İngiltere'de 16-24 yaş grubunda bulunan ve ne eğitimde, ne istihdamda ne de mesleki eğitim programlarında yer alan (NEET) gençlerin sayısı 2026 yılı başında ilk kez bir milyonun üzerine çıktı. Bu rakam, ülkedeki yaklaşık her sekiz gençten birinin eğitim ve çalışma hayatının tamamen dışında kaldığını gösteriyor.
Ekonomistler, uzun süre NEET grubunda kalan gençlerin ilerleyen yıllarda düşük gelir, uzun süreli işsizlik, sağlık sorunları ve sosyal dışlanma riskiyle daha fazla karşı karşıya kaldığını belirtiyor. Hazine açısından ise bu durumun milyarlarca sterlinlik vergi kaybı ve sosyal yardım harcaması anlamına geldiği ifade ediliyor.
Risk belirtileri okul öncesinde başlıyor
Genç işsizliği incelemesine başkanlık eden eski Sağlık Bakanı Alan Milburn, çocukların ileride eğitimden kopabileceğine ilişkin işaretlerin çoğu zaman ilkokuldan çok daha önce ortaya çıktığını söyledi.
Milburn'e göre yoksulluk, aile içi istikrarsızlık, ruh sağlığı sorunları, devlet koruması altında büyümek, özel eğitim ihtiyacı, düşük okula devam oranı ve sık okul değişikliği gibi unsurlar ileride NEET grubuna düşme ihtimalini önemli ölçüde artırıyor.
Hazırlanan raporda, ilkokulların öğrencilerin akademik performansının yanı sıra devam durumu, sosyal koşulları ve refah göstergelerini de değerlendirerek risk analizi yapması öneriliyor.
İlkokulun sonundan itibaren takip sistemi
Rapora göre öğrenciler ilkokulun son yıllarından itibaren düzenli olarak değerlendirilecek.
Risk grubunda olduğu belirlenen çocuklar için;
- bire bir mentorluk programları,
- psikolojik danışmanlık,
- aile destek hizmetleri,
- kariyer farkındalık çalışmaları,
- okul sonrası eğitim programları
gibi uygulamaların erken yaşta devreye alınması planlanıyor.
Böylece öğrencilerin ortaöğretime geçmeden önce eğitimden uzaklaşmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Pupil Premium kaynakları daha etkin kullanılacak
Raporda dikkat çeken önerilerden biri de dezavantajlı öğrenciler için ayrılan Pupil Premium fonlarının daha hedefli kullanılması oldu.
Mevcut sistemde bu kaynaklar büyük ölçüde akademik başarıyı artırmaya yönelik harcanırken, yeni modelde mentorluk, psikolojik destek, sosyal gelişim programları ve iş dünyasıyla erken temas sağlayacak projelere daha fazla kaynak ayrılması tavsiye ediliyor.
Uzmanlar, akademik başarının tek başına yeterli olmadığını, öğrencilerin aidiyet duygusunun ve özgüveninin de eğitim hayatında kalmaları açısından belirleyici olduğunu vurguluyor.
Yapay zekâ ve veri analizi de kullanılabilir
Eğitim çevrelerinde tartışılan öneriler arasında okulların sahip olduğu devam durumu, davranış kayıtları, akademik performans ve sosyal hizmet verilerinin ortak analiz edilmesi de bulunuyor.
Uzmanlar, uygun veri koruma kuralları çerçevesinde geliştirilecek erken uyarı sistemlerinin risk altındaki öğrencilerin daha hızlı belirlenmesini sağlayabileceğini ifade ediyor. Ancak çocuk hakları kuruluşları, bu tür sistemlerin öğrencileri etiketlememesi ve fırsat eşitliğini zedelememesi gerektiği konusunda uyarıda bulunuyor.
İş dünyasıyla bağlar güçlendirilecek
Raporda yalnızca eğitim desteği değil, iş dünyasıyla erken temasın artırılması da öneriliyor.
Buna göre öğrencilerin ilkokulun son yıllarından itibaren farklı mesleklerle tanıştırılması, yerel işletmelerle okul ortaklıklarının artırılması ve gönüllü mentor ağlarının yaygınlaştırılması planlanıyor.
İşveren kuruluşları, özellikle dijital teknoloji, sağlık, mühendislik ve yeşil enerji gibi büyüyen sektörlerde geleceğin iş gücünü erken yaşta yönlendirmenin hem gençler hem de ekonomi açısından önemli kazanımlar sağlayacağını savunuyor.
Hükümetin "fırsat misyonunun" parçası
Alan Milburn, gençlerin sosyal yardım sistemine girdikten sonra destek vermenin hem daha pahalı hem de daha az etkili olduğunu belirterek, asıl hedefin sorun ortaya çıkmadan önce müdahale etmek olduğunu söyledi.
İncelemenin hükümetin çocuk yoksulluğunu azaltma, okul devamsızlığını düşürme ve ekonomik büyümeyi destekleme hedefleriyle uyumlu olduğu değerlendiriliyor.
Eğitim uzmanları ise önerilerin hayata geçirilmesi halinde İngiltere'de uzun yıllardır ilk kez eğitim sistemi ile istihdam politikalarının bu kadar erken yaşta birbirine bağlanacağını ve bunun genç işsizliğiyle mücadelede yeni bir dönemin başlangıcı olabileceğini ifade ediyor.
