Almanya ile Slovakya arasında Ukrayna’nın finansmanı konusunda başlayan anlaşmazlık, Avrupa Birliği’nin gelecek yedi yıllık bütçesine ilişkin müzakerelere taşındı.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, AB Konseyi Başkanı António Costa’ya gönderdiği mektupta, Ukrayna’nın finansman ihtiyacının karşılanmasına bütün üye ülkelerin adil biçimde katılmasını istedi. Merz, bu konuda ortak taahhüt verilmesini, mali sonuçları bulunan diğer konuların görüşülmesiyle ilişkilendirdi.
Slovakya Başbakanı Robert Fico ise 10 Kasım 2026’da Bratislava’da, Çekya Başbakanı Andrej Babiš ile bir araya geldiği toplantıda bu yaklaşımı reddetti. Fico, Slovakya’nın egemen bir ülke olduğunu ve Ukrayna’ya destek konusunda kendi tutumunu belirleyeceğini söyledi.
Fico: “Almanya ile aynı veto hakkına sahibiz”
Fico, Alman hükümetinin bütçe müzakereleriyle Ukrayna finansmanını birbirine bağlamasına tepki göstererek, “Almanya Başbakanı’nın yaptığı tipik bir şantajdır ve bunu reddediyorum” dedi.
Almanya’nın bütçe üzerindeki veto seçeneğine karşılık Slovakya’nın da aynı yetkiye sahip olduğunu hatırlatan Fico, ülkesinin büyüklüğünün karar alma hakkını değiştirmediğini vurguladı.
Slovak televizyonu TA3’ün aktardığı açıklamada Fico, gazetecilere yönelik sözlerinde “büyük Almanlar” ifadesini kullanarak, Almanya’dan gelen açıklamalar karşısında korkuyla hareket etmeyeceklerini belirtti. Fico, bütçe konusunda uzlaşma aramaya hazır olduğunu ancak yeni bir Ukrayna kredisine katılmaya karşı çıktığını da dile getirdi.
Merz, yükün bütün üye ülkelerce paylaşılmasını istiyor
Merz’in yaklaşımının merkezinde, Ukrayna’ya verilen desteğin üye ülkeler arasında daha dengeli paylaşılması bulunuyor. Alman başbakan, mali ve askerî yardımın ağırlıklı olarak sınırlı sayıdaki ülke tarafından üstlenildiğini savunuyor.
Merz, 10 Kasım’da Berlin’de Macaristan Başbakanı Péter Magyar ile düzenlediği basın toplantısında da Ukrayna politikasının Avrupa bütçesine bütünüyle dahil edilmesi gerektiğini söyledi. Bu konuda en az dört üye ülkenin farklı düşündüğünü kabul eden Merz, görüş ayrılıklarının müzakerelerde ele alınması gerektiğini belirtti.
2027 için yaklaşık 70 milyar avroluk finansman açığı
Tartışmanın acil başlığını, Ukrayna’nın 2027 yılında karşılaşacağı tahmin edilen yaklaşık 70 milyar avroluk finansman açığı oluşturuyor. AB’nin bunun yaklaşık 45 milyar avrosunu karşılaması öngörülüyor.
Bu kaynak, daha önce üzerinde anlaşmaya varılan 90 milyar avroluk destek kredisine ek olarak gündeme geliyor. Yeni finansmanın hangi araçla sağlanacağı henüz kesinleşmiş değil; ortak borçlanma değerlendirilen seçenekler arasında bulunuyor. Slovakya, Çekya ve Macaristan, önceki kredi düzenlemesinde mali yükümlülüklerden muafiyet elde etmişti.
İtiraz eden ülkeler arasında yaklaşım farkları var
Merz’in iki dosyayı birbirine bağlamasına Slovakya’nın yanı sıra Çekya, Macaristan ve Bulgaristan da itiraz ediyor. Ancak bu ülkelerin açıklamaları aynı sertlikte değil.
Macaristan Başbakanı Magyar, bütçe ile Ukrayna yardımının ayrı değerlendirilmesi gerektiğini savunurken Merz’in tutumunu “şantaj” olarak adlandırmadı. Ülkesinin bütçe açığı nedeniyle yeni bir ortak borçlanmaya katılmakta zorlandığını belirtti.
Bulgaristan da mali kısıtlarını gerekçe göstererek yeni kredi yükümlülüklerinden muaf tutulmak istiyor; Ukrayna’ya enerji gibi başka alanlarda desteğin sürdürülebileceğini ifade ediyor.
Babiš’in işaret ettiği 100 milyar avro farklı dönemi kapsıyor
Çekya Başbakanı Babiš, gelecek AB bütçesi taslağında Ukrayna için zaten 100 milyar avro öngörüldüğünü hatırlatarak Merz’in yaklaşımını eleştirdi.
Ancak bu tutar, 2028–2034 dönemine ilişkin bütçe önerisinin parçası. Dolayısıyla Ukrayna’nın 2027’deki acil finansman ihtiyacını doğrudan karşılamıyor. Ayrıca taslaktaki ödeneğin kesinleşmesi, bütçe müzakerelerinin sonucuna bağlı bulunuyor.
Bütçede oybirliği şartı pazarlığı zorlaştırıyor
AB’nin çok yıllı mali çerçevesinin kabulü için üye ülkelerin oybirliği ve Avrupa Parlamentosunun onayı gerekiyor. Bu nedenle hem Almanya hem de Slovakya, nihai bütçe anlaşmasını engelleyebilecek konumda bulunuyor.
AB Konseyinin takvimine göre hedef, 2028–2034 bütçesi üzerinde 2026 sonuna kadar siyasi uzlaşma sağlamak ve ilgili mevzuatın 2027’de kabul edilmesine imkân vermek. Ukrayna finansmanı üzerindeki anlaşmazlık, bu takvimi de doğrudan ilgilendiriyor.
Gözler Dublin ve kasım sonundaki görüşmelerde
AB Konseyi Başkanı Costa, Merz’in mektubuna verdiği yanıtta Ukrayna konusunun Dublin’deki gayriresmî liderler toplantısında ele alınmasına zaman ayıracağını bildirdi.
Finansman seçeneklerinin ayrıntılı görüşülmesi ise Avrupa Komisyonunun önerilerini sunmasının ardından kasım sonunda Brüksel’de yapılacak özel bütçe zirvesinde planlanıyor. Böylece müzakerelerde hem Ukrayna’nın 2027’deki kaynak ihtiyacı hem de 2028’den itibaren desteğin nasıl sürdürüleceği birlikte gündeme gelecek.
