NEVSAL ELEVLİ
LONDRA
İngiltere'de yaşayan ve 2010 yılından bu yana Wimbledon'da görev yapan, 2016'da Centre Court'ta görev alan ilk Türk hakem Mutlu Yücebaş, Wimbledon'ın bilinmeyen yönlerini Nevsal Elevli'ye anlattı.
Roger Federer ile Rafael Nadal'ın unutulmaz yarı finalinden elektronik çizgi sistemine, Türk tenisinin geleceğinden Zeynep Sönmez'in başarısına kadar birçok konuda değerlendirmelerde bulunan Yücebaş, teknolojinin oyunu daha adil hale getirdiğini ancak tenisin heyecanından da bir parça götürdüğünü söyledi.
Center Court'taki ilk Türk hakem
Wimbledon hakemi olma yolculuğunuz nasıl başladı?
Hakemlik kariyerime İngiltere'ye taşındıktan sonra İngiltere Tenis Federasyonu (LTA) bünyesinde başladım. İlk olarak temel çizgi ve kule hakemliği eğitimlerini aldım. Bir yıl boyunca çeşitli turnuvalarda görev yaptıktan sonra profesyonel hakemlik eğitimi için Sunderland'a gönderildim. O günden bu yana kariyerimi LTA bünyesinde sürdürüyorum.
2010 yılında ilk kez Wimbledon'da görev aldım. 2016'da en üst hakemlik lisansına yükseldim ve Center Court'ta görev yapan ilk Türk hakem oldum. O tarihten bu yana her yıl Centre Court'ta görev alıyorum.
Birçok yarı final ve final maçında görev yaptım. 2019'da Roger Federer-Rafael Nadal yarı finalinde, 2024'te ise final maçlarında görev aldım.
2025'te elektronik çizgi sistemine geçilince "match assistant" olarak görevlendirildim. Artık oyuncuların kort içi ve kort dışındaki tüm prosedürlerini takip ediyor, kule hakemleriyle sürekli iletişim halinde çalışıyoruz. Elektronik sistem kule hakemlerinin işini kolaylaştırdı. Teknolojinin spora etkisini burada da görüyoruz.
Hakemliğin yapısı değişti
Yıllar içinde Wimbledon'da sizi en çok şaşırtan değişim ne oldu?
En büyük değişim elektronik çizgi sistemine geçilmesi oldu. Çizgi hakemliği tamamen kaldırıldı. Eskiden kule hakemlerinin büyük bölümü çizgi hakemliğinden yetişirdi. Şimdi hakemlik sisteminin yapısı ve kariyer yolu tamamen değişti.
"Challenge heyecanı kayboldu"
Elektronik çizgi sistemi tenise ne kazandırdı ne kaybettirdi?
Bence tenis biraz heyecanını kaybetti. Önceden challenge sistemi vardı. Oyuncular bir karara itiraz ettiğinde herkes nefesini tutar, topun çizgiye değip değmediği büyük bir merakla beklenirdi. O anlarda seyirci de maçın bir parçası olur, Center Court'ta heyecan doruğa çıkardı. Biz de görevimizi yaparken o atmosferi derinden hissederdik.
Şimdi teknoloji sayesinde kararlar çok daha hızlı ve neredeyse hatasız veriliyor. Bu, oyunun adil ilerlemesi açısından önemli bir avantaj. Ancak challenge anlarının yarattığı heyecan artık yaşanmıyor. Eskiden bir maçta yedi hakem görev yaparken bugün sadece iki hakem görev yapıyor. Teknolojiyle birlikte hakemliğin yapısı da tamamen değişti.
Final ve yarı final maçlarında görev alabilmek için en üst seviyedeki hakemler arasında yer almanız gerekiyor. Eskiden Wimbledon'da yaklaşık 300 hakem görev yaparken bugün bu sayı 60 civarında. Elektronik sisteme geçilmesiyle ihtiyaç azaldı, rekabet ise daha da arttı. Aynı zamanda genç hakemlere de fırsat veriliyor. Bu nedenle seçilmek her geçen yıl daha da zorlaşıyor. Bu nedenle seçilmek her geçen yıl daha da zorlaşıyor. Buna rağmen bugüne kadar aldığım görevlerden, bana duyulan güven ve memnuniyetin bir göstergesi olarak gurur duyuyorum."
"Fedal" hâlâ unutulmaz
Hiç unutamadığınız bir maç var mı?
En unutamadığım maç, 2019 yılında oynanan Roger Federer-Rafael Nadal yarı finaliydi. Bu karşılaşma, ikilinin profesyonel kariyerlerinde birbirlerine karşı oynadıkları son maç oldu. Center Court tamamen doluydu ve mücadeleyi dünya genelinde yaklaşık bir milyar kişi takip ediyordu. Böyle tarihi bir maçta görev almak benim için unutulmaz bir deneyimdi. O günün atmosferini, tribünlerin enerjisini ve maçın heyecanını hâlâ unutamıyorum.
