Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da davet edildiği, Avrupa ülkeleri arasında stratejik yakınlık, iş birliği, diyalog ve koordinasyon amacıyla oluşturulan Avrupa Siyasi Topluluğu (AST) toplantısında Türkiye'yi Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz temsil ediyor.
Cevdet Yılmaz'ın Ermenistan seyahati, 2008'deki "futbol diplomasisi" döneminde Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün ziyaretinden bu yana Erivan'a yapılan en üst düzey ziyaret.
"Geleceği İnşa Etmek: Avrupa'da Birlik ve İstikrar" temasıyla düzenlenen toplantı 4 Mayıs'ta Ermenistan'ın başkenti Erivan'da başladı.
Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan başkanlık ediyor.
Türkiye, AST'nin 6 Ekim 2022'de Çekya'nın başkenti Prag'da yapılan ilk toplantısına katıldı.
Erdoğan, 7 Kasım 2024'te Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de ve 16 Mayıs 2025'te Arnavutluk'un başkenti Tiran'da yapılan toplantılarda da yer aldı.
Fakat 2023'te İspanya ve Moldova'da, 2024'te İngiltere'de ve 2025'te Danimarka düzenlenen toplantılara davetli olmasına rağmen katılmadı.
AST kuralları gereği toplantıya sadece devlet ve hükümet başkanları katılabiliyor.
Bakanlar düzeyinde ya da daha düşük seviyede temsil kabul edilmiyor.
Toplantı, Türkiye ile Ermenistan arasında ilişkilerin normalleştirilmesine ilişkin adımların atıldığı bir döneme denk gelmesiyle dikkat çekiyor.
İki ülke arasında tam bir normalleşmeyi destekleyen AB, "Ermenistan-Türkiye normalleşme sürecindeki bu istikrarlı ivmenin, bölgede yerleşmekte olan daha geniş kapsamlı olumlu dinamikleri yansıttığı" görüşünde.
AB'ye göre bu dinamikler, kalıcı barış ve istikrar için hayati önem taşıyor.
Neler konuşuldu?
Cevdet Yılmaz sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store, Romanya Başbakanı Nicuşor Dan, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve AGİT Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu'yla görüştüğünü belirtti.
Yılmaz, Paşinyan ile iki ülke arasında normalleşmenin yanı sıra "ulaştırma, gümrük, enerji ve dijital altyapı ve bağlantısallığı güçlendirecek adımları" görüştüklerini söyledi.
Yılmaz "Normalleşme sürecinde atılan karşılıklı yapıcı adımların somut ilerlemeler üretmesinden de ayrıca memnuniyet duyuyoruz" dedi ve ekledi:
"Bugün mutabakat zaptı ile imza altına aldığımız Ani Köprüsü'nün ortak restorasyonu gibi sembolik ve somut iş birliği alanlarının da kalıcı barış ve güven ortamına katkı sunacağına inanıyoruz."
Yılmaz Norveç ve Romanya'yla da ikili ilişkiler, karşılıklı işbirliğinin artırılması ve bölgesel konuları görüştüklerini belirtti.
Ermenistan merkezli Armen Press ajansına göre, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan açılış konuşmasında, Erivan'daki zirvenin uluslararası barış ve istikrar açısından tarihi bir nitelik kazanabileceğini söyledi.
İngiltere'de ise başbakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, İngiltere ile Ermenistan arasında yeni bir stratejik ortaklık anlaşması imzalanmasına karar verildiği yer aldı.
Zirvedeki konuşmacılardan İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, ABD İtalya'dan asker çekmeye karar verirse bu kararı desteklemeyeceğini söyledi.
Trump geçen hafta, ABD'nin İran'a saldırılarına istediği desteği vermeyen İtalya ve İspanya'dan asker çekebileceğini açıklamıştı.
Reuters haber ajansına göre, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Avrupa Birliği ile İHA üretimi anlaşmasına yönelik çalışmaları ilerletme konusunda mutabakata vardıklarını söyledi.
Von der Leyen ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından X üzerinden bir açıklama yaparak bu gelişmeyi doğruladı.
Kimler katılıyor?
AST toplantısı için 48 ülkenin devlet ve hükümet başkanlarına davetiye gönderildi.
