Cambridge Üniversitesi’nin en genç siyah profesörü olarak tarihe geçen akademisyen Jason Arday, Güney Londra’daki evinde ölü bulundu. Arday, doktora tezindeki intihal iddiaları ve akademik geçmişine ilişkin tartışmaların ardından geçen hafta Cambridge ve Jesus College’daki görevlerinden istifa etmişti. Polis ölümü “beklenmedik” olarak nitelendirirken olayın şüpheli olduğuna inanılmadığını açıkladı.
Ambulans çağrısıyla eve gidildi
Metropolitan Polisi, 14 Ağustos Cuma günü saat 15.00’ten sonra Londra Ambulans Servisi’nin çağrısı üzerine ekiplerin Battersea bölgesindeki bir adrese gittiğini açıkladı. 41 yaşındaki Jason Arday olay yerinde ölü bulundu.
Polis, ölümün şu aşamada şüpheli görülmediğini ve soruşturmanın Central South Command Unit tarafından yürütüldüğünü bildirdi. Olayla ilgili dosyanın adli makamlar için hazırlanacağı belirtildi.
Arday’in ölüm nedeni henüz açıklanmadı. Bu nedenle ölümünün intihar olduğu yönünde doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
Akademik kariyeri tartışmaların gölgesinde kaldı
Arday, 2023 yılında Cambridge Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde Eğitim Sosyolojisi Profesörü olarak göreve başlamış ve 37 yaşında üniversite tarihindeki en genç siyah profesör olmuştu. Irk, eşitsizlik ve eğitim alanlarında çalışan akademisyen, kısa sürede İngiltere akademisinin tanınan isimlerinden biri haline gelmişti.
Ancak Temmuz ayında akademik geçmişine ilişkin yeni iddialar gündeme geldi. Özellikle 2015 yılında tamamladığı doktora tezinde, Brunel Üniversitesi'nden Paula Zwozdiak-Myers'ın 2009 tarihli çalışmasıyla çok sayıda benzerlik bulunduğu ileri sürüldü.
Retraction Watch'ın aktardığı araştırmada, Arday'in 401 sayfalık doktora tezinde daha önceki çalışmayla çok sayıda metinsel örtüşme tespit edildiği, ayrıca bazı akademik makalelerinde de kaynak kullanımı ve alıntılarla ilgili sorunlar bulunduğu belirtildi. Arday ise kasıtlı akademik sahtekârlık yaptığı suçlamasını reddetti ve doktora dönemindeki yetersiz akademik denetimin hatalarında rol oynadığını savundu.
Bazı akademik yayınlarında ise daha önceki çalışmalarla metin benzerlikleri nedeniyle sonradan düzeltmeler yapıldığı ortaya çıktı. 2018 tarihli bir makalesinde kaynaklandırma ve görüşme verilerine ilişkin bölümlerde değişiklikler yapıldığı, derginin daha sonra düzeltme yayımladığı bildirildi.
Cambridge bağımsız soruşturma başlatmıştı
Tartışmaların büyümesi üzerine Cambridge Üniversitesi önce Arday'i savundu. Ancak akademik çalışmalarının yanı sıra özgeçmişindeki bazı ifadeler ve geçmiş başarılarına ilişkin iddialar hakkında yeni sorular gündeme gelmesinin ardından üniversite tutumunu değiştirdi.
Cambridge, Arday'in 2022'deki atanma sürecini ve üniversitedeki görev süresini incelemek üzere bağımsız bir soruşturma başlatılacağını 12 Ağustos'ta açıkladı. Üniversitenin daha önceki kurumları Durham ve Glasgow üniversitelerinin de Arday'in geçmişteki atamalarını incelemeye başladığı bildirildi.
Üniversite içinde de soruşturmanın kapsamı tartışma konusu oldu. Yaklaşık 100 kıdemli akademisyen daha geniş kapsamlı ve bağımsız bir inceleme talep etmişti. Jesus College ise Arday'in istifasının ardından kendi paralel incelemesini kapatmıştı.
