İsveç'te hükümet tarafından görevlendirilen soruşturma komisyonu, sosyal medya kullanımına 15 yaş sınırı getirilmesini önerdi. Komisyonun ilk ara raporunda, düzenlemenin 1 Ocak 2028 tarihinde yürürlüğe girebileceği belirtilirken, sosyal medya platformlarının yaş doğrulama sorumluluğunu üstlenmesi gerektiği vurgulandı.
“Bir Nesli Sonsuz Kaydırmaya Kaybediyoruz”
İsveç Sosyal İşler Bakanı Jakob Forssmed, raporun teslim edilmesinin ardından yaptığı açıklamada çocukların dijital dünyanın olumsuz etkilerinden korunmasının öncelikli hedef olduğunu söyledi.
Forssmed, “Bir nesli sonsuz kaydırma uğruna kaybediyoruz. Çocuklara çocukluklarını geri vermek için yeni adımlar atmak zorundayız” ifadelerini kullandı.
Komisyon: Riskler Faydaların Önüne Geçti
Komisyonun başındaki araştırmacı Lisa Englund Krafft, sosyal medyanın çocuklar üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel çalışmaların giderek daha net sonuçlar ortaya koyduğunu belirtti.
Raporda, aşırı ekran kullanımı, siber zorbalık, yabancılarla riskli temaslar, suç örgütlerinin gençleri çevrimiçi ortamda hedef alması, şiddet ve pornografik içeriklere maruz kalma gibi risklerin ciddi boyutlara ulaştığı ifade edildi. Komisyon, bu nedenle yaş sınırı getirilmesinin serbest erişimin sağlayacağı faydalardan daha ağır bastığı görüşünü dile getirdi.
Yasak Her Kullanımı Kapsamayacak
Önerilen modelde yaş sınırı, yalnızca kullanıcıların hesap açarak giriş yaptığı sosyal medya hizmetlerini kapsayacak.
Buna göre çocuklar, hesap oluşturmadan video izleyebilecek veya açık içeriklere erişebilecek; ancak paylaşım yapma, yorum yazma ve diğer kullanıcılarla etkileşim kurma gibi faaliyetler için yaş şartı aranacak. Ayrıca çevrim içi oyunlar, sosyal özellikler barındırsa da mevcut öneride düzenleme kapsamı dışında tutuldu.
Yaş Doğrulama İçin AB Teknolojisi Bekleniyor
Düzenlemenin önündeki en önemli başlıklardan biri yaş doğrulama sistemi olarak görülüyor.
İsveçli yetkililer, Avrupa Birliği'nin üzerinde çalıştığı yeni dijital yaş doğrulama uygulamasının yürürlüğe girmesini bekliyor. Avrupa Komisyonu'nun geliştirdiği sistemin, kullanıcıların kimlik bilgilerini platformlarla paylaşmadan yaşlarını doğrulamalarına imkân tanıması hedefleniyor. Böylece hem çocuk koruması hem de kişisel verilerin gizliliği aynı anda sağlanabilecek.
Avrupa Genelinde Benzer Adımlar
İsveç'in önerisi, Avrupa'da çocukların sosyal medya kullanımını sınırlandırmaya yönelik genişleyen eğilimin son halkası oldu.
Son dönemde birçok Avrupa ülkesi benzer düzenlemeleri gündemine aldı. Fransa 15 yaş altına yönelik kısıtlamalar üzerinde çalışırken, Norveç 16 yaş altına sosyal medya yasağı getirecek bir tasarı hazırlıyor. Yunanistan'ın 15 yaş altı kullanıcıları hedef alan düzenlemeyi 2027'de yürürlüğe koyması planlanırken, Avusturya ve Polonya'da da benzer girişimler bulunuyor. Avrupa Komisyonu ise Birlik genelinde ortak bir yaklaşım oluşturulmasını tartışıyor.
Siyasi Destek Güçlü
İsveç'te mevcut uygulamada 13 yaşından küçük çocukların sosyal medya hesabı açabilmesi için ebeveyn onayı gerekiyor. Ancak hükümetin görevlendirdiği komisyon, bu sınırın yetersiz kaldığı görüşünde.
Soruşturma raporuna göre ülkede siyasi partilerin büyük bölümü yaş sınırının yükseltilmesine sıcak bakıyor. Komisyonun nihai raporunu ilerleyen dönemde hükümete sunması beklenirken, önerinin yasalaşması halinde İsveç, Avrupa'da çocukların sosyal medya kullanımını en sert şekilde düzenleyen ülkelerden biri olacak.
