Avrupa Birliği’nde uzun süredir tartışma konusu olan tarım destek sistemi yeniden gündemin merkezine oturdu. Avrupa basınında yer alan haberlerde, Birleşik Arap Emirlikleri’nin en güçlü ailelerinden biri olan Abu Dabi kraliyet ailesiyle bağlantılı tarım şirketlerinin, AB’nin Ortak Tarım Politikası (CAP) çerçevesinde milyonlarca euroluk destek aldığı öne sürüldü.
İddialara göre son altı yılda toplam destek miktarı yaklaşık 71 milyon euroya ulaştı. Söz konusu fonların, Doğu Avrupa’daki büyük ölçekli tarım arazileri üzerinden alındığı belirtiliyor.
Konu, özellikle son dönemde artan maliyetler, kuraklık ve düşük ürün fiyatları nedeniyle zor günler geçiren Avrupalı çiftçilerin tepkisini çekti.
Çiftçilerden Sert Tepki
Fransa, Almanya, Polonya ve Hollanda başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde çiftçi birlikleri, büyük sermaye gruplarının tarım fonlarından yüksek pay almasını eleştiriyor.
Birçok çiftçi örgütü, mevcut sistemin küçük üreticiler yerine dev şirketleri ödüllendirdiğini savunuyor.
Avrupalı çiftçilerden gelen tepkilerde şu görüş öne çıkıyor:
“Gerçek üreticiler bu kadar destek alamazken milyarder aileler neden AB fonlarından yararlanıyor?”
Özellikle küçük ve orta ölçekli çiftçiler, desteklerin arazi büyüklüğüne göre dağıtılmasının büyük yatırım fonları ve uluslararası holdinglere avantaj sağladığını belirtiyor.
Sistem Nasıl İşliyor?
AB’nin Ortak Tarım Politikası kapsamında verilen desteklerin önemli bölümü, sahip olunan veya işletilen tarım arazisinin büyüklüğüne göre hesaplanıyor.
Bu durum, büyük arazi sahiplerinin otomatik olarak daha fazla destek almasına neden oluyor.
Uzmanlara göre sistemin temel amacı Avrupa’daki tarımsal üretimi korumak olsa da yıllar içinde büyük yatırım şirketleri, finans fonları ve yabancı sermaye grupları da bu desteklerden yararlanmaya başladı.
Özellikle Romanya, Bulgaristan, Macaristan ve İspanya gibi ülkelerde geniş tarım arazileri satın alan yabancı yatırımcıların AB fonlarından ciddi miktarda kaynak aldığı belirtiliyor.
Şeffaflık Tartışması Büyüyor
Avrupa Parlamentosu’nda bazı milletvekilleri, tarım desteklerinin kimlere gittiğine ilişkin daha şeffaf bir sistem kurulması çağrısında bulundu.
Yeşiller ve sol partiler, milyarder yatırımcıların kamu kaynaklarından yararlanmasının sosyal adalet açısından sorun yarattığını savunuyor.
Bazı milletvekilleri ise mevcut sistemin “tarım üretimini değil, arazi sahipliğini ödüllendirdiğini” dile getiriyor.
Tarım politikaları üzerine çalışan uzmanlar da desteklerin çevresel sürdürülebilirlik, küçük çiftçilerin korunması ve yerel üretimin devamlılığı gibi kriterlere göre yeniden düzenlenmesi gerektiğini ifade ediyor.
AB Komisyonu Savunmada
Avrupa Komisyonu ise mevcut kuralların tüm yatırımcılar için eşit uygulandığını ve desteklerin yasal çerçeve içinde dağıtıldığını savunuyor.
Komisyon yetkilileri, tarım fonlarının yalnızca mülkiyet değil üretim faaliyetleri temel alınarak verildiğini belirtirken, üye ülkelerin dağıtım süreçlerinde daha fazla denetim yapabileceğini ifade ediyor.
Ancak eleştirmenler, sistemin pratikte büyük arazi sahiplerini kayırdığı görüşünde.
Avrupa’da Tarım Krizi Derinleşiyor
Son iki yılda Avrupa genelinde çiftçi protestolarında ciddi artış yaşandı. Artan enerji maliyetleri, gübre fiyatları, iklim krizi kaynaklı kuraklık ve ucuz ithalat baskısı nedeniyle birçok çiftçi ekonomik darboğaz içinde bulunuyor.
Bu nedenle büyük sermaye gruplarına sağlanan destek iddiaları kamuoyunda daha güçlü tepki yaratıyor.
Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde AB’nin Ortak Tarım Politikası’nın yeniden şekillendirilmesi ve destek sisteminin daha adil hale getirilmesi yönündeki baskılar artacak.
