İrlandalı ünlü romancı Sally Rooney, Filistin'e verdiği desteğin ardından İngiltere'deki yayıncılık faaliyetlerini etkileyen önemli bir kararla karşı karşıya kaldı.
Rooney'nin İngiltere'deki yayıncısı Faber & Faber, yazarın kitaplarının yeni baskı ve dağıtım faaliyetlerini durdurma kararı aldığını duyurdu. Kararın gerekçesi olarak, Rooney'nin İngiltere'de yasaklı örgütler listesinde bulunan Palestine Action'a maddi destek sağlama yönündeki açıklamaları gösterildi.
Yazarın eserleri hakkında doğrudan verilmiş bir devlet yasaklama kararı bulunmuyor. Ancak telif ödemelerinden kaynaklanabilecek hukuki riskler, yayınevinin İngiltere pazarına yönelik faaliyetlerini sürdürmesini güçleştiriyor.
Rooney: Filistin'e desteğimden vazgeçmeyeceğim
Sally Rooney, Ağustos 2025'te İrlanda'nın önde gelen gazetelerinden The Irish Times için kaleme aldığı görüş yazısında, Palestine Action grubunu desteklemeye devam edeceğini açıklamıştı.
Yazar, desteğinin yalnızca siyasi açıklamalarla sınırlı kalmayacağını, kitaplarından ve televizyon uyarlamalarından elde ettiği gelirlerin bir bölümünü de gruba aktarmak istediğini belirtmişti.
Rooney'nin bu açıklaması, İngiltere hükümetinin Palestine Action'ı Temmuz 2025'te terör örgütleri listesine almasının ardından geldi.
İrlandalı yazar, İngiltere'nin yaklaşımını eleştirirken, faaliyetlerini finanse eden WH Smith ve BBC gibi kuruluşların da aynı hukuki değerlendirmeyle karşı karşıya kalıp kalmayacağını sorguladı.
Rooney'nin açıklaması, bir yazarın eserlerinden kazandığı parayı siyasi amaçlarla kullanma özgürlüğünün sınırları konusunda tartışmalara yol açtı.
Yayınevi: Yazara ödeme yapamadan kitap satamayız
Faber & Faber, 14 Ekim'de yaptığı açıklamada, İngiltere'deki mevcut mevzuat nedeniyle Rooney'nin kitap satışlarından doğan gelirleri kendisine aktaramadığını bildirdi.
Yayınevi, bir yazarın eserlerini satarken hak ettiği telif ücretini ödeyememenin kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Rooney ile yapılan görüşmelerin ardından kitaplarının İngiltere'de basılı, elektronik ve diğer formatlarda yeni tedarikinin durdurulmasına karar verildi.
Ancak yayınevi, Rooney'nin eserlerini İngiltere dışındaki ülkelerde yayımlamayı ve satmayı sürdüreceğini açıkladı.
Kitapçılardaki mevcut eserler satılabilecek
İrlanda kamu yayıncısı RTÉ'nin 15 Ekim'de yayımladığı habere göre, Rooney'nin kitapları İngiltere'deki mağazaların raflarından toplatılmayacak.
Faber & Faber, kitapçıların ellerindeki mevcut stokları satabileceklerini doğruladı. Ancak yeni kitap tedarikinin durdurulması nedeniyle stokların zamanla tükenmesi bekleniyor.
Elektronik kitapların İngiltere'deki satışları da karardan etkilendi.
Bu gelişme, Rooney'nin kitaplarının İngiltere'de kanunen yasaklandığı anlamına gelmiyor. Dağıtımın durdurulması, yayınevi ile yazarın telif ödemelerinden kaynaklanan hukuki riskler nedeniyle aldığı ortak karar.
BBC dizilerinden kazandığı parayı da bağışlamak istiyor
Rooney'nin açıklamaları, eserlerinin televizyon uyarlamalarını da tartışmanın merkezine taşıdı.
Yazarın 2017'de yayımlanan Conversations with Friends (Arkadaşlarla Sohbetler) ve 2018'de yayımlanan Normal People (Normal İnsanlar) romanları BBC tarafından televizyona uyarlandı.
Özellikle 2020'de yayımlanan Normal People, BBC'nin o yıl en çok izlenen yapımlarından biri oldu. Dizi, BBC'nin aktardığı verilere göre 62,7 milyon izlenmeye ulaştı.
Rooney, bu yapımlardan elde ettiği telif gelirlerini de Palestine Action'a aktarmak istediğini duyurmuştu.
Ancak dizilerin bağımsız yapımcısı tarafından kendisine, bu paranın yasaklı örgüte aktarılacağının bilinmesi veya bundan şüphelenilmesi durumunda ödemenin terörle mücadele mevzuatı kapsamında suç oluşturabileceği bildirildi.
BBC ise Rooney ile doğrudan mali ilişkisi bulunmadığını açıkladı.