AB üyesi 27 ülkenin tamamının katılmasının beklendiği toplantıda Ermenistan ev sahibi sıfatıyla yer alıyor.
Türkiye'nin yanı sıra Arnavutluk, Andorra, Azerbaycan, Bosna-Hersek, Gürcistan, İngiltere, İsviçre, İzlanda, Karadağ, Kosova, Kuzey Makedonya, Liechtenstein, Moldova, Monaco, Norveç, San Marino, Sırbistan ve Ukrayna da toplantıda temsil ediliyor.
Uçağı 3 Mayıs'ta Ankara'ya acil iniş yapan İspanya Başbakanı Pedro Sanchez de zirveye bu aksaklığın ardından katılıyor.
Bu seferki toplantının en dikkat çeken özelliği ise ilk kez Avrupa kıtasında yer almayan bir ülkenin liderinin de davet edilmesi.
Son dönemde ABD'yle ilişkiler ve uluslararası düzene ilişkin çıkışlarıyla dikkat çeken Kanada Başbakanı Mark Carney katılımcılar arasında yer alıyor.
Costa, Carney'nin davet edildiğini duyuran sosyal medya mesajında, "Avrupa ve Kanada, sadece benzer görüşlere sahip ortaklardan ibaret değildir; birlikte barışı, ortak refahı ve çok taraflılığı savunmak için küresel bir ittifak kuruyoruz" ifadelerini kullandı.
Rusya ve Belarus ise mevcut konjonktür gereği dışlanmış durumda.
AST neden oluşturuldu?
AST, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un inisiyatifiyle 2022'de oluşturuldu.
Aslında temeli 1989'da dönemin Fransa Cumhurbaşkanı François Mitterand'ın "konfederal Avrupa" önerisine dayanıyor.
AST, AB'nin genişleme hevesinin en düşük, üye olmaya hevesli ülke sayısının ise yüksek seviyede olduğu bir dönemde devreye sokuldu.
Genişleme sürecinde olan ülkelerin üyeliği beklerken AB'den uzaklaşmalarını önlemek bu platformun oluşturulmasının ardında yatan öncelikli nedenler arasındaydı.
AST, AB üyeliğinden bağımsız olarak düşünülen bir proje.
AB hedefini, değerlerini ve ilkelerini paylaşan demokratik ülkelerle tüm tarafların çıkarına olan alanlarda daha derin işbirliği, diyalog ve koordinasyonu amaçlıyor.
Siyaset, güvenlik, göç, enerji, ulaştırma, yatırım, kişilerin serbest dolaşımı gibi konular AST'de ele alınan başlıklar arasında yer alıyor.
AST, geniş bir coğrafyada liderlerin çeşitli konularda görüş alışverişinde bulunmalarına olanak sağlayan, zincirleme temas imkanı veren gayriresmi nitelikli bir platform olmasıyla öne çıkıyor.
AB liderlerinin sık ve düzenli olarak birbirlerini görmelerine rağmen diğer ülkelerin liderleri için böyle bir durumun söz konusu olmaması AST'ye "stratejik bir buluşma" boyutu da katıyor.
Katılımcıların çok fazla olması ve bazı ülkeler arasında ciddi sorunlar bulunması AST'nin kurumsal çerçevesinin esnek olmasını zorunlu kılıyor.
AST'nin benzer nitelikli örgüt ve platformlarla örtüşmemesi için özel çaba harcanıyor.
Strasbourg merkezli Avrupa Konseyi (AK) ve Viyana merkezli Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), Avrupa ülkelerini aynı çatıda toplayan bir yapıya sahip.
AST'nin bu örgütlerin etkili olmadığı alanlarda etkin olmasına çalışılıyor.
AB, toplantının kendi patronajı altında düzenlendiği imajı yaratmamak ve her katılımcının eşit olduğunu hissettirmek için başından bu yana yoğun çaba harcadı.
AST toplantıları yılda iki kez yapılıyor.
Rotasyon sistemiyle düzenlenen toplantı için bir kez AB ülkesi, bir kez da AB üyesi olmayan bir ülke seçiliyor.
AST'nin Erivan'dan sonraki toplantısı Kasım 2026'da İrlanda'da yapılacak.
(BBC)
