Hava sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte parklar, ormanlık alanlar ve kırsal bölgelerde kene vakalarında artış yaşanıyor. Uzmanlar, kene ısırıklarının yalnızca enfeksiyon riski taşımadığını, aynı zamanda yıllarca sürebilen ciddi alerjik hastalıkları da tetikleyebileceğini belirtiyor.
Son yıllarda dünya genelinde daha sık teşhis edilen alfa-gal sendromu, kene ısırıklarıyla bağlantılı en dikkat çekici sağlık sorunlarından biri olarak öne çıkıyor. İlk kez yaklaşık 15 yıl önce belirli bir kene türüyle ilişkilendirilen hastalık, kişinin kırmızı ete karşı alerji geliştirmesine neden oluyor.
Et Yedikten Saatler Sonra Ortaya Çıkabiliyor
Alfa-gal sendromu, diğer birçok gıda alerjisinden farklı olarak belirtilerini hemen göstermiyor. Hastalar genellikle kırmızı et tükettikten üç ila altı saat sonra şikayet yaşamaya başlıyor.
Belirtiler arasında;
- Kurdeşen ve kaşıntı,
- Deride kızarıklık,
- Mide bulantısı ve kusma,
- Karın ağrısı,
- İshal,
- Nefes darlığı,
- Baş dönmesi,
- Tansiyon düşüklüğü,
- Anafilaksi adı verilen yaşamı tehdit eden alerjik şok
yer alıyor.
Uzmanlar, özellikle gece saatlerinde ortaya çıkan açıklanamayan alerjik reaksiyonların göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Suçlu Bir Virüs ya da Bakteri Değil
Diğer kene kaynaklı hastalıkların aksine alfa-gal sendromuna bir virüs veya bakteri neden olmuyor. Hastalık, bağışıklık sisteminin "alfa-gal" adı verilen bir şeker molekülüne karşı aşırı tepki geliştirmesi sonucu ortaya çıkıyor.
Bu şeker; inek, koyun, keçi ve domuz gibi memelilerin etinde bulunuyor. İnsanlarda ve diğer primatlarda ise yer almıyor.
Kene, beslenirken tükürüğü aracılığıyla alfa-gal molekülünü insan vücuduna aktarabiliyor. Bağışıklık sistemi bunu yabancı bir madde olarak algılıyor ve antikor üretmeye başlıyor. Daha sonra kişi kırmızı et tükettiğinde bu antikorlar devreye girerek alerjik reaksiyona neden oluyor.
Tavuk ve Balıkta Risk Yok
Uzmanlara göre alfa-gal sendromu olan kişiler için risk, memeli hayvanlardan elde edilen ürünlerle sınırlı.
Tavuk, hindi, ördek gibi kümes hayvanları ile balık ve deniz ürünleri genellikle güvenli kabul ediliyor. Ancak bazı hastalarda süt ve süt ürünleri de alerjik reaksiyonları tetikleyebiliyor.
Bu nedenle teşhis konulan kişilerin yalnızca et tüketiminde değil, kullandıkları ilaçlar, jelatin içeren gıdalar ve bazı tıbbi ürünler konusunda da dikkatli olmaları gerekiyor.
Ölümcül Sonuçlara Yol Açabiliyor
Uzmanların en büyük endişesi ise anafilaksi riski. Şiddetli alerjik reaksiyon sırasında kişinin hava yolları daralabiliyor, tansiyonu hızla düşebiliyor ve dakikalar içinde hayati tehlike ortaya çıkabiliyor.
Tedavi edilmediği durumlarda anafilaktik şok ölümle sonuçlanabiliyor.
Bu nedenle alfa-gal sendromu tanısı alan hastalara çoğu zaman acil durumlarda kullanılmak üzere adrenalin oto-enjektörü taşımaları öneriliyor.
"Cilt, Alerjiyi Tetiklemenin Çok Güçlü Bir Yolu"
Alfa-gal sendromu üzerine çalışan Kuzey Karolina Üniversitesi araştırmacılarından Dr. Scott Commins, hastalığın ortaya çıkış mekanizmasının oldukça ilginç olduğunu belirtiyor.
Commins, "Görünüşe göre cilt, alerjik yanıt oluşturmak için son derece etkili bir yol. Eğer alfa-gal yalnızca yiyeceklerle alınsaydı büyük olasılıkla bu alerji gelişmeyecekti. Ancak kene ısırığıyla doğrudan kana karışması bağışıklık sisteminin farklı tepki vermesine neden oluyor" ifadelerini kullanıyor.
Kenelerden Korunmak İçin Bunlara Dikkat
Uzmanlar, yaz aylarında doğada vakit geçirenlerin kene ısırıklarına karşı önlem almasının büyük önem taşıdığını söylüyor.
Korunmak için şu öneriler sıralanıyor:
- Uzun kollu ve açık renkli kıyafetler tercih edin.
- Pantolon paçalarını çorapların içine sokun.
- Kene kovucu spreyler kullanın.
- Piknik ve yürüyüş sonrası vücudunuzu dikkatlice kontrol edin.
- Çocukların saç dipleri, kulak arkaları ve koltuk altlarını inceleyin.
- Eve döndükten sonra kıyafetleri yüksek sıcaklıkta yıkayın.
- Deriye tutunan keneyi ezmeden ve sıkmadan uygun yöntemle çıkarın.
- Kene çıkarıldıktan sonra birkaç hafta boyunca ateş, döküntü veya alerjik belirtiler açısından kendinizi gözlemleyin.
Vaka Sayıları Artıyor
Uzmanlar, iklim değişikliği ve sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte kenelerin yaşam alanlarının genişlediğini belirtiyor. Bu durum, hem kene kaynaklı enfeksiyonların hem de alfa-gal sendromu vakalarının önümüzdeki yıllarda daha sık görülmesine neden olabilir.
Sağlık uzmanları, özellikle kene ısırığı sonrasında kırmızı et tüketiminin ardından ortaya çıkan olağandışı alerjik belirtilerin dikkate alınmasını ve vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmasını öneriyor.