Reform UK lideri Nigel Farage, İngiltere’nin Essex bölgesindeki Clacton seçim çevresinde yapılan ara seçimden galip çıktı. 13 Ağustos’ta gerçekleştirilen seçimde 79 bin 785 kayıtlı seçmenin bulunduğu bölgede katılım yüzde 44,37 oldu. Farage 22 bin 239 oy alarak parlamentodaki koltuğunu yeniden kazandı.
Farage’ın zaferi ilk bakışta büyük bir farkla gerçekleşmiş görünse de seçim, İngiliz siyasetinde alışılmış ara seçimlerden oldukça farklıydı. Çünkü ana akım siyasi partilerin tamamına yakını yarıştan çekildi. Böylece Farage’ın karşısında Labour, Muhafazakâr Parti ve Liberal Demokratlar gibi büyük partilerin adayları bulunmadı.
Bu durum, seçim kampanyasını alışılmadık bir yarışa dönüştürdü.
Sandıktan ikinci olarak Count Binface çıktı
Farage’ın en güçlü rakibi, siyasi hiciv karakteri Count Binface oldu. Komedyen Jonathan Harvey tarafından canlandırılan karakter, İngiliz seçimlerinde daha önce de mizahi kampanyalarıyla dikkat çekmişti.
Gümüş renkli çöp kutusunu andıran kostümüyle kampanya yürüten Binface, 9 bin 455 oy alarak yüzde 26,9’a ulaştı ve seçimi ikinci sırada tamamladı. Böylece Farage ile Binface arasındaki oy farkı 12 bin 784 oldu.
Binface’ın performansı, İngiliz seçim tarihinde siyasi mizah açısından dikkat çekici bir sonuç olarak değerlendiriliyor. Reuters, bu sonucu Birleşik Krallık’taki bir komedi adayı için şimdiye kadarki en başarılı sonuçlardan biri olarak nitelendirdi.
Binface’ın seçim vaatleri de kampanyanın sıra dışı karakterini ortaya koydu. Dondurma külahlarının fiyatına sınır getirilmesi ve toplu taşımada hoparlörle yüksek sesle konuşanların zorunlu askerlik hizmetine gönderilmesi gibi mizahi öneriler kampanyanın öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.
Rekor: Aynı pusulada 34 aday
Clacton ara seçiminin bir başka özelliği ise aday sayısı oldu.
Seçimde 34 aday yarıştı. Tendring Bölge Konseyi, bunun bir Birleşik Krallık parlamento seçimi için şimdiye kadar kaydedilen en yüksek aday sayısı olduğunu açıkladı. Aday sayısının yüksekliği nedeniyle seçmenlerin karşısına son derece uzun bir oy pusulası çıktı ve seçim görevlileri açısından da süreç normalden daha karmaşık hale geldi.
Farage’ın ardından gelen adayların oyları ise oldukça düşük kaldı. Avrupa Birliği’ne yeniden katılımı savunan Rejoin EU adayı John Stevens 492 oyla üçüncü oldu. Bağımsız aday Tony Francis 432, Pamela Walford 371, Reclaim Party lideri Laurence Fox ise 347 oy aldı.
Seçimde üç farklı Official Monster Raving Loony Party adayı da yarıştı. Bunlardan en yüksek oyu alan Nick The Incredible Flying Brick yalnızca 28 oy alabildi.
Büyük partiler neden yoktu?
Seçimin en dikkat çekici siyasi boyutu, ana akım partilerin yarışa katılmamasıydı.
Farage, Temmuz ayında milletvekilliğinden istifa ederek ara seçimi kendisi tetiklemişti. Amacı, parlamentodaki koltuğunu yeniden kazanarak hakkında yürütülen mali incelemelerin gölgesinde seçmenden yeni bir siyasi yetki almaktı.
Ana akım partiler ise bu hamleyi gereksiz ve kişisel siyasi hesaplara dayanan bir seçim olarak değerlendirdi ve yarıştan çekildi. Böylece Clacton’daki seçim, normal bir iktidar-muhalefet mücadelesinden ziyade Farage ile çok sayıda bağımsız ve marjinal adayın yarıştığı sıra dışı bir siyasi gösteriye dönüştü.
Farage'ın göç karşıtı siyaseti yeniden sandıkta
Farage, Reform UK lideri olarak özellikle göçün azaltılması, düzensiz göçle mücadele ve İngiltere’nin sınır politikalarının sertleştirilmesi üzerinden siyaset yürütüyor. Brexit sürecinin en önde gelen savunucularından biri olan Farage, uzun süredir İngiltere'deki göçmenlik politikalarını ve siyasi elitleri hedef alan söylemleriyle İngiliz siyasetinin sağ kanadındaki en etkili isimlerden biri.
Clacton da bu açıdan Farage için sembolik önem taşıyor. 2024 genel seçiminde Reform UK lideri olarak ilk kez Avam Kamarası'na seçildiği bölge olan Clacton, onun siyasi kariyerinde özel bir yere sahip.
