İngiltere’de Filistin yanlısı Palestine Action grubunun terör örgütü olarak yasaklanmasının ardından başlayan tartışmalar, hükümetin en üst düzey güvenlik yetkililerinden birinin ailesine uzandı.
Ulusal Güvenlik Danışmanı Jonathan Powell’ın eşi Sarah Helm, dünyaca ünlü İrlandalı yazar Sally Rooney’in kitaplarının İngiltere’deki dağıtımının durdurulmasına tepki göstererek Filistin Eylemi’ne desteğini dile getirdi.
Helm’in sosyal medya paylaşımı, yalnızca edebiyat dünyasında değil, İngiliz siyasetinde ve güvenlik kurumlarında da tartışma yarattı.
Reuters ve The Guardian'ın 16 Ekim tarihli haberlerine göre Metropolitan Polisi, Helm'in paylaşımının ceza soruşturması gerektirip gerektirmediğini değerlendirmeye aldı.
Sarah Helm: Tanrı Filistin'i destekleyen biz yazarlara yardım etsin
Tartışma, İngiliz televizyon yorumcusu Adam Boulton'ın Sally Rooney'in Filistin yanlısı tutumunu Yahudi karşıtı olarak nitelendirmesinin ardından başladı.
Eski gazeteci ve yazar Sarah Helm, X hesabından yaptığı paylaşımda Boulton'a tepki gösterdi.
Helm, paylaşımında şu ifadeleri kullandı:
“Tanrı, Filistin'i ve Palestine Action'ı destekleyen biz yazarlara yardım etsin. Görünüşe bakılırsa Adam, bütün kitaplarımızı göz açıp kapayıncaya kadar raflardan kaldırtırdı.”
Bu açıklama, İngiltere'de yasaklı bir örgüte kamuoyu önünde destek verilmesinin terörle mücadele mevzuatı kapsamında suç oluşturabilmesi nedeniyle tartışma yarattı.
Metropolitan Polisi Sarah Helm'in paylaşımını inceliyor
YENİ GELİŞME
Londra Metropolitan Polisi, Sarah Helm'in paylaşımından haberdar olduğunu ve konunun daha ileri bir polis soruşturması gerektirip gerektirmediğinin değerlendirildiğini açıkladı.
Ancak bu açıklama, Helm hakkında resmî bir ceza soruşturması açıldığı veya kendisine suçlama yöneltildiği anlamına gelmiyor.
İngiltere'de 2000 tarihli Terörizm Yasası kapsamında yasaklı bir örgüte belirli biçimlerde destek ifade etmek suç oluşturabiliyor. Bazı suçlar için öngörülen azami hapis cezası 14 yıla kadar çıkıyor.
Polisin değerlendirmesinde, paylaşımın içeriği ve ilgili yasal hükümlerin uygulanabilirliği belirleyici olacak.
Başbakanlık: Hükümeti temsil etmiyor
Sarah Helm'in açıklamasının ardından İngiltere Başbakanlığı da tartışmaya müdahil oldu.
Downing Street sözcüsü, Helm'in görüşlerinin kişisel olduğunu vurgulayarak kendisinin hükümette herhangi bir görev üstlenmediğini belirtti.
Başbakanlık açıklamasında, söz konusu görüşlerin hükümeti hiçbir sıfatla temsil etmeyen bir kişiye ait olduğu ifade edildi.
Bu açıklama, Ulusal Güvenlik Danışmanı Jonathan Powell'ın eşinin görüşleriyle hükümetin resmî tutumu arasında ayrım yapılması amacıyla geldi.
Powell'ın görevinden ayrıldığına veya hakkında resmî bir güvenlik soruşturması başlatıldığına ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.
Yahudi karşıtlığıyla mücadele kuruluşundan Powell'a çağrı
İngiltere'de faaliyet gösteren Campaign Against Antisemitism (CAA), Helm'in açıklamasına sert tepki gösterdi.
Kuruluş, polisin paylaşımı soruşturmasını isterken Jonathan Powell'ın da eşinin sözlerinden kamuoyu önünde uzak durması gerektiğini savundu.
