NHS England'ın yayımladığı son resmi verilere göre İngiltere'de hastanelerde planlı tedavi bekleyen vaka sayısı yaklaşık 7,1 milyon seviyesinde bulunuyor. Bu rakam yaklaşık 6 milyon hastaya karşılık geliyor; bazı hastalar aynı anda birden fazla tedavi listesinde yer aldığı için toplam vaka sayısı daha yüksek görünüyor. Bekleme listesi son bir yılda yarım milyondan fazla azalmış olsa da pandemi sonrası oluşan yığılma tamamen ortadan kalkmış değil.
NHS verileri ayrıca hastaların yaklaşık üçte ikisinin sevkten sonra 18 hafta içinde tedaviye başladığını gösteriyor. Ancak sistemin uzun vadeli hedefi olan %92'lik 18 hafta standardına henüz ulaşılamadı.
En büyük risk hangi hastalarda?
Sağlık uzmanları, uzun bekleme sürelerinin her branşta aynı sonucu doğurmadığını belirtiyor.
Riskin en yüksek olduğu alanlar arasında:
- Kanser teşhis ve tedavileri: Tanının gecikmesi hastalığın ilerlemesine yol açabiliyor.
- Kalp ve damar hastalıkları: Müdahalede yaşanan gecikmeler ciddi komplikasyon riskini artırabiliyor.
- Ortopedi: Kalça ve diz protezi gibi ameliyatları bekleyen hastalarda ağrı, hareket kaybı ve yaşam kalitesinde ciddi düşüş görülüyor.
- Göz hastalıkları: Özellikle katarakt ve retina hastalıklarında uzun bekleyiş kalıcı görme kaybı riskini artırabiliyor.
- Ruh sağlığı hizmetleri: Psikolojik destek ve uzman değerlendirmesi için bekleyen hastalarda hastalığın ağırlaşma riski bulunuyor.
Teşhis testlerinde de rekor yoğunluk
Sorun yalnızca ameliyatlarla sınırlı değil.
İngiltere'de MR, BT, ultrason ve endoskopi gibi tanı testlerini bekleyenlerin sayısı 1,9 milyona ulaşarak rekor seviyeye çıktı. NHS hedefi olan altı haftalık süreyi aşan yüz binlerce hasta bulunuyor. Uzmanlara göre teşhis gecikmeleri özellikle kanser hastalarının tedaviye daha geç başlamasına neden oluyor.
GP sistemi de değişiyor
Hükümet, hastanelerdeki yükü azaltmanın yolunun aile hekimliği sistemini güçlendirmekten geçtiğini savunuyor.
Son dönemde uygulamaya alınan düzenlemeler kapsamında:
- GP randevularına erişimin hızlandırılması,
- Dijital ve telefon üzerinden ilk değerlendirme sistemlerinin yaygınlaştırılması,
- Eczacı, fizyoterapist ve ileri uygulama hemşirelerinin daha fazla hastayı doğrudan değerlendirmesi,
- Hastaların gereksiz hastane sevklerinin azaltılması,
- Toplum temelli tanı merkezlerinin kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
Doktor sayısını artırmaya yönelik adımlar
NHS, uzmanlık eğitimi kontenjanlarını da artırıyor. Yeni düzenlemelerle daha fazla doktorun uzmanlık eğitimine başlaması ve özellikle GP eğitim kadrolarının tamamının doldurulması amaçlanıyor. Yetkililer bunun orta vadede hem aile hekimi hem de hastane hizmetlerinde kapasiteyi artıracağını savunuyor.
Hedef: Bekleme listesini kalıcı olarak düşürmek
Sağlık Bakanlığı, seçmeli tedavilerde bekleme sürelerini azaltmanın öncelikli hedeflerden biri olduğunu vurguluyor. Son aylarda bekleme listelerinde düşüş görülse de sağlık uzmanları, yaşlanan nüfus, artan hasta talebi ve personel eksikliği nedeniyle NHS üzerindeki baskının devam edeceği görüşünde.
Önümüzdeki dönemde hem GP hizmetlerinin güçlendirilmesi hem de hastanelerde tanı ve tedavi kapasitesinin artırılması, bekleme krizinin çözümünde belirleyici unsurlar olarak görülüyor.