İngiltere’de iş arayan adayların özgeçmiş hazırlamaktan çevrim içi mülakatlara kadar farklı aşamalarda yapay zekâ teknolojilerinden yararlanması giderek yaygınlaşıyor. Ancak işverenin bilgisi ve izni dışında kullanılan yapay zekâ araçları, işe alım süreçlerinin güvenilirliği konusunda yeni tartışmaları beraberinde getiriyor.
The Guardian gazetesinin aktardığı, İngiltere’nin önde gelen mezun istihdamı kuruluşlarından Institute of Student Employers (ISE) tarafından gerçekleştirilen araştırma, işverenlerin işe alım süreçlerinde karşılaştıkları uygunsuz davranışlara ilişkin endişelerinin arttığını ortaya koydu.
Araştırmaya göre, işe alım süreçlerinde uygunsuz davranışlarla karşılaştığını veya bunlardan şüphelendiğini belirten işverenlerin oranı yüzde 92’ye yükseldi. Bu oran bir önceki yıl yüzde 85, iki yıl önce ise yüzde 78 seviyesindeydi.
Veriler, işverenlerin adayların sunduğu bilgi ve performansın gerçekliğini değerlendirmekte giderek daha fazla güçlük yaşadığını gösteriyor.
Her üç işverenden ikisi izinsiz yapay zekâ kullanımı bildirdi
Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri, yapay zekâ kullanımının doğrudan iş görüşmelerine yansıması oldu.
İşverenlerin yüzde 66’sı, en az bir mezun adayın iş görüşmesi sırasında yapay zekâyı izinsiz kullandığı bir olayla karşılaştığını bildirdi.
Özellikle uzaktan gerçekleştirilen mülakatlarda adayların, soruları eş zamanlı olarak yapay zekâ uygulamalarına yönelterek hazırlanan yanıtları kullanması, işverenlerin üzerinde durduğu sorunlar arasında bulunuyor.
İşe alım uzmanları, adayın kendi bilgi ve deneyimini yansıtmayan cevapların değerlendirme sürecini yanıltabileceğine dikkat çekiyor.
Bununla birlikte, araştırmadaki yüzde 92 oranı yalnızca yapay zekâ kullanımını kapsamıyor. Bu rakam, işe alım sürecinde karşılaşılan veya şüphelenilen bütün uygunsuz davranışları ifade ediyor.
Büyük şirketler de gelişmeleri yakından izliyor
ISE’nin yaklaşık 290 kurumsal üyesi arasında Marks & Spencer, Rolls-Royce ve Accenture gibi büyük şirketler de bulunuyor.
Kuruluşun araştırması, özellikle üniversite mezunlarına yönelik işe alım programlarında karşılaşılan sorunlara ışık tutuyor.
Ancak araştırmada adı geçen şirketlerin tamamının izinsiz yapay zekâ kullanımıyla karşılaştığı sonucu çıkarılamıyor. ISE, bu tür olayları bildiren şirketlerin isimlerini ayrı ayrı açıklamadı.
Dolayısıyla bulguların İngiltere’deki bütün işverenleri temsil eden ulusal bir oran olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Araştırmada 1,7 milyon başvuru incelendi
14 Ekim 2026 tarihinde yayımlanan ISE Student Recruitment Report 2026, konunun boyutlarını ortaya koyan yeni bilgiler de içeriyor.
Araştırma, 155 işverenin verilerine dayanıyor ve 2025-2026 işe alım dönemindeki 1,7 milyondan fazla başvuruyu ve 31 bin 577 işe alımı kapsıyor.
İşverenlerin yüzde 47’si zaman zaman uygunsuz davranışlarla karşılaştığını belirtirken, hiçbir usulsüzlük şüphesi taşımadığını bildirenlerin oranı iki yıl içinde yüzde 22’den yüzde 8’e geriledi.
Şirketlerin yüzde 77’si işe alım sistemlerini değiştiriyor
Yapay zekâ destekli başvuruların artması üzerine işverenler, aday değerlendirme yöntemlerini yeniden düzenlemeye başladı.
