Avrupa Birliği'nden 31 Ocak 2020'de resmen ayrılan İngiltere, 11 aylık geçiş sürecinin ardından 1 Ocak 2021 itibarıyla birlikle yeni bir ortaklık modeline geçti. Brexit sonrasında Londra'nın küresel ticaret ağını yeniden şekillendirme çabaları kapsamında Türkiye, İngiltere'nin ilişkilerini en hızlı geliştirdiği ülkelerden biri olarak öne çıktı.
Türkiye'nin Avrupa Birliği üyelik sürecinin fiilen durduğu, müzakerelerde yeni fasılların açılmadığı bir dönemde Ankara ile Londra arasında siyasi ve ekonomik ilişkilerde kayda değer bir yakınlaşma yaşandı. Uzmanlar, Brexit'in iki ülkeye daha esnek ve doğrudan iş birliği imkanları sunduğunu değerlendiriyor.
Ticaret Hacminde Rekor Büyüme
Brexit sonrasında ilişkilerin en güçlü ayağını ekonomi oluşturdu. Türkiye ile İngiltere arasında Aralık 2020'de imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması (STA), iki ülke arasındaki ticari akışın kesintisiz sürmesini sağladı.
Son yıllarda karşılıklı ticaret hacmi düzenli şekilde artarken, İngiltere Türkiye'nin en büyük ihracat pazarlarından biri konumunu korudu. Otomotiv, beyaz eşya, tekstil, makine, kimya ve elektronik sektörleri ticaretin lokomotif alanları olarak öne çıktı.
Ekonomi çevreleri, mevcut anlaşmanın büyük ölçüde sanayi ürünlerini kapsadığına dikkat çekerek, güncelleme sürecinin özellikle hizmetler sektörü, dijital ticaret, yatırımlar ve tarım alanlarında yeni fırsatlar yaratacağını belirtiyor.
STA'nın Yenilenmesinde Kritik Aşama
Ankara ve Londra, mevcut Serbest Ticaret Anlaşması'nın kapsamını genişletmek amacıyla uzun süredir müzakereler yürütüyor. Yeni anlaşmanın hizmet ticareti, e-ticaret, finansal hizmetler ve kamu alımlarını da içermesi hedefleniyor.
İngiltere'nin özellikle finans, sigortacılık ve dijital ekonomi alanlarındaki güçlü yapısı ile Türkiye'nin üretim ve lojistik kapasitesinin birleşmesinin iki ülkeye önemli avantajlar sağlayacağı ifade ediliyor.
Ticaret uzmanlarına göre güncellenmiş bir STA'nın yürürlüğe girmesi halinde karşılıklı ticaret hacminin önümüzdeki yıllarda mevcut seviyelerin çok üzerine çıkması bekleniyor.
Savunma Sanayisinde Stratejik Ortaklık Derinleşiyor
Brexit sonrasında Türkiye–İngiltere ilişkilerinin dikkat çeken başlıklarından biri de savunma sanayi oldu.
İki NATO müttefiki ülke arasında son yıllarda savunma teknolojileri, havacılık ve ortak üretim alanlarında önemli projeler gündeme geldi. Türkiye'nin milli muharip uçak programı olan KAAN projesinde İngiliz şirketlerinin teknik destek ve mühendislik katkıları dikkat çekti.
Savunma alanındaki iş birlikleri sadece teknoloji transferiyle sınırlı kalmazken, ortak eğitim programları, askeri diplomasi ve güvenlik konularında da temaslar yoğunlaştı. Uzmanlar, Avrupa güvenlik mimarisinin yeniden şekillendiği bir dönemde Ankara ve Londra'nın savunma alanındaki iş birliğini daha da artırmasının beklendiğini vurguluyor.
İngiliz Yatırımcıların Türkiye İlgisi Sürüyor
İngiltere, Türkiye'deki en önemli yabancı yatırımcı ülkeler arasında yer almayı sürdürüyor. Finans, enerji, altyapı, perakende ve teknoloji sektörlerinde faaliyet gösteren İngiliz şirketleri Türkiye pazarındaki varlıklarını korurken, yeni yatırım fırsatlarını da değerlendiriyor.
Özellikle yeşil dönüşüm, yenilenebilir enerji, savunma teknolojileri ve dijital ekonomi alanlarının önümüzdeki dönemde yatırım iş birliklerinin merkezinde yer alması bekleniyor.
İngiliz yatırımcılar Türkiye'nin genç nüfusu, üretim kapasitesi ve Avrupa-Orta Doğu-Asya eksenindeki stratejik konumunu önemli avantajlar arasında gösteriyor.
Jeopolitik Dengeler Yakınlaşmayı Hızlandırdı
Rusya-Ukrayna savaşı, enerji güvenliği tartışmaları ve küresel tedarik zincirlerinde yaşanan kırılmalar da Türkiye ile İngiltere arasındaki iş birliğini güçlendiren unsurlar arasında yer aldı.
Her iki ülke de NATO çatısı altında güvenlik politikalarında yakın koordinasyon yürütürken, Karadeniz güvenliği, enerji arzı ve bölgesel istikrar konularında ortak çıkarlar öne çıkıyor.
Diplomatik kaynaklar, Brexit sonrasında İngiltere'nin Avrupa dışındaki stratejik ortaklıklarını çeşitlendirme politikasında Türkiye'nin özel bir konuma sahip olduğunu belirtirken, Ankara'nın da Batılı müttefiklerle ilişkilerini güçlendirme arayışında Londra'yı önemli bir ortak olarak gördüğünü ifade ediyor.
Yeni Dönemin Şifresi: Ekonomi ve Teknoloji
Uzmanlara göre Türkiye–İngiltere ilişkilerinin geleceğinde belirleyici olacak alanlar ticaret, savunma, teknoloji ve yatırımlar olacak. Güncellenmesi planlanan Serbest Ticaret Anlaşması'nın tamamlanması, savunma sanayisindeki ortak projelerin ilerlemesi ve karşılıklı yatırımların artması halinde iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin yeni bir seviyeye taşınması bekleniyor.
Brexit'in ardından Avrupa ile ilişkilerinde yeni bir sayfa açan İngiltere ile AB üyelik süreci fiilen durmuş olan Türkiye'nin son yıllarda geliştirdiği yakın iş birliği, önümüzdeki dönemde de iki ülke dış politikasının en önemli başlıklarından biri olmaya devam edecek gibi görünüyor.