Bizi en çok zorlayan maçlar ise yağmur nedeniyle sık sık duran, beş sete uzayan ve 7-8 saate yayılan karşılaşmalar oluyor. O kadar uzun süre konsantrasyonu korumak kolay değil.
Türk bayrağını temsil etmenin gururu
Bir Türk hakem olarak Wimbledon'da görev yapmak sizin için ne ifade ediyor?
Çocukluğumdan beri Wimbledon'ı takip ediyorum. Yaz aylarında maçları izler, sonra biz de tenis oynamaya giderdik. Bugün burada görev almak benim için büyük bir gurur. Hem ülkemi temsil ediyorum hem de Wimbledon'ın perde arkasında neler yaşandığını yakından görme fırsatı buluyorum.
"Zeynep birçok kıza ilham olacak"
Zeynep Sönmez'in başarısını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Çok başarılı buluyorum. Geçen yıl Wimbledon'da adeta Türkiye havası vardı. Zeynep'in başarısı kadın tenisimize büyük katkı sağladı. Tıpkı kadın voleybol milli takımının yarattığı etki gibi... Bugün birçok ailenin kızları voleybola yöneliyor. Eminim Zeynep sayesinde de pek çok kızımız tenise ilgi duymaya başlayacak.
Hedefim 25 yıl Wimbledon'da görev yapmak
Kariyerinizde en gurur duyduğunuz an ve bundan sonraki hedefiniz ?
En gurur duyduğum anlar Wimbledon finallerinde görev almaktı. Üç finalde görev yaptım ama açıkçası 2019'daki Roger Federer-Rafael Nadal yarı finalinin atmosferi finalden bile daha özeldi. O maçın heyecanını ve atmosferini unutmak mümkün değil.
Bundan sonraki hedefim, 17 yıldır aralıksız görev aldığım Wimbledon'daki hizmet süremi önce 20 yıla, ardından mümkün olursa 25 yıla çıkarmak. Bunu başarabilirsem benim için çok özel bir başarı olur.
Wimbledon'ın görünmeyen yüzü
Wimbledon'ın perde arkasında izleyicilerin bilmediği neler oluyor?
Hakemler maç boyunca kendi aralarında sürekli iletişim hâlindedir. Ancak televizyon izleyicileri bu iletişimi fark etmez. İşaretler ve kulaklık sistemi aracılığıyla birbirimize sürekli bilgi aktarırız.
Görevimiz yalnızca kortu izlemekle sınırlı değildir; kortun çevresinde yaşanan gelişmeleri de dikkatle takip ederiz. Örneğin, bir oyuncunun koçundan kurallara aykırı şekilde yardım alıp almadığını kontrol etmek de sorumluluklarımız arasındadır. Kısacası hakemlik, yalnızca çizgileri ya da skoru takip etmekten ibaret değil; oyunun her anını ve kurallara uygun şekilde ilerlemesini sağlamayı gerektiren kapsamlı bir görevdir.
Gençlere tavsiyeniz ne olur?
Mutlaka tenis oynamalarını ve bu sporu yakından takip etmelerini tavsiye ederim. Tenis; sakin kalmayı, doğru kararlar vermeyi, problem çözmeyi ve disiplinli bir yaşam sürmeyi öğreten bir spor. Kortta kazanılan bu beceriler zamanla günlük hayata da yansıyor ve insanın farklı alanlarda daha güçlü bir duruş sergilemesine katkı sağlıyor.
İngiltere ile Türkiye arasındaki en büyük fark
"İngiltere'de genç tenisçiler sadece yetenekleriyle değil, güçlü bir destek sistemiyle de yetişiyor. LTA; antrenman, turnuva, burs ve sponsorluk imkânlarıyla sporcuların önünü açıyor.
Türkiye'de ise birçok yetenekli genç, yeterli sponsorluk ve finansal destek bulamadığı için potansiyelini tam anlamıyla ortaya koyamıyor. Oysa başarı sadece yetenekle değil, doğru fırsatlar ve sürdürülebilir destekle mümkün oluyor."
Wimbledon'da üç Türk hakem
Wimbledon'da görev yapan üç Türk hakem bulunuyor. Bunlardan biri kadın, biri erkek olmak üzere iki Türk hakem daha son yedi yıldır organizasyonda.. Erkek hakemlerden biri daha önce Wimbledon finalinde de görev aldı. Mutlu Yücebaş ise 2016 yılında Centre Court'ta görev yapan ilk Türk hakem oldu ve görevini aralıksız sürdürüyor.