2026 ara seçiminde ise Farage, seçimi yalnızca kendi milletvekilliğini geri kazanma mücadelesi olarak değil, kendisine yönelik eleştirileri reddetmek için halktan alınacak yeni bir destek olarak sunmaya çalıştı.
Ancak sonuç Farage için tam anlamıyla rahatlatıcı olmadı
Farage yüzde 63,3 oyla açık ara kazanmasına rağmen sonuç, Reform UK liderinin beklediği kadar güçlü bir tablo ortaya koymadı.
Seçim öncesindeki bir Survation araştırması Farage’ın oy oranının yüzde 73'e ulaşabileceğini öngörmüştü. Gerçek sonuç ise yüzde 63,3'te kaldı. Count Binface'ın yüzde 26,9'luk oranı da tahminlerin üzerinde gerçekleşti.
Üstelik ana akım partilerin aday çıkarmadığı bir seçimde Farage’ın yüzde 63 civarında kalması, Reform UK'nin ulusal ölçekteki ivmesi açısından soru işaretleri yarattı.
Reuters'ın aktardığı değerlendirmelere göre Reform UK'nin kamuoyu desteğinde son dönemde gerileme işaretleri görülürken, yeni Başbakan Andy Burnham yönetimindeki Labour'ın desteğinde artış yaşandı.
£5 milyonluk bağış soruşturması yeniden başladı
Farage’ın Clacton'daki zaferinin hemen ardından karşı karşıya olduğu mali inceleme de yeniden gündeme geldi.
Parlamento standartları soruşturmasının merkezinde, Farage’ın 2024 genel seçimleri öncesinde kripto para milyarderi Christopher Harborne’dan aldığı yaklaşık 5 milyon sterlinlik hediye veya finansal desteği parlamentoya bildirme yükümlülüğü bulunuyor.
Farage parayı aldığını kabul etmiş ancak herhangi bir yanlış yapmadığını savunmuştu. Parlamento standartları soruşturması, ara seçim nedeniyle Farage'ın milletvekilliğinden ayrılması üzerine askıya alınmıştı; seçim sonucunun açıklanmasının ardından soruşturmanın yeniden aktif hale geldiği bildirildi.
Eğer soruşturma sonucunda parlamentonun bildirim kurallarının ihlal edildiğine karar verilirse Farage'ın parlamentodan uzaklaştırılması ve koltuğu için yeniden ara seçim yapılması ihtimali gündeme gelebilir. Böyle bir durumda bu kez büyük siyasi partilerin yarışa katılması beklenebilir.
Farage seçim gecesinde sonucu salondan izlemedi
Seçimin bir diğer dikkat çekici gelişmesi de kazanan adayın sonuç açıklanırken salonda bulunmaması oldu.
Farage, polis tarafından kendisine seçim sonucunu açıklama sırasında bir protesto veya etkinlik düzenlenebileceği konusunda uyarıda bulunulduğunu öne sürerek sonuçların açıklandığı salona gitmedi. Daha sonra yapmayı planladığı zafer konuşmasını da iptal etti.
İngiliz basınında ve siyasi çevrelerde bu karar tartışma yarattı. Essex Polisi ise Farage'ın sözünü ettiği tehdide ilişkin açıklamaların güvenilirliği konusunda farklı bir tablo ortaya koydu.
Zafer mi, siyasi kumar mı?
Farage koltuğunu geri aldı ve böylece parlamentodaki varlığını korudu. Ancak Clacton ara seçimi, Reform UK liderinin siyasi geleceği açısından beklenenden daha karmaşık bir tablo ortaya çıkardı.
Bir yanda yüzde 63,3'lük oyla kazanılmış net bir seçim zaferi var. Diğer yanda ise ana akım partilerin yarışmadığı bir ortamda bir komedi karakterinin yaklaşık 9 bin 500 oyla yüzde 27'ye yaklaşması, ulusal kamuoyu desteğindeki gerileme ve Farage hakkındaki mali soruşturmanın yeniden başlaması bulunuyor.
Dolayısıyla Clacton sonucu Farage'ın parlamentoya dönüşünü kesinleştirmiş olsa da, Reform UK liderinin kendisini “siyasi sistemle halk arasındaki mücadele” olarak sunmaya çalıştığı seçim, aynı zamanda onun üzerindeki tartışmaları sona erdirmek yerine yeniden gündeme taşıdı. Reuters'ın değerlendirmesine göre Farage'ın seçimle eleştirileri susturma stratejisi, beklenenin aksine ters tepmiş olabilir.
Clacton'daki sonuçlar:
- Nigel Farage – Reform UK: 22.239 oy | %63,3
- Count Binface: 9.455 oy | %26,9
- John Stevens – Rejoin EU: 492 oy | %1,4
- Tony Francis – Bağımsız: 432 oy | %1,2
- Pamela Walford – Bağımsız: 371 oy | %1,1
- Laurence Fox – Reclaim Party: 347 oy | %1,0
Kayıtlı seçmen sayısı 79.785, katılım ise %44,37 oldu. Toplam 34 adayın yarıştığı seçimde Reform UK koltuğunu korurken, Farage'ın çoğunluğu 12.784 oy olarak kayda geçti.