CAA, eşlerin birbirinden bağımsız siyasi görüşlere sahip olabileceğini kabul etmekle birlikte, ulusal güvenlik alanında kritik bir görev üstlenen Powell'ın konumunun ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürdü.
Buna karşılık Palestine Action yasağına karşı çıkan Defend Our Juries adlı kampanya grubu, Helm'e destek verdi.
Grup, yasak kararının ifade özgürlüğünü kısıtladığını savunarak hükümetin aynı görüşleri dile getiren kişilere farklı muamele yapmaması gerektiğini belirtti.
Sally Rooney'in kitaplarına ne oldu?
Tartışmanın merkezindeki Sally Rooney, Normal People (Normal İnsanlar), Conversations with Friends (Arkadaşlarla Sohbetler) ve Intermezzo romanlarıyla uluslararası üne kavuştu.
Rooney, Ağustos 2025'te Palestine Action'a desteğini sürdüreceğini, kitaplarından ve televizyon uyarlamalarından elde ettiği gelirleri de bu amaçla kullanmayı planladığını açıklamıştı.
Ancak İngiltere'de örgütün yasaklanmasının ardından telif ödemelerinin hukuki sonuçları gündeme geldi.
Yazarın İngiltere ve İrlanda'daki yayıncısı Faber, 14 Ekim 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, mevcut mevzuat nedeniyle Rooney'e İngiltere'deki satışlardan elde edilen gelirlerin aktarılamadığını duyurdu.
Yayınevi, Rooney ile karşılıklı anlaşarak İngiltere'ye yeni kitap tedarikini bütün formatlarda durdurma kararı aldı.
Önemli ayrıntı: Rooney'in kitapları devlet tarafından doğrudan yasaklanmış değil. Faber'in RTÉ'ye yaptığı açıklamaya göre kitapçıların ellerindeki mevcut nüshalar raflardan zorunlu olarak kaldırılmayacak ve satılabilecek. Yayıncının durdurduğu işlem, İngiltere pazarına yeni kitap tedariki.
Faber, Rooney'in eserlerini diğer ülkelerde yayımlamaya ve satmaya devam edecek.
419 yazar Sally Rooney'e destek verdi
Rooney'e yönelik dayanışma yalnızca Sarah Helm ile sınırlı kalmadı.
İngiltere'de aralarında romancıların, şairlerin, editörlerin ve çizerlerin bulunduğu 419 edebiyatçı, ortak bir açık mektupla İrlandalı yazara destek verdi.
İmzacılar arasında Ali Smith, Kamila Shamsie, Robert Macfarlane, Jeanette Winterson, Alice Oseman ve Nikesh Shukla gibi tanınmış isimler de bulunuyor.
Mektupta, hükümetin uygulamalarının yazarların eserlerinin satışını engelleyen sonuçlar doğurmasının ifade özgürlüğü açısından tehlikeli bir örnek oluşturduğu savunuldu.
Yazarlar, siyasi görüşleri nedeniyle bir edebiyatçının eserlerinin piyasadan çekilmek zorunda kalmasının gelecekte daha geniş kısıtlamalara zemin hazırlayabileceği uyarısında bulundu.
3 bin 700'den fazla kişi gözaltına alındı
Palestine Action, İsrail bağlantılı savunma sanayisi şirketlerine yönelik doğrudan eylemleriyle tanınıyor.
Örgüt, Haziran 2025'te RAF Brize Norton askerî üssünde gerçekleştirilen eylemin ardından İngiltere hükümeti tarafından terörle mücadele mevzuatı kapsamında yasaklandı.
5 Temmuz 2025'te yürürlüğe giren yasak, örgüte üyeliği ve belirli destek faaliyetlerini suç kapsamına aldı.
The Guardian'ın aktardığı verilere göre, yasaktan bu yana 3 bin 700'den fazla kişi gözaltına alındı ve 2 bin 250'den fazla kişi hakkında suçlama yöneltildi.