İrlanda hükümeti İngiltere ile görüşecek
Rooney'nin kitaplarının İngiltere'deki dağıtımının durdurulması, İrlanda hükümetinin de gündemine girdi.
İrlanda Dışişleri Bakanı Helen McEntee, 15 Ekim'de yaptığı açıklamada gelişmeden şaşkınlık duyduğunu söyledi.
McEntee, konuyu İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband ile doğrudan görüşeceğini belirtti.
İrlandalı Bakan, Rooney'nin eserlerini beğendiğini ifade ederken, İngiltere'deki yasaların nasıl uygulanacağına ilişkin kararların İngiliz mahkemelerine ait olduğunu da hatırlattı.
İngiltere'de İşçi Partisi milletvekilleri Ian Byrne ve John McDonnell'ın da aralarında bulunduğu siyasetçiler, kararın ifade özgürlüğü üzerindeki etkilerini eleştirdi.
Bağımsız Milletvekili Jeremy Corbyn ise Rooney'nin eserlerinin dağıtımının durdurulmasını Palestine Action yasağının sonuçlarına örnek göstererek hükümete tepki gösterdi.
İngiltere hükümeti yasağı savunuyor
İngiltere İçişleri Bakanlığı, Palestine Action'ın yasaklanmasının kapsamlı değerlendirmelerin ardından gerçekleştirildiğini ve Parlamento tarafından onaylandığını belirtiyor.
Bakanlık, örgütün bazı eylemlerinin terörle mücadele mevzuatı kapsamına girdiğini savunurken, Filistin halkını destekleyen barışçıl protestoların yasak kapsamında bulunmadığını vurguluyor.
Hükümetin bu yaklaşımına karşı çıkan insan hakları savunucuları ise örgütün terör listesine alınmasının protesto hakkını ve ifade özgürlüğünü kısıtladığını ileri sürüyor.
Palestine Action, özellikle İsrail bağlantılı savunma sanayisi şirketlerine yönelik eylemleriyle tanınıyor. Haziran 2025'te RAF Brize Norton askeri üssünde iki uçağın zarar görmesinin ardından örgüt, 5 Temmuz 2025'te yasaklı kuruluşlar listesine alınmıştı.
Yüksek Mahkeme 4-5 Kasım'da karar sürecini ele alacak
Palestine Action'ın yasaklanmasına ilişkin hukuki mücadele devam ediyor.
Şubat 2026'da İngiltere Yüksek Mahkemesi (High Court), yasağı hukuka aykırı bulmuştu. Ancak Haziran ayında Temyiz Mahkemesi (Court of Appeal), bu kararı bozarak yasağın hukuka uygun olduğuna hükmetti.
Palestine Action'ın kurucularından Huda Ammori tarafından yürütülen hukuki mücadele kapsamında dava, İngiltere'nin en üst yargı organı Supreme Court'a taşındı.
Mahkemenin 4-5 Kasım 2026 tarihlerinde temyiz başvurusunu görüşmesi planlanıyor. Bu tarihler duruşma için belirlenmiş olup kararın aynı günlerde açıklanacağı kesin değil.
Yargı sürecinin sonucu, Rooney'nin kitaplarının İngiltere'deki dağıtımının yeniden başlayıp başlayamayacağı üzerinde de etkili olabilir.
Normal İnsanlar İngiltere'de bir milyonun üzerinde sattı
Sally Rooney'nin kitapları, özellikle genç okuyucular arasında geniş bir kitleye ulaştı.
İngiltere'deki satış verilerine göre Normal People bir milyonun üzerinde, Conversations with Friends ve Beautiful World, Where Are You ise ayrı ayrı 500 binin üzerinde satış gerçekleştirdi.
Rooney'nin eserleri yalnızca ticari başarılarıyla değil, sınıf farklılıkları, ilişkiler, gençlik ve toplumsal eşitsizlik gibi konuları ele alış biçimiyle de uluslararası edebiyat çevrelerinde dikkat çekiyor.
Yazarın eserlerinin İngiltere dışındaki ülkelerde yayımlanmaya devam edecek olması, kararın dünya çapında bir yayın yasağı niteliği taşımadığını gösteriyor.
Yayıncılık ve ifade özgürlüğü tartışması büyüyor
Rooney'nin karşılaştığı durum, İngiltere'deki terörle mücadele yasalarının yalnızca siyasi faaliyetleri değil, kültür ve sanat dünyasını da etkileyebileceğini ortaya koydu.
Yazarın siyasi tutumunu eleştirenler, yasaklı bir örgüte mali destek sağlamanın hukuki sonuçları olabileceğini savunurken, ifade özgürlüğü savunucuları ise edebî eserlerin dağıtımının siyasi açıklamalardan etkilenmesinin tehlikeli bir örnek oluşturabileceğini belirtiyor.
15 Ekim'de Associated Press'in aktardığına göre İngiltere'deki bazı kitapçılar, Rooney'nin eserlerinin mevcut stoklarını temin etmek için harekete geçti. Kitaplara yönelik talepte de artış yaşandı.
