İzlanda, ABD Başkanı Donald Trump’ın ülkeyi ABD sınırlarına katılmış gibi gösteren bir haritayı sosyal medya hesabından paylaşmasının ardından Washington’a resmî protestoda bulundu.
Trump’ın 7 Eylül’de Truth Social hesabından herhangi bir açıklama eklemeden yayımladığı haritada ABD’nin yanı sıra Kanada, Grönland, İzlanda, Meksika, Orta Amerika ve Karayipler Amerikan bayrağının renkleriyle kaplandı. Bütün bölge “Amerika Birleşik Devletleri” olarak adlandırıldı.
İzlanda Dışişleri Bakanı Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, göreve yalnızca geçen ay başlayan ABD’nin Reykjavik Büyükelçisi Billy Long’u bakanlığa çağırdı.
Dışişleri Bakanlığı görüşmeyle ilgili açıklamasında, “Paylaşımın tamamen uygunsuz olduğu yönündeki tutumumuz açık biçimde iletilmiştir” ifadesini kullandı. ABD Dışişleri Bakanlığı ile Washington’ın Reykjavik ve Kopenhag büyükelçilikleri ise ilk aşamada olayla ilgili açıklama yapmadı.
Başbakan Frostadóttir: Komik değil, egemenliğimizle alay ediliyor
İzlanda Başbakanı Kristrún Frostadóttir de haritaya sert tepki göstererek paylaşımı “saçma” ve ülkesinin egemenliğine karşı saldırgan bir davranış olarak nitelendirdi.
İzlanda yönetimi, paylaşımın şaka veya sosyal medya provokasyonu olarak geçiştirilemeyeceğini vurguluyor. Haritada yalnızca İzlanda’nın değil, ABD’nin NATO ortakları Kanada ve Danimarka’ya bağlı özerk Grönland’ın da Amerikan toprağı gibi gösterilmesi, Kuzey Atlantik’teki müttefikler arasında daha geniş bir güven sorunu doğurdu.
Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen de haritayı “rahatsız edici ve tamamen uygunsuz” olarak değerlendirdi. Rasmussen, paylaşımın Trump’ın zihninde ABD’nin bölgesel sınırlarını genişletmeye yönelik “maksimalist bir tasavvurun” hâlâ bulunduğuna işaret ettiğini söyledi.
Büyükelçinin “52’nci eyalet” şakası daha önce kriz çıkarmıştı
Son harita, İzlanda’da ABD’ye yönelik rahatsızlığı artıran ilk olay değil.
ABD Büyükelçisi Billy Long’un göreve başlamasından önce İzlanda’nın ABD’nin “52’nci eyaleti” olabileceği ve kendisinin de ülkenin valiliğini yapabileceği yönünde şaka yaptığı bildirilmişti. Açıklamalar üzerine binlerce İzlandalı, Long’un büyükelçi olarak kabul edilmemesi için dilekçe imzalamıştı.
Long daha sonra sözleri nedeniyle özür dilemiş ve Ağustos 2026’da Reykjavik’te resmen göreve başlamıştı. Ancak Trump’ın haritasının hemen ardından bakanlığa çağrılması, büyükelçinin görev döneminin daha ilk haftalarında ciddi bir diplomatik gerilimle karşı karşıya kalmasına yol açtı.
Trump’ın yıl içerisinde Grönland hakkındaki konuşmalarında birkaç kez yanlışlıkla “İzlanda” demesi de Reykjavik’te kaygıyla karşılanmıştı.
Grönland baskısı Kuzey Atlantik’e yayıldı
Harita krizi, Trump’ın Grönland’ın ABD kontrolüne geçmesi gerektiğini savunan açıklamalarından bağımsız görülmüyor.
Trump, dünyanın en büyük adası olan ve Danimarka Krallığı bünyesinde geniş özerkliğe sahip bulunan Grönland’ın Amerikan ulusal güvenliği açısından gerekli olduğunu ileri sürmüştü. Washington’ın baskısı, Grönland ve Danimarka tarafından egemenlik ve kendi kaderini tayin hakkına yönelik tehdit olarak değerlendirilmişti.
Trump yönetiminin askerî güç seçeneğini dışlamayan açıklamaları yılın başında Danimarka ve Grönland’da geniş çaplı protestolara yol açmış; “Grönland satılık değildir” sloganıyla gösteriler düzenlenmişti.