Gözaltıların önemli bölümü, gösteriler sırasında Palestine Action'a destek içeren pankartlar taşıyan kişilerle ilgiliydi.
Uluslararası Af Örgütü ve bazı sivil özgürlük kuruluşları, terörle mücadele yasalarının barışçıl protestolar üzerinde caydırıcı etki yarattığını savunuyor.
Hükümet ise yasağı ulusal güvenlik ve örgütün gerçekleştirdiği eylemlerle gerekçelendiriyor.
Kritik dava 4-5 Kasım'da Yüksek Mahkeme'de
Palestine Action'ın yasaklanmasına ilişkin hukuki mücadele henüz sonuçlanmadı.
Şubat 2026'da High Court, örgütün yasaklanmasının hukuka aykırı ve orantısız olduğu yönünde karar verdi. Ancak Haziran ayında Court of Appeal bu kararı bozarak yasağı hukuka uygun buldu.
Davaya ilişkin temyiz başvurusunun 4-5 Kasım 2026 tarihlerinde İngiltere Yüksek Mahkemesi (Supreme Court) tarafından ele alınması bekleniyor.
Bu süreç, Sally Rooney'in kitaplarının yeniden İngiltere pazarına sunulması ve Palestine Action'a destek açıklamalarının hukuki sonuçları açısından da önem taşıyor. Bununla birlikte, mahkemenin vereceği kararın yayıncılık üzerindeki etkisi kararın kapsamına bağlı olacak.
Sarah Helm kimdir?
Sarah Helm, İngiliz gazetecilik ve edebiyat dünyasında tanınan bir isim.
The Sunday Times gazetesinde çalıştıktan sonra The Independent'ın diplomasi editörlüğünü yapan Helm, uzun yıllar Orta Doğu'daki gelişmeleri takip etti.
İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi toplama kamplarında tutulan kadınların hikâyelerini anlattığı If This Is a Woman ve İngiliz istihbarat görevlisi Vera Atkins'i konu alan A Life in Secrets kitaplarının yazarı.
Helm ayrıca Irak Savaşı'nı konu alan Loyalty adlı tiyatro oyununu kaleme aldı. Eser, eşi Jonathan Powell'ın eski Başbakan Tony Blair'in özel kalem müdürü olarak görev yaptığı dönemdeki deneyimlerinden esinleniyor.
2007 yılında Jonathan Powell ile evlenen Helm'in hâlen Gazze üzerine yeni bir kitap hazırladığı belirtiliyor.
Powell ise Kuzey İrlanda barış sürecindeki rolü ve İngiliz dış politikasındaki uzun kariyeriyle tanınıyor.
Tartışmanın merkezinde ifade özgürlüğü var
Sarah Helm'in açıklamalarıyla yeni bir boyut kazanan Sally Rooney tartışması, İngiltere'de iki temel yaklaşımı karşı karşıya getiriyor.
Hükümet ve yasağı savunan çevreler, terör örgütü olarak tanımlanan gruplara desteğin ulusal güvenlik gerekçesiyle sınırlandırılabileceğini belirtiyor.
İfade özgürlüğü savunucuları ise siyasi protestoların terörle mücadele mevzuatı kapsamında değerlendirilmesinin demokratik haklar üzerinde ağır sonuçlar doğurabileceği görüşünde.
Tartışmanın bir başka boyutunu da yayıncılık sektörünün hukuki yükümlülükleri oluşturuyor. Rooney'in durumunda, kitapların içeriği değil, yazara ödenecek telif gelirlerinin kullanımına ilişkin yasal riskler satışların durdurulmasına yol açtı.
Gözler şimdi hem Metropolitan Polisi'nin Sarah Helm'in paylaşımı hakkındaki değerlendirmesinde hem de 4-5 Kasım'da görülecek Palestine Action davasında.
Bu iki gelişme, İngiltere'de yasaklı örgütlere destek açıklamalarının sınırları ve ifade özgürlüğü tartışmalarının seyri bakımından belirleyici olabilir.