ISE araştırmasına göre şirketlerin yüzde 77’si mevcut işe alım yöntemlerini gözden geçiriyor veya yeniden tasarlıyor.
Alınan önlemler arasında adaylara daha kişisel sorular yöneltilmesi, değerlendirmelere süre sınırı getirilmesi ve soruların rastgele seçilmesi bulunuyor.
İşverenlerin yüzde 82’si de adaylara yapay zekânın hangi durumlarda kullanılabileceği konusunda rehberlik sağlıyor. Bu oran 2025 yılında yüzde 55 seviyesindeydi.
Yapay zekâ ile verilen yanıtlar nasıl fark ediliyor?
The Guardian’ın haberinde görüşlerine yer verilen Manchester merkezli Digitalent şirketinden Chris Morrow, çevrim içi mülakatlarda yapay zekâ desteği kullanan bazı adayların doğal olmayan konuşma biçimleri ve cevap vermeden önce yaşadıkları gecikmeler nedeniyle dikkat çektiğini belirtiyor.
Bununla birlikte, yalnızca konuşma biçiminden hareketle bir adayın yapay zekâ kullandığının kesin olarak belirlenmesi mümkün değil.
Mezun istihdamında beklenmedik gelişme
Araştırmanın dikkat çekici bir başka sonucu ise yapay zekâ tartışmalarına rağmen mezun istihdamının yeniden yükselmesi oldu.
ISE verilerine göre, İngiltere’de mezun işe alımları geçen yıl yaşanan yüzde 8’lik düşüşün ardından bu yıl yüzde 4 arttı.
Ancak işverenler arasında önemli farklılıklar bulunuyor. Şirketlerin yüzde 40’ı mezun pozisyonlarını azaltırken, yüzde 45’i artırdı.
ISE, işe alımlardaki bu farklılıkların şu aşamada doğrudan yapay zekâdan ziyade ekonomik koşullarla bağlantılı olduğuna dikkat çekiyor.
İş arayanların yüzde 47’si yapay zekâ mülakatına katıldı
Yapay zekânın işe alımda kullanılması yalnızca adaylarla sınırlı değil.
The Guardian’ın 1 Mayıs 2026 tarihinde yayımladığı başka bir araştırmaya göre, İngiltere’de iş arayanların yüzde 47’si yapay zekâ kullanılan bir mülakata katıldığını bildirdi.
İşe alım platformu Greenhouse tarafından yapılan araştırmada, İngiltere’deki katılımcıların yüzde 30’u yapay zekâ kullanılan mülakat süreci nedeniyle iş başvurusundan vazgeçtiğini belirtti.
Bazı adaylar, karşılarında gerçek bir insan olmadan mülakata katılmanın rahatsız edici olduğunu, değerlendirmelerin kim tarafından yapıldığını bilmediklerini ifade etti.
Uzmanlardan adaylara uyarı: Yapay zekâyı kullanın, kendinizi yanlış tanıtmayın
ISE yöneticisi Stephen Isherwood, yapay zekâ sayesinde adayların çok sayıda pozisyona kolayca başvurabilmesinin rekabeti artırdığını belirtiyor.
Ancak yapay zekâya aşırı bağımlılığın birbirine benzeyen başvurular ortaya çıkardığını ve bazı adayların gerçek becerilerini olduğundan farklı göstermesine yol açtığını vurguluyor.
ISE Araştırma Başkanı Claire Tyler ise adaylara, işverenin yapay zekâ kullanımına ilişkin kurallarını önceden öğrenmelerini tavsiye ediyor.
Uzmanlara göre yapay zekâdan özgeçmiş düzenlemek, dil bilgisi hatalarını düzeltmek ve mülakatlara hazırlanmak amacıyla yararlanılması faydalı olabilir. Ancak adayların kendi deneyimlerine sahip olmadıkları becerileri eklemesi veya yasaklandığı halde mülakat sırasında yapay zekâdan yanıt alması, işe girme şanslarını olumsuz etkileyebilir.
