banner814

banner974

banner646

banner1058

banner1100

banner1068

20.11.2020, 00:32

Londra Elçisi Kont Marini Rüstem Paşa

The New York Times gazetesi 20 Kasım 1895 tarihli baskısında Osmanlı Devleti’nin en hünerli diplomatı, Londra sefiri Rüstem Paşa’nın sabah saat üçte öldüğünü yazar. Bundan yüz yirmi beş sene önce bugün. Daha sonraki günlerde de paşa hakkında yazmaya devam ederek kendisinin üç çeşit kıyafeti aynı anda giyen bu ilm-i münasebât-ı düveliye uzmanı olduğundan bahsedilir. Paşanın kafasındaki kırmızı fese, nemrut suratına geçirdiği gülüşüne ve gri paltosuna işaret ederek gariplikleri olarak sıralanan özelliklerine vurgu yapılır. Bir de vasat Fransızcası olduğunu yazarak ona alışkın olan Londra cemiyet hayatının yokluğuna nasıl zor alışacağını da ekler.

Ben de ölüm yıldönümü vesilesiyle Rüstem Paşa’nın kontluktan paşalığa, İtalyanlıktan Osmanlılığa uzanan hikayesini kısaca sunmak istedim.

Osmanlı dış işlerinde yabancı dil bilen gayri müslimlerin olduğunu biliriz. Rüstem Paşa efsanevi Kostaki Musurus Paşa’dan sonra Londra elçisi olur. Selefine nazaran görevde kısa süre kalır ve 10. yılında görev başında vefat eder.

Rüstem Paşa esasında İtalyan asıllıdır. Osmanlı hizmetine girmeden önce adı Kont Lucien Antonie Chimelli de Marini olan bir İtalyan aristokrattır. ‘From an Eastern Embassy’ isimli eserin yazarı Madame Morel Osmanlı hizmetine geçince Rüstem adını kendisinin seçtiğini yazar. Anlamının şanlı veya muhteşem olduğunun bilinciyle…

Dedikodu ve ilgi çeken boyuta hemen geçersek…Rüstem Paşa’nın aristokrat geçmişi, gün görmüş bir beyefendi olması, yürek yakıcı bakışları ve ilerlemiş yaşına rağmen hiç evlenmeyişi cemiyet hayatında hep mevzudur. Madame Morel’in eserinde paşanın kadınlarla olan yakın ama sorunlu münasebetlerine, çay saati görüşmelerine, Londra parklarında yürüme buluşmalarına temas eder. Seviyeli Londra hanımlarıyla olan münasebeti için yakın arkadaşlık ifadesini kullanır.

Bu anıları okumanın pek ilginç olduğunu belirtmem gerekir, dolayısıyla şiddetle tavsiye ederim.

Bütün bunlara bir de İngiltere’de bir süre önce izlenme rekorları kırdığı söylenen Downton Abbey isimli dizide cinsel münasebet sırasında ölen Kemal isimli karakterin uydurma olmadığı, gerçek bir olaya dayandığı ve o kişinin Osmanlı Sefiri Rüstem Paşa olduğu iddia edilir.

Ancak Madam Morel yaşamını, bürokratlık dönemini ve ölümünü ayrıntılı kaleme aldığı hatıralarında paşanın son günlerinde yanı başındadır, durumu kötüleşince başucunda dua edilmiştir ve kulağına eğilerek ‘Adieu, Excellence’ bile denilmiştir. Dolayısıyla paşanın son günlerinde yatağından kalkacak kudrette olmadığı ve etrafında insanların bulunduğu ortadadır. Yani sadece yatağında öldüğü kısmı doğru görünüyor, lakin kendi yatağında…

Osmanlıya ve yetiştiği toprakların kültürüne kıymet veren paşanın kendisinin nereli olduğu gündeme gelince verdiği cevaplar da ilginçtir. Rüstem Paşa döneminde elçilik müsteşarlığı görevininde bulunan Abdülhak Hamit Tarhan hatıralarında paşa İran Şahı’na takdim edilirken İtalyan asıllı olduğu söylenince ‘Haşa! İstanbul’da yetiştim ve terbiye aldım’ dediğini yazar.

Rüstem Paşa için görkemli bir cenaze töreni yapılır, sevdiği ve gömülmek istendiği İngiltere’de kalır. İngiltere topraklarına gömülen ilk Osmanlı diplomatıdır. Başbakan Markiz Salisbury cenaze töreni konuşmasında kendisi için ‘Osmanlı’nın zaman zaman yetiştirdiği namuslu ve kabiliyetli devlet adamı’ ifadesini kullanır.

Kendisi Katolik bir büyükelçi, müslüman ve Ermeni katiplerle her gün heyecanlı politik çekişmelerin sürdüğü ve sürprizlerin yaşandığı dönemde görev yapmıştır.

Yaşını belli etmeyen ve sürekli enerjik bir hal sergileyen Rüstem Paşa Londra’da Kensal Green mezarlığına defnedilir. Londra seyahatinizde zaman kaybetmeden görmek isterseniz anıt mezarının numarası 2763’dir. Londra’da gezeceğiniz esas yer olan Bryanston Meydanı’na ek olarak bunu da eklemek isterim.

Madame Morel ise sadece Osmanlı elçisi Rüstem Paşa ile olan yakın münasebetlerini kaleme almaz, aynı zamanda Osmanlı Devleti son dönemine, diplomatik sıkıntılara, Hamit Han’ın denge siyaseti olarak bildiğimiz şeyin ne olduğuna, Avrupa ülkelerine gönderilen elçilerin kendisi tarafında bu denge politikası ile uyumlu nasıl seçildiğine ışık tutar. B hatıraları okumak için diğer bir nedendir kanaatimce.

Yorumlar (0)
banner647
banner872
banner1118
23
açık
banner1122
banner1103
banner1124
banner1030
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
banner892
banner916
Günün Karikatürü Tümü
banner928