Avrupa Birliği içişleri bakanları, Lüksemburg’da bir araya gelerek Birliğin yeni göç ve iltica sisteminin uygulanmasını değerlendirdi. Toplantının en dikkat çekici başlıklarından biri ise Schengen bölgesindeki iç sınır kontrolleri oldu.
Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, gazetecilere yaptığı açıklamada ülkesinin uyguladığı sınır kontrollerinin başarılı sonuçlar verdiğini belirterek bu uygulamaların kaldırılmasına karşı çıktı.
Dobrindt, “Geri itme vakalarının yüksekliği, yasa dışı göçün azaltılması, kaçakçı şebekelerinin çökertilmesi ve güvenlik risklerinin engellenmesi bu kontrollerin ne kadar etkili olduğunu gösteriyor. Bu nedenle sınır kontrollerini sürdürmek istiyoruz” dedi.
Alman bakan ayrıca göç baskısının tamamen ortadan kalkmadığını ve Avrupa'nın dış sınırlarında daha güçlü koruma mekanizmalarına ihtiyaç duyulduğunu savundu.
AB Komisyonu: “Artık Kademeli Olarak Kaldırılmalı”
Avrupa Komisyonu ise farklı bir görüşte. Brüksel yönetimi, son aylarda kabul edilen yeni Avrupa Göç ve İltica Paktı ile geri gönderme mekanizmalarının güçlendirildiğini, dış sınır güvenliğinin artırıldığını ve düzensiz göçle mücadelede ortak araçların devreye girdiğini belirterek iç sınır kontrollerinin artık istisnai bir uygulama olarak kalması gerektiğini savunuyor.
Komisyon, Almanya'nın yanı sıra Avusturya, Fransa, Hollanda, Danimarka, İtalya, Slovenya, İsveç ve Schengen üyesi Norveç'ten mevcut kontrolleri aşamalı olarak kaldırmalarını istedi.
AB İçişlerinden Sorumlu Komiser Magnus Brunner da son dönemde düzensiz göç rakamlarının düştüğüne dikkat çekerek, “Reformlar yapıldı, dış sınırlar daha iyi korunuyor ve geri dönüş mekanizmaları güçlendirildi. İç sınır kontrollerinin kademeli olarak kaldırılması için doğru zamandayız” açıklamasında bulundu.
Schengen’de Sınır Kontrolleri Geçici Olacaktı
Schengen sistemi normal şartlarda üye ülkeler arasında pasaport kontrolü olmaksızın serbest dolaşım öngörüyor. Ancak güvenlik tehdidi, terör riski veya düzensiz göç gibi olağanüstü durumlarda ülkeler geçici olarak sınır kontrolleri uygulayabiliyor.
Buna karşın son yıllarda birçok ülkede “geçici” olarak başlatılan kontroller kalıcı hale gelmeye başladı. Almanya, ilk olarak 2015 yılındaki göç krizinin ardından Avusturya sınırında kontroller başlatmış, daha sonra bunları diğer komşu ülkelere de genişletmişti.
Berlin yönetimi bu uygulamaları en az Eylül 2026’ya kadar uzatma kararı aldı.
AB Ülkelerinde Son Durum
Avrupa Komisyonu verilerine göre şu anda Schengen bölgesinde en az 10 ülke iç sınır kontrolleri uyguluyor.
Göç ve güvenlik gerekçesiyle sınır kontrollerini sürdüren ülkeler arasında Almanya, Fransa, Avusturya, Hollanda, Danimarka, İtalya, Slovenya, İsveç ve Norveç bulunuyor. Polonya da belirli sınır bölgelerinde kontroller yürütüyor.
Bu ülkelerin büyük bölümü uygulamaların gerekçesi olarak düzensiz göç baskısını, insan kaçakçılığıyla mücadeleyi ve güvenlik tehditlerini gösteriyor. Özellikle Almanya, Avusturya ve Fransa son dönemde sınır kontrollerini sıkılaştıran ülkelerin başında geliyor.
Komşu Ülkelerden ve Hukukçulardan Eleştiriler
Almanya'nın sınır politikası bazı AB ülkeleri ve hukuk çevrelerinde eleştirilere neden oluyor.
Göç uzmanları ve bazı Alman mahkemeleri, uzun süreli iç sınır kontrollerinin Schengen ruhuna aykırı olabileceği görüşünü dile getirirken, komşu ülkeler de sınır geçişlerinde yaşanan gecikmelerden ve ekonomik etkilerden şikâyet ediyor.
Almanya'da bazı mahkeme kararlarında sınır kontrollerinin hukuki gerekçelerinin yeterince ortaya konulamadığı yönünde değerlendirmeler yapılırken, Berlin yönetimi uygulamaların hem ulusal hem de Avrupa güvenliği açısından gerekli olduğu görüşünü koruyor.
Schengen’in Geleceği Tartışılıyor
Uzmanlara göre AB'nin yeni göç reformlarının başarısı, önümüzdeki aylarda Schengen bölgesindeki iç sınır kontrollerinin kaderini belirleyecek.
Brüksel, serbest dolaşımın Avrupa bütünleşmesinin temel kazanımlarından biri olduğunu vurgularken, Almanya başta olmak üzere bazı ülkeler düzensiz göç baskısı sürdüğü sürece sınır kontrollerinden vazgeçmeye sıcak bakmıyor.
Bu nedenle Schengen bölgesinde serbest dolaşım ile güvenlik kaygıları arasındaki denge, Avrupa siyasetinin en önemli tartışma başlıklarından biri olmaya devam edecek gibi görünüyor.