Trump’ın tartışmalı haritayı paylaşması, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Grönland’ın başkenti Nuuk’u ziyaret ettiği günlere denk geldi. Avrupa Birliği, adaya önümüzdeki iki yılda iklim, internet altyapısı, hidroelektrik, balıkçılık ve eğitim projeleri için 200 milyon avro destek sağlanacağını açıkladı. AB desteğinin 2028’e kadar 500 milyon avroya çıkarılması da gündemde.
İzlanda’nın güvenliği ABD ile yapılan anlaşmaya dayanıyor
Yaşanan kriz, İzlanda açısından yalnızca sembolik bir egemenlik tartışması değil. Düzenli ordusu bulunmayan İzlanda’nın güvenlik politikasının iki temel dayanağını NATO üyeliği ve ABD ile 1951’de imzalanan ikili savunma anlaşması oluşturuyor.
ABD’nin Keflavík’teki sürekli askerî varlığı 2006’da sona ermiş olsa da tesisler NATO faaliyetlerinde kullanılmaya devam ediyor. İzlanda’nın Kuzey Amerika ile Avrupa arasındaki stratejik konumu, ülkeyi Kuzey Atlantik ve Arktik güvenliği bakımından kritik hale getiriyor.
Bu nedenle Reykjavik’in güvenliğinde önemli rol oynayan Washington’ın İzlanda’yı kendi toprakları içinde gösteren bir paylaşım yapması, hükümet açısından daha hassas ve çelişkili bir durum yaratıyor.
İzlandalılar AB müzakerelerine dönüşü reddetti
ABD’ye duyulan güven konusundaki tartışmalar, İzlanda’nın Avrupa ile ilişkilerine de yansıdı. Hükümet, artan jeopolitik belirsizlik ortamında Avrupa Birliği üyelik müzakerelerine yeniden başlanıp başlanmamasına ilişkin referandumu öne çekmişti.
Ancak İzlandalı seçmenler, 30 Ağustos’ta yapılan referandumda AB ile askıya alınan üyelik görüşmelerinin yeniden başlatılmasını reddetti. Sonuç, ülkenin Avrupa Birliği’ne mesafeli tutumunu koruduğunu gösterirken, Trump yönetiminin politikaları nedeniyle ortaya çıkan güvenlik kaygılarını ortadan kaldırmadı.
Kanada ile ticaret savaşı daha da sertleşti
Haritada ABD toprağı gibi gösterilen Kanada da uzun süredir Trump’ın hedefinde bulunuyor. Trump daha önce Kanada’nın ABD’nin “51’inci eyaleti” olması gerektiğini defalarca dile getirmiş ve Ottawa üzerindeki ekonomik baskıyı artırmıştı.
Kanada’nın yaklaşık 20 milyar dolar değerindeki Amerikan ürününe yüzde 15 ile yüzde 50 arasında değişen misilleme vergilerini 8 Eylül’de yürürlüğe koymasının ardından Washington yeni bir karşılık verdi.
Trump yönetimi, Kanada’dan ithal edilen bazı süt ürünleri, alkollü içecekler ve motosikletlerin 29 Eylül’den itibaren ABD’ye girişini yasaklama kararı aldı. Böylece iki ülke arasındaki anlaşmazlık, karşılıklı gümrük vergilerinden doğrudan ithalat yasaklarına kadar genişledi.
Sosyal medya paylaşımından daha büyük bir kriz
Trump’ın haritasının doğrudan bir politika belgesi olmadığı ve paylaşımda herhangi bir açıklama bulunmadığı belirtiliyor. Buna karşın haritanın Kanada’yı eyalet yapma söylemleri, Grönland üzerindeki açık egemenlik iddiaları ve İzlanda’ya ilişkin önceki açıklamalarla birlikte yayımlanması, müttefik ülkelerin bunu sıradan bir internet paylaşımı olarak görmesini zorlaştırıyor.
Son gelişmeler, Washington’ın Kuzey Atlantik ve Arktik bölgesindeki geleneksel ortaklarıyla ilişkilerinin aynı anda birkaç cephede gerildiğini ortaya koyuyor. İzlanda’nın resmî protestosu ise küçük bir NATO ülkesinin, güvenliği büyük ölçüde ABD ile iş birliğine dayanmasına rağmen egemenlik konusunda Washington’a açıkça karşı çıkması bakımından dikkat çekiyor.
