İngiliz hükümeti, İngiltere ve Galler’de yaklaşık 5 milyon konutu kapsayan leasehold sisteminden commonhold modeline geçiş için öngördüğü takvimi açıkladı. BBC’nin haberine göre, Commonhold ve Leasehold Reformu Yasa Tasarısı 19 Kasım Perşembe günü Parlamento’ya sunuldu.
Leasehold sisteminde alıcı, konutu belirli bir süre kullanma hakkı edinirken bina ve arsanın mülkiyeti freeholder olarak adlandırılan mülk sahibinde kalıyor. Commonhold modelinde ise daire sahipleri konutlarının süresiz mülkiyetine sahip oluyor ve binanın ortak alanlarını birlikte yönetiyor. Bu modelde yıllık arsa kirası ödenmiyor.
Arsa kirasına 2028’de 250 sterlin sınırı
Hükümet, ground rent olarak bilinen yıllık arsa kirasına getirilecek 250 sterlinlik üst sınırın, tasarının yasalaşmasından altı ay sonra, 2028’de yürürlüğe girmesini bekliyor. Arsa kirasının 40 yılın sonunda ise uygulamada sıfıra karşılık gelen sembolik bir düzeye indirilmesi öngörülüyor.
Güncellenen commonhold modelinin 2029 civarında uygulamaya alınması, sınırlı istisnalar dışında yeni dairelerin leasehold sistemiyle satışının ise 2031 civarında yasaklanması planlanıyor. Tasarının yasalaşması için Avam Kamarası ve Lordlar Kamarası’nın onayı gerekiyor.
Mevcut binalarda geçiş için yüzde 50 destek yeterli olacak
Tasarı, hâlihazırda leasehold kapsamındaki binaların commonhold modeline geçişini de kolaylaştırmayı amaçlıyor. Bugün geçiş için binadaki tüm hak sahiplerinin onayı gerekirken, önerilen düzenlemeyle yüzde 50 destek yeterli olacak.
Avam Kamarası Konut Komisyonu Başkanı ve İşçi Partisi milletvekili Abena Oppong-Asare, tasarıyı memnuniyetle karşıladı ve yıllık arsa kirasına getirilecek üst sınırın daha erken uygulanmasını istedi. Konut Bakanı Angela Rayner ise BBC’ye yaptığı açıklamada, reformun hukuki itirazlara açık bir alanı kapsadığını ve uygulama öncesinde gerekli hazırlık ve istişarelerin yapıldığını söyledi.

Oldham’da yıllık hizmet bedeli 4 bin sterlini aşıyor
Oldham’da tek yatak odalı bir dairede yaşayan Fozia Malik, yıllık arsa kirasının ocak ayında 150 sterlinden 300 sterline yükseleceğini, bina yönetimi ve bakımı için ödediği yıllık hizmet bedelinin ise 4 bin sterlini aştığını söyledi.
Malik, binasında yangın güvenliği sorunları yaşandığını ve artan masraflar nedeniyle bir daha leasehold kapsamında daire satın almayacağını belirtti. Binayı yöneten şirket, hizmet bedellerini kendi kontrolü dışındaki maliyetlere ve yangın güvenliği sorunları nedeniyle yükselen sigorta primlerine bağladı.
Mevcut konut sahipleri için iki ayrı sistem kaygısı
Grenfell Tower yangınının ardından daire sahipleri adına kampanya yürüten End Our Cladding Scandal’dan Giles Grover, reformun yeni konut alıcılarıyla mevcut leasehold sahipleri arasında iki ayrı sistem yaratabileceğini söyledi. National Leasehold Campaign de reformun başarısının, mevcut hak sahiplerine commonhold modeline geçiş için karşılanabilir ve erişilebilir bir yol sunulmasına bağlı olduğunu belirtti.
Büyük mülk sahiplerini temsil eden Residential Freehold Association ise tasarının mülkiyet haklarına müdahale ettiğini savundu. Kuruluş, arsa kirası gelirlerine yatırım yapan emeklilik fonlarının milyarlarca sterlin değer kaybedebileceğini ileri sürdü.
Bakım giderleri ve idari ücretler de tasarıda
Tasarı, bina sahiplerine yapıların durumunu düzenli olarak kontrol etme, bakım ve onarım çalışmalarını önceden planlama ve bu işler için fon biriktirme yükümlülüğü getirmeyi öngörüyor. Hükümet, bu adımlarla daire sahiplerinin bir anda yüksek onarım faturalarıyla karşılaşma riskini azaltmayı hedefliyor.
Tasarıda ayrıca şu düzenlemeler yer alıyor.
- Ödenmemiş borç 350 sterlin kadar düşük olsa bile konut üzerindeki hakkın kaybedilmesine yol açabilen forfeiture uygulamasının kaldırılması.
- Evcil hayvan beslemek veya giriş kapısını değiştirmek için alınan izin ücretleri ile aşırı idari ücretlere üst sınır koyma yetkisinin bakanlara verilmesi.
- Leasehold süresini uzatmanın veya mülkün kalıcı mülkiyetini (freehold) satın almanın kolaylaştırılması ve maliyetinin düşürülmesi.
Leasehold nedir?
· Leasehold, bir konutu belirli bir süre kullanma hakkı veren mülkiyet biçimidir. İngiltere ve Galler’de dairelerin çoğu bu sistemle satılır. Sözleşme süresi 100 yılı aşabilir. Alıcı, sözleşmede belirtilen süre boyunca konutu kullanma hakkını edinirken arsanın mülkiyeti freeholder olarak adlandırılan mülk sahibinde kalır.
· Freehold mülkiyetinde ise kişi, genel olarak hem arsanın hem de üzerindeki yapının süresiz sahibidir. Hükümetin yaygınlaştırmayı planladığı commonhold modelinde de daire sahipleri konutlarının süresiz mülkiyetine sahip olur ve binanın ortak alanlarını birlikte yönetir.
Leasehold’un kökleri 800 yılı aşkın bir geçmişe dayanıyor
İngiltere ve Galler’de uygulanan leasehold sisteminin tarihsel kökleri Orta Çağ’a uzanıyor. Birleşik Krallık Parlamentosu’na sunulan tarihsel değerlendirmeye göre, İngiltere’de toprağı belirli bir süre kullanma hakkı veren sözleşmeler 12. yüzyılın sonlarından itibaren yaygınlaşmaya başladı. Bu uygulamanın belgelenen geçmişi 800 yılı aşkın bir süreye dayanıyor.
Bugünkü anlamıyla dairelerin uzun süreli leasehold sözleşmeleriyle satışı ise 1950’lerin ortalarından itibaren yaygınlaştı. İngiltere ve Galler’de bu modelin daire satışlarında yaygın kullanımının yaklaşık 70 yıllık bir geçmişi var. Modelin tercih edilmesinin nedenlerinden biri, bina bakım ve onarımına ilişkin yükümlülüklerin daire el değiştirdiğinde yeni alıcıya da geçebilmesiydi.









