banner815

Mustafa Kemal Atatürk’ün izinde…

Geçtiğimiz günlerde eşimle Çek Cumhuriyeti’ni ya da resmi kısa adıyla Çekya’yı dolaştık… İlk durağımız Karlsbad veya yerel dilde Karlovy Vary oldu… İki yüz yıldır bilinen ünlü kaplıcalar kenti… Mustafa Kemal Atatürk de sol böbreğindeki rahatsızlıktan dolayı 1918 Temmuz ayında buraya gelip bir ay tedavi görmüş… İzini sürdük…

Bohemya bölgesindeki kentin nüfusu elli bin civarında… Goethe, Mozart, Beethoven, Wagner, Bach, Marx, Sigmund Freud, Tolstoy gibi pek çok ünlü de tedavi için gelmiş buraya… Bir masal diyarı gibi… Savaşlarda hiç hasar görmemiş… Tertemiz havasıyla, yeşilin değişik tonlarına sahip, sincapların, geyiklerin dolaştığı ormanlar arasında bir cennet gibi. Ortasından geçen ırmağın iki yakası boyunca eşsiz güzelliğine sahip harika bir şehir… Sanki ışınlanıp Ortaçağ’da gibisiniz… Sessiz, sakin, huzur dolu ufak bir kent… Sokakta sigara içmek yasak desem… Demek ki böyle yerler var diye şaşırıyor insan…

Irmağın her iki tarafında ağaçlı bulvarlarda oteller, restoranlar, Bohemya kristalleri satan dükkanlar ile dünyanın en ünlü giyim kuşam, takı mağazaları sıralanmış… Belirli aralıklarda da şifalı sular akan çeşmeler var. Herkesin elinde seramikten yapılmış iki yüz mililitrelik ibrik şeklinde porselen bardaklar var… Bardağı bir şifalı sudan doldurup ister yalnız ister eşiniz, arkadaşınız, grup halinde sohbet ederek bir dahaki çeşmeye kadar bardağın ucundaki uzantıdan yudum yudum içerek ağır ağır yürüyorsun… Bir kerede dikip içmek yok, ishal yapıyormuş… 30’dan 65’e kadar değişik sıcaklıklardaki şifalı sular sindirim sistemini rahatlatıyor…

Sorup soruşturduk, biz de öyle yaptık… Sular demir tadında tuzlu… Kolay içilmiyor, alışmak lazım… Atatürk de hatıralarında şöyle yazıyor… ‘4 Temmuz 1918 Perşembe : Program mucibince sabah saat 7'de Marksbrun önünde kadehimi içiyorum, yudum yudum hem içiyor ve hem de Mühlbrun'a doğru yürüyorum.’ (Not: isimler şifalı su kaynakları). Şirin kentte gece de pek sakin… Öyle gündüz şifa bulurum, gece de vur patlasın çal oynasın yok…

Mustafa Kemal Atatürk, şimdi beş yıldızlı otel olan Carlsbad Plaza Oteli’nde kalmış… Otelin ön cephesinde iki ayrı taş levhanın birinde Kemal Atatürk, diğerinde ise Sigmund Freud’un ismi yazıyor. Gururlandık… Lüks otelin kapısındaki görevliye levhayı sordum. Hemen ‘Türkiye’nin kurucusu Atatürk burada kalmış’ dedi… Atatürk burada 2 ile 28 Temmuz 1918 arasında bir aya yakın kalmış. Otel yönetiminin izniyle içeri girip biraz dolaştık. Tuhaf bir duygu… Atatürk de yüz yıl önce gelmiş… Salona inen haşmetli merdivenlerden inip çıkmış… Masalarda oturmuş… Karlsbader Badeblatt ve Karlsbader Tagblatt gazeteleri Atatürk’ün kente gelişini haber yapmış…

Atatürk, Karlsbad’da geçirdiği günleri el yazısıyla Osmanlıca ve Fransızca yazmış… Atatürk’ün ‘Karlsbad Hatıraları’ nı yazdığı defterleri Prof. Dr. Afet İnan 1930’da Çankaya’da Cumhurbaşkanlığı Konutu’nun kütüphanesinde bulur ve Atatürk’e gösterir. Atatürk duygulanır. Ancak gelecekte yayımlanmak üzere, hatıralar üstünde düzeltmeler yaparak, saklaması için geri verir. ‘Karlsbad Hatıraları’ altı defterden oluşan 156 sayfadır. Altıncı defter sadece bir sayfa… Viyana’da yazmış. Diğer defterler ise günü gününe tutulmuş notlar, hatta saatleri de kaydetmiş. İnternette veya kitapçılarda bulup okumanızı mutlaka tavsiye ederim. Kitap sadece bir kaplıca günlüğü değil… Satırlarda veya aralarında Osmanlı devleti, gelecekteki Cumhuriyet üzerine düşünceleri var…

Kaplıcalar kentinden ‘Altın Şehir’ olarak nitelenen Prag’a hareket edip orada da Franz Kafka, Dvorak, Nazım Hikmet, Vaclav Havel’in izini sürdük. Çekya’da Osmanlı mirası yok gibi ama Prag’da altı yüz yıllık astronomik saatteki veya 14. Yüzyıl’da yapılan Karls Köprüsü’ndeki Osmanlı/Yeniçeri figürlerinin hikayesini dinledik Çek tarihçiden… Bir başka yazıya … 

YORUM EKLE
banner647

banner521

banner559

banner814

banner646