’nın 16 yaş altına yönelik sosyal medya kısıtlamasına benzer bir çerçeveye sahip olabileceği değerlendiriliyor. Von der Leyen de konuşmasında “sosyal medya yasağı” yerine “sosyal medya gecikmesi” ifadesini kullanmayı tercih etti.
Bununla birlikte insan hakları savunucuları ve dijital özgürlük grupları, zorunlu yaş doğrulama sistemlerinin mahremiyet ve ifade özgürlüğü açısından risk yaratabileceğini savunuyor. Reddit ve çevrim içi forumlarda da bazı kullanıcılar, düzenlemelerin çocukları korumaktan çok dijital gözetimi artırabileceği eleştirisini dile getiriyor.
Akademisyenlerden “Yasak Yetmez” Uyarısı
Son dönemde yayımlanan akademik çalışmalar da yalnızca yasakların sorunu çözmeyebileceğine işaret ediyor. Avustralya’daki yaş doğrulama uygulamalarını inceleyen yeni bir araştırmada, gençlerin sistemleri aşmanın yollarını hızla öğrendiği ve teknik engellerin tek başına etkili olmayabileceği belirtildi.
Uzmanlar, sosyal medya bağımlılığıyla mücadelede dijital okuryazarlık eğitimi, ebeveyn denetimi ve platform tasarımına yönelik düzenlemelerin birlikte uygulanması gerektiğini savunuyor.
Dijital Hizmetler Yasası’nın Devamı Niteliğinde
AB halihazırda European Commission öncülüğünde yürürlüğe koyduğu Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında büyük teknoloji şirketlerine çocuk güvenliği konusunda yeni yükümlülükler getirmiş durumda. Yeni teklifin ise bu çerçevenin daha ileri bir aşaması olacağı değerlendiriliyor.