İstifasında “derin etki” vurgusu yapmıştı
Arday, 5 Ağustos'ta Cambridge Üniversitesi ve Jesus College'daki görevlerinden istifa etti. İstifa kararının, hakkında yürütülen tartışmaların giderek ağırlaşmasının ardından geldiği bildirildi.
Arday, istifa açıklamasında suçlamalar, spekülasyonlar ve kamuoyundaki yorumların kendisi ve yakınları üzerinde “derin bir etki” yarattığını belirtti. İstifasının akademik çalışmalarına ilişkin tartışmaları sona erdirmesini ve kendisine toparlanma fırsatı vermesini umduğunu ifade etti.
Arday'in ailesi ise ölümünün ardından yaptığı açıklamada, kendisinin Cambridge'e atanmasından bu yana süren bir “yanlış bilgi ve taciz kampanyasının” baskısı altında kaldığını savundu. Aile, Arday'i sakin, iyimser ve çevresindeki insanlara destek olan biri olarak tanımlarken, kendilerine yönelik tacizlerin de sona erdirilmesini istedi. Ailenin bu açıklaması, Arday'in ölüm nedeninin polis tarafından açıklanmış bir şekilde bu kampanyaya bağlandığı anlamına gelmiyor.
Çocukluğu ve akademiye uzanan sıra dışı yolculuğu
Londra'da Ganalı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Arday'in çocukluk yılları da yaşam öyküsünün önemli bir parçasıydı. Küçük yaşta otizm ve gelişimsel gecikme tanısı aldığı, 11 yaşına kadar konuşamadığı ve 18 yaşına kadar okuma-yazma öğrenemediği aktarıldı.
Buna rağmen üniversite eğitimi alan Arday, 2015'te Liverpool John Moores University'den doktorasını aldı. Daha sonra Roehampton, Durham ve Glasgow üniversitelerinde görev yaptı ve 2023'te Cambridge'e profesör olarak atandı.
Bu olağanüstü yükseliş, özellikle siyah akademisyenlerin İngiltere'deki temsilinin sınırlı olduğu bir dönemde Cambridge'in çeşitlilik politikalarının sembolü haline gelmişti. Financial Times'a göre Cambridge'de 2025 yılında profesörlerin yalnızca yaklaşık yüzde 0,4'ü siyah akademisyenlerden oluşuyordu.
Ölümünden sadece birkaç gün önce otobiyografisi yayımlandı
Arday'in hayatını anlattığı Great and Unfortunate Things adlı otobiyografisi, ölümünden yalnızca üç gün önce, 11 Ağustos'ta ABD'de yayımlandı. Simon & Schuster tarafından yayımlanan 288 sayfalık kitap, çocukluk döneminden Cambridge'deki profesörlüğüne uzanan hayat hikâyesini konu alıyor.
Kitabın İngiltere baskısının ise 27 Ağustos'ta yayımlanması planlanıyordu. Yayıncı, kitabı Arday'in çocuklukta karşılaştığı zorluklara rağmen akademide yükselişini anlatan bir yaşam öyküsü olarak tanımlamıştı.
Arday'in ölümünün ardından Cambridge Üniversitesi Rektör Yardımcısı Deborah Prentice, üniversite topluluğunun haber karşısında “derinden üzüldüğünü” belirterek ailesine, arkadaşlarına ve öğrencilerine başsağlığı diledi. İngiltere Eğitim Bakanı Lucy Powell da Arday'in ölümünden duyduğu üzüntüyü dile getirdi.
Polis soruşturması sürerken Arday'in ölümünün nedeni ve kesin koşulları henüz açıklığa kavuşmuş değil. Akademik kariyerine ilişkin bağımsız soruşturmanın geleceği de ölümünün ardından yeniden tartışma konusu olurken, Cambridge Üniversitesi'ndeki incelemenin Arday'in atama sürecindeki kurumsal sorumluluklara ilişkin soruları da kapsaması bekleniyor.