İngiltere’de sağlık otoriteleri, özellikle Xylometazoline ve Oxymetazoline içeren burun spreylerinin kullanımına ilişkin önemli bir düzenlemeye gitti. Medicines and Healthcare products Regulatory Agency (MHRA), bu ürünlerin aralıksız kullanım süresinin 5 günü geçmemesi gerektiğini açıkladı.
Kararın arkasında ise uzun süreli kullanımın yol açtığı yan etkiler yer alıyor. Uzmanlara göre bu tür ilaçlar, kısa vadede burun tıkanıklığını hızla açsa da birkaç günün ardından etkisi tersine dönebiliyor.
“Rebound” etkisi: İlacın kendisi tıkanıklığa neden olabiliyor
MHRA yetkilisi Thao Huynh, 5 günden uzun süren kullanımın “rebound konjesyon” (geri tepme etkisi) adı verilen bir duruma yol açabileceğini belirtti. Bu durumda burun tıkanıklığı hastalıktan değil, doğrudan ilacın kendisinden kaynaklanabiliyor.
Huynh, “Eğer burun tıkanıklığı 5 gün sonunda devam ediyorsa, bu durum ilacın aşırı kullanımına bağlı olabilir. Bu noktada ürün bırakılmalı ve bir sağlık uzmanına danışılmalıdır” uyarısında bulundu.
Reçetesiz satılıyor ama risksiz değil
Söz konusu spreyler; soğuk algınlığı, grip ve alerjik rinit gibi durumlarda yaygın şekilde kullanılıyor ve eczanelerin yanı sıra marketlerde de reçetesiz olarak satılıyor. Ancak uzmanlar, bu kolay erişimin kullanıcıları yanıltmaması gerektiğini vurguluyor.
Son dönemde İngiltere’de eczacılar da artan şekilde, uzun süreli kullanım nedeniyle kronik burun tıkanıklığı yaşayan hastalarla karşılaştıklarını bildiriyor. Bu durum bazı vakalarda haftalar hatta aylar sürebilen bir bağımlılık döngüsüne dönüşebiliyor.
Alternatifler ve yeni öneriler
MHRA ve sağlık uzmanları, burun tıkanıklığı yaşayan kişilere şu alternatifleri öneriyor:
- Tuzlu su (salin) spreyleri veya burun yıkama çözümleri
- Buhar inhalasyonu
- Alerjiye bağlı durumlarda antihistaminikler
- Uzun süren şikâyetlerde doktor kontrolü
Ayrıca yeni klinik rehberlerde, özellikle çocuklar ve kronik hastalığı bulunan bireylerde bu tür dekonjestanların kullanımına daha fazla dikkat edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Denetimler ve bilgilendirme artıyor
MHRA’nın son kararının ardından, ürün ambalajlarında kullanım süresine ilişkin uyarıların daha görünür hale getirilmesi bekleniyor. Eczacılara da hastaları bilgilendirme konusunda daha aktif rol verilmesi planlanıyor.
Uzmanlara göre bu adım, basit görülen ancak yanlış kullanımda ciddi rahatsızlıklara yol açabilen burun spreylerinin daha bilinçli kullanılmasını sağlayacak.