Birleşik Krallık’ta en yüksek yargı mercii olan Supreme Court of the United Kingdom, sağlık ihmali hukukunda emsal niteliğinde bir karara imza attı. Mahkeme, doğum sırasında meydana gelen ağır beyin hasarı gibi ciddi yaralanmalar nedeniyle çalışma kapasitesini hiç kazanamayacak çocukların, ileride elde edemeyecekleri kazançlar için “lost years damages” (kayıp yıllar tazminatı) talebinde bulunabileceğine hükmetti.
Karar, yaklaşık 40 yılı aşkın süredir uygulanan ve bu tür talepleri sınırlayan yerleşik içtihadı tersine çevirdi. Önceki uygulamada, doğumdan itibaren ağır engellilik hali bulunan çocukların, varsayımsal bir kariyer ve gelir kaybı üzerinden tazminat talep edemeyeceği kabul ediliyordu. Yüksek Mahkeme ise bu yaklaşımın, en ağır şekilde etkilenen mağdurları sistematik olarak dezavantajlı konuma düşürdüğünü değerlendirdi.
“Tarihi bir adaletsizlik düzeltildi”
Kararı değerlendiren hukukçular, mahkemenin özellikle eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine vurgu yaptığını belirtiyor. Uzmanlara göre, daha hafif yaralanmalarda gelecekteki kazanç kaybı hesaplanabilirken, en ağır vakalarda bu hakkın tamamen dışlanması çelişkili bir tablo yaratıyordu. Yeni içtihatla birlikte, mahkemeler doğum ihmali sonucu çalışma hayatına hiç katılamayacak çocuklar için de varsayımsal bir gelir projeksiyonu yaparak tazminat hesaplayabilecek.
Kararın, aileler açısından yalnızca maddi değil, sembolik bir anlam da taşıdığı ifade ediliyor. Zira birçok aile, çocuklarının yaşam boyu bakım masraflarının yanı sıra, potansiyel bir yaşam ve kariyer hakkının da tanınmasını talep ediyordu.
NHS için mali sonuçlar
Öte yandan kararın, kamu sağlık sistemi üzerinde önemli mali etkiler doğurabileceği belirtiliyor. İngiltere’de kamu sağlık hizmetlerini yürüten National Health Service’in (NHS), doğum ihmali davalarında daha yüksek tutarlarda tazminat ödemek zorunda kalabileceği değerlendiriliyor.
Uzmanlar, özellikle ağır beyin hasarı vakalarında halihazırda milyonlarca sterlini bulan bakım ve yaşam giderlerine ek olarak “kayıp yıllar” kaleminin de eklenmesiyle toplam tazminat miktarlarının ciddi ölçüde artabileceğine dikkat çekiyor. Bu durumun, NHS’in sigorta ve tazminat fonları üzerinde baskı yaratabileceği ifade ediliyor.
Yeni dönemin başlangıcı
Karar, sağlık ihmali hukukunda yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor. Hukuk çevreleri, alt derece mahkemelerinin önümüzdeki süreçte bu içtihadı nasıl uygulayacağını ve tazminat hesaplamalarında hangi kriterleri esas alacağını yakından izleyecek.
Birçok gözlemciye göre, Yüksek Mahkeme’nin bu adımı, doğumda ağır yaralanan çocukların hukuki statüsünü güçlendirirken, sağlık hizmetlerinde hesap verebilirlik ve hasta güvenliği tartışmalarını da yeniden gündemin üst sıralarına taşıyacak